Nagarjuna: M 17

आत्मसंयमकं चेतः परानुग्राहकं च यत् । मैत्रं स धर्मस्तद्बीजं फलस्य प्रेत्य चेह च

ātmasaṃyamakaṃ cetaḥ parānugrāhakaṃ ca yat / maitraṃ sa dharmastadbījaṃ phalasya pretya ceha ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतना चेतयित्वा च कर्मोक्तं परमर्षिणा । तस्यानेकविधो भेदः कर्मणः परिकीर्तितः

cetanā cetayitvā ca karmoktaṃ paramarṣiṇā / tasyānekavidho bhedaḥ karmaṇaḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र यच्चेतनेत्युक्तं कर्म तन्मानसं स्मृतम् । चेतयित्वा च यत्तूक्तं तत्तु कायिकवाचिकम्

tatra yaccetanetyuktaṃ karma tanmānasaṃ smṛtam / cetayitvā ca yattūktaṃ tattu kāyikavācikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्विष्पन्दो ऽविरतयो याश्चाविज्ञप्तिसंज्ञिताः । अविज्ञप्तय एवान्याः स्मृता विरतयस्तथा

vāgviṣpando 'viratayo yāścāvijñaptisaṃjñitāḥ / avijñaptaya evānyāḥ smṛtā viratayastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिभोगान्वयं पुण्यमपुण्यं च तथाविधम् । चेतना चेति सप्तैते धर्माः कर्माञ्जनाः स्मृताः

paribhogānvayaṃ puṇyamapuṇyaṃ ca tathāvidham / cetanā ceti saptaite dharmāḥ karmāñjanāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठत्या पाककालाच्चेत्कर्म तन्नित्यतामियात् । निरुद्धं चेन्निरूद्धं सत्किं फलं जनयिष्यति

tiṣṭhatyā pākakālāccetkarma tannityatāmiyāt / niruddhaṃ cennirūddhaṃ satkiṃ phalaṃ janayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽङ्कुरप्रभृतिर्बीजात्संतानो ऽभिप्रवर्तते । ततः फलमृते बीजात्स च नाभिप्रवर्तते

yo 'ṅkuraprabhṛtirbījātsaṃtāno 'bhipravartate / tataḥ phalamṛte bījātsa ca nābhipravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजाच्च यस्मात्संतानः संतानाच्च फलोद्भवः । बीजपूर्वं फलं तस्मान्नोच्छिन्नं नापि शाश्वतम्

bījācca yasmātsaṃtānaḥ saṃtānācca phalodbhavaḥ / bījapūrvaṃ phalaṃ tasmānnocchinnaṃ nāpi śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तस्माच्चित्तसंतानश्चेतसो ऽभिप्रवर्तते । ततः फलमृते चित्तात्स च नाभिप्रवर्तते

yastasmāccittasaṃtānaścetaso 'bhipravartate / tataḥ phalamṛte cittātsa ca nābhipravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्ताच्च यस्मात्संतानः संतानाच्च फलोद्भवः । कर्मपूर्वं फलं तस्मान्नोच्छिन्नं नापि शाश्वतम्

cittācca yasmātsaṃtānaḥ saṃtānācca phalodbhavaḥ / karmapūrvaṃ phalaṃ tasmānnocchinnaṃ nāpi śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्य साधनोपायाः शुक्लाः कर्मपथा दश । फलं कामगुणाः पञ्च धर्मस्य प्रेत्य चेह च

dharmasya sādhanopāyāḥ śuklāḥ karmapathā daśa / phalaṃ kāmaguṇāḥ pañca dharmasya pretya ceha ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहवश्च महान्तश्च दोषाः स्युरपि कल्पना । यद्येषा तेन नैवैषा कल्पनात्रोपपद्यते

bahavaśca mahāntaśca doṣāḥ syurapi kalpanā / yadyeṣā tena naivaiṣā kalpanātropapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां पुनः प्रवक्ष्यामि कल्पनां यात्र योज्यते । बुद्धैः प्रत्येकबुद्धैश्च श्रावकैश्चानुवर्णिताम्

imāṃ punaḥ pravakṣyāmi kalpanāṃ yātra yojyate / buddhaiḥ pratyekabuddhaiśca śrāvakaiścānuvarṇitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रं यथाविप्रणाशस्तथर्णमिव कर्म च । चतुर्विधो धातुतः स प्रकृत्याव्याकृतश्च सः

patraṃ yathāvipraṇāśastatharṇamiva karma ca / caturvidho dhātutaḥ sa prakṛtyāvyākṛtaśca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहाणतो न प्रहेयो भावनाहेय एव वा । तस्मादविप्रणाशेन जायते कर्मणां फलम्

prahāṇato na praheyo bhāvanāheya eva vā / tasmādavipraṇāśena jāyate karmaṇāṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहाणतः प्रहेयः स्यात्कर्मणः संक्रमेण वा । यदि दोषाः प्रसज्येरंस्तत्र कर्मवधादयः

prahāṇataḥ praheyaḥ syātkarmaṇaḥ saṃkrameṇa vā / yadi doṣāḥ prasajyeraṃstatra karmavadhādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां विषभागानां सभागानां च कर्मणाम् । प्रतिसंधौ सधातूनामेक उत्पद्यते तु सः

sarveṣāṃ viṣabhāgānāṃ sabhāgānāṃ ca karmaṇām / pratisaṃdhau sadhātūnāmeka utpadyate tu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणः कर्मणो दृष्टे धर्म उत्पद्यते तु सः । द्विप्रकारस्य सर्वस्य विपक्के ऽपि च तिष्ठति

karmaṇaḥ karmaṇo dṛṣṭe dharma utpadyate tu saḥ / dviprakārasya sarvasya vipakke 'pi ca tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलव्यतिक्रमाद्वा स मरणाद्वा निरुध्यते । अनास्रवं सास्रवं च विभागं तत्र लक्षयेत्

phalavyatikramādvā sa maraṇādvā nirudhyate / anāsravaṃ sāsravaṃ ca vibhāgaṃ tatra lakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यता च न चोच्छेदः संसारश्च न शाश्वतम् । कर्मणो ऽविप्रणाशश्च धर्मो बुद्धेन देशितः

śūnyatā ca na cocchