ऋषय ऊचुः निष्कलो निर्मलो नित्यः सकलत्वं कथं गतः । वक्तुमर्हसि चास्माकं यथा पूर्वं यथा श्रुतम्
ṛṣaya ūcuḥ niṣkalo nirmalo nityaḥ sakalatvaṃ kathaṃ gataḥ / vaktumarhasi cāsmākaṃ yathā pūrvaṃ yathā śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच परमार्थविदः केचिद् ऊचुः प्रणवरूपिणम् । विज्ञानमिति विप्रेन्द्राः श्रुत्वा श्रुतिशिरस्यजम्
sūta uvāca paramārthavidaḥ kecid ūcuḥ praṇavarūpiṇam / vijñānamiti viprendrāḥ śrutvā śrutiśirasyajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दादिविषयं ज्ञानं ज्ञानमित्यभिधीयते । तज्ज्ञानं भ्रान्तिरहितम् इत्यन्ये नेति चापरे
śabdādiviṣayaṃ jñānaṃ jñānamityabhidhīyate / tajjñānaṃ bhrāntirahitam ityanye neti cāpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ज्ञानं निर्मलं शुद्धं निर्विकल्पं निराश्रयम् । गुरुप्रकाशकं ज्ञानम् इत्यन्ये मुनयो द्विजाः
yajjñānaṃ nirmalaṃ śuddhaṃ nirvikalpaṃ nirāśrayam / guruprakāśakaṃ jñānam ityanye munayo dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानेनैव भवेन्मुक्तिः प्रसादो ज्ञानसिद्धये । उभाभ्यां मुच्यते योगी तत्रानन्दमयो भवेत्
jñānenaiva bhavenmuktiḥ prasādo jñānasiddhaye / ubhābhyāṃ mucyate yogī tatrānandamayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदन्ति मुनयः केचित् कर्मणा तस्य संगतिम् । कल्पनाकल्पितं रूपं संहृत्य स्वेच्छयैव हि
vadanti munayaḥ kecit karmaṇā tasya saṃgatim / kalpanākalpitaṃ rūpaṃ saṃhṛtya svecchayaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यौर्मूर्धा तु विभोस्तस्य खं नाभिः परमेष्ठिनः । सोमसूर्याग्नयो नेत्रे दिशः श्रोत्रं महात्मनः
dyaurmūrdhā tu vibhostasya khaṃ nābhiḥ parameṣṭhinaḥ / somasūryāgnayo netre diśaḥ śrotraṃ mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरणौ चैव पातालं समुद्रस्तस्य चांबरम् । देवास्तस्य भुजाः सर्वे नक्षत्राणि च भूषणम्
caraṇau caiva pātālaṃ samudrastasya cāṃbaram / devāstasya bhujāḥ sarve nakṣatrāṇi ca bhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिस्तस्य पत्नी च पुरुषो लिङ्गमुच्यते । वक्त्राद्वै ब्राह्मणाः सर्वे ब्रह्मा च भगवान्प्रभुः
prakṛtistasya patnī ca puruṣo liṅgamucyate / vaktrādvai brāhmaṇāḥ sarve brahmā ca bhagavānprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रोपेन्द्रौ भुजाभ्यां तु क्षत्रियाश् च महात्मनः । वैश्याश्चोरुप्रदेशात्तु शूद्राः पादात्पिनाकिनः
indropendrau bhujābhyāṃ tu kṣatriyāś ca mahātmanaḥ / vaiśyāścorupradeśāttu śūdrāḥ pādātpinākinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करावर्तकाद्यास्तु केशास्तस्य प्रकीर्तिताः । वायवो घ्राणजास्तस्य गतिः श्रौतं स्मृतिस् तथा
puṣkarāvartakādyāstu keśāstasya prakīrtitāḥ / vāyavo ghrāṇajāstasya gatiḥ śrautaṃ smṛtis tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथानेनैव कर्मात्मा प्रकृतेस्तु प्रवर्तकः । पुंसां तु पुरुषः श्रीमान् ज्ञानगम्यो न चान्यथा
athānenaiva karmātmā prakṛtestu pravartakaḥ / puṃsāṃ tu puruṣaḥ śrīmān jñānagamyo na cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मयज्ञसहस्रेभ्यस् तपोयज्ञो विशिष्यते । तपोयज्ञसहस्रेभ्यो जपयज्ञो विशिष्यते
karmayajñasahasrebhyas tapoyajño viśiṣyate / tapoyajñasahasrebhyo japayajño viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपयज्ञसहस्रेभ्यो ध्यानयज्ञो विशिष्यते । ध्यानयज्ञात्परो नास्ति ध्यानं ज्ञानस्य साधनम्
japayajñasahasrebhyo dhyānayajño viśiṣyate / dhyānayajñātparo nāsti dhyānaṃ jñānasya sādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा समरसे निष्ठो योगी ध्यानेन पश्यति । ध्यानयज्ञरतस्यास्य तदा संनिहितः शिवः
yadā samarase niṣṭho yogī dhyānena paśyati / dhyānayajñaratasyāsya tadā saṃnihitaḥ śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति विज्ञानिनां शौचं प्रायश्चित्तादि चोदना । विशुद्धा विद्यया सर्वे ब्रह्मविद्याविदो जनाः
nāsti vijñānināṃ śaucaṃ prāyaścittādi codanā / viśuddhā vidyayā sarve brahmavidyāvido janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति क्रिया च लोकेषु सुखं दुःखं विचारतः । धर्माधर्मौ जपो होमो ध्यानिनां संनिधिः सदा
nāsti kriyā ca lokeṣu sukhaṃ duḥkhaṃ vicārataḥ / dharmādharmau japo homo dhyānināṃ saṃnidhiḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परानन्दात्मकं लिङ्गं विशुद्धं शिवमक्षरम् । निष्कलं सर्वगं ज्ञेयं योगिनां हृदि संस्थितम्
parānandātmakaṃ liṅgaṃ viśuddhaṃ śivamakṣaram / niṣkalaṃ sarvagaṃ jñeyaṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गं तु द्विविधं प्राहुर् बाह्यमाभ्यन्तरं द्विजाः । बाह्यं स्थूलं मुनिश्रेष्ठाः सूक्ष्ममाभ्यन्तरं द्विजाः
liṅgaṃ tu dvividhaṃ prāhur bāhyamābhyantaraṃ dvijāḥ / bāhyaṃ sthūlaṃ muniśreṣṭhāḥ sūkṣmamābhyantaraṃ dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मयज्ञरताः स्थूलाः स्थूललिङ्गार्चने रताः । असतां भावनार्थाय नान्यथा स्थूलविग्रहः
karmayajñaratāḥ sthūlāḥ sthūlaliṅgārcane ratāḥ / asatāṃ bhāvanārthāya nānyathā sthūlavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आध्यात्मिकं च यल्लिङ्गं प्रत्यक्षं यस्य नो भवेत् । असौ मूढो बहिः सर्वं कल्पयित्वैव नान्यथा
ādhyātmikaṃ ca yalliṅgaṃ pratyakṣaṃ yasya no bhavet / asau mūḍho bahiḥ sarvaṃ kalpayitvaiva nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानिनां सूक्ष्मममलं भवेत्प्रत्यक्षमव्ययम् । यथा स्थूलमयुक्तानां मृत्काष्ठाद्यैः प्रकल्पितम्
jñānināṃ sūkṣmamamalaṃ bhavetpratyakṣamavyayam / yathā sthūlamayuktānāṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थो विचारतो नास्तीत्य् अन्ये तत्त्वार्थवेदिनः । निष्कलः सकलश्चेति सर्वं शिवमयं ततः
artho vicārato nāstīty anye tattvārthavedinaḥ / niṣkalaḥ sakalaśceti sarvaṃ śivamayaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमैकमपि दृष्टं हि शरावं प्रति सुव्रताः । पृथक्त्वं चापृथक्त्वं च शङ्करस्येति चापरे
vyomaikamapi dṛṣṭaṃ hi śarāvaṃ prati suvratāḥ / pṛthaktvaṃ cāpṛthaktvaṃ ca śaṅkarasyeti cāpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्ययार्थं हि जगताम् एकस्थो ऽपि दिवाकरः । एको ऽपि बहुधा दृष्टो जलाधारेषु सुव्रताः
pratyayārthaṃ hi jagatām ekastho 'pi divākaraḥ / eko 'pi bahudhā dṛṣṭo jalādhāreṣu suvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्तवो दिवि भूमौ च सर्वे वै पाञ्चभौतिकाः । तथापि बहुला दृष्टा जातिव्यक्तिविभेदतः
jantavo divi bhūmau ca sarve vai pāñcabhautikāḥ / tathāpi bahulā dṛṣṭā jātivyaktivibhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यते श्रूयते यद्यत् तत्तद्विद्धि शिवात्मकम् । भेदो जनानां लोके ऽस्मिन् प्रतिभासो विचारतः
dṛśyate śrūyate yadyat tattadviddhi śivātmakam / bhedo janānāṃ loke 'smin pratibhāso vicārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने च विपुलान् भोगान् भुक्त्वा मर्त्यः सुखी भवेत् । दुःखी च भोगं दुःखं च नानुभूतं विचारतः
svapne ca vipulān bhogān bhuktvā martyaḥ sukhī bhavet / duḥkhī ca bhogaṃ duḥkhaṃ ca nānubhūtaṃ vicārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाहुस्तथान्ये च सर्वे वेदार्थतत्त्वगाः । हृदि संसारिणां साक्षात् सकलः परमेश्वरः
evamāhustathānye ca sarve vedārthatattvagāḥ / hṛdi saṃsāriṇāṃ sākṣāt sakalaḥ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनां निष्कलो देवो ज्ञानिनां च जगन्मयः । त्रिविधं परमेशस्य वपुर्लोके प्रशस्यते
yogināṃ niṣkalo devo jñānināṃ ca jaganmayaḥ / trividhaṃ parameśasya vapurloke praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कलं प्रथमं चैकं ततः सकलनिष्कलम् । तृतीयं सकलं चैव नान्यथेति द्विजोत्तमाः
niṣkalaṃ prathamaṃ caikaṃ tataḥ sakalaniṣkalam / tṛtīyaṃ sakalaṃ caiva nānyatheti dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चयन्ति मुहुः केचित् सदा सकलनिष्कलम् । सर्वज्ञं हृदये केचिच् छिवलिङ्गे विभावसौ
arcayanti muhuḥ kecit sadā sakalaniṣkalam / sarvajñaṃ hṛdaye kecic chivaliṅge vibhāvasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकलं मुनयः केचित् सदा संसारवर्तिनः । एवमभ्यर्चयन्त्येव सदाराः ससुता नराः
sakalaṃ munayaḥ kecit sadā saṃsāravartinaḥ / evamabhyarcayantyeva sadārāḥ sasutā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा शिवस् तथा देवी यथा देवी तथा शिवः । तस्मादभेदबुद्ध्यैव सप्तविंशत्प्रभेदतः
yathā śivas tathā devī yathā devī tathā śivaḥ / tasmādabhedabuddhyaiva saptaviṃśatprabhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजन्ति देहे बाह्ये च चतुष्कोणे षडस्रके । दशारे द्वादशारे च षोडशारे त्रिरस्रके
yajanti dehe bāhye ca catuṣkoṇe ṣaḍasrake / daśāre dvādaśāre ca ṣoḍaśāre trirasrake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्वेच्छया शिवः साक्षाद् देव्या सार्धं स्थितः प्रभुः । संतारणार्थं च शिवः सदसद्व्यक्तिवर्जितः
sa svecchayā śivaḥ sākṣād devyā sārdhaṃ sthitaḥ prabhuḥ / saṃtāraṇārthaṃ ca śivaḥ sadasadvyaktivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमेकमाहुर्द्विगुणं च केचित् केचित्तमाहुस्त्रिगुणात्मकं च । ऊचुस् तथा तं च शिवं तथान्ये संसारिणं वेदविदो वदन्ति
tamekamāhurdviguṇaṃ ca kecit kecittamāhustriguṇātmakaṃ ca / ūcus tathā taṃ ca śivaṃ tathānye saṃsāriṇaṃ vedavido vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या च योगेन शुभेन युक्ता विप्राः सदा धर्मरता विशिष्टाः । यजन्ति योगेशम् अशेषमूर्तिं षडस्रमध्ये भगवन्तमेव
bhaktyā ca yogena śubhena yuktā viprāḥ sadā dharmaratā viśiṣṭāḥ / yajanti yogeśam aśeṣamūrtiṃ ṣaḍasramadhye bhagavantameva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये तत्र पश्यन्ति शिवं त्रिरस्रे त्रितत्त्वमध्ये त्रिगुणं त्रियक्षम् । ते यान्ति चैनं न च योगिनो ऽन्ये तया च देव्या पुरुषं पुराणम्
ye tatra paśyanti śivaṃ trirasre tritattvamadhye triguṇaṃ triyakṣam / te yānti cainaṃ na ca yogino 'nye tayā ca devyā puruṣaṃ purāṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.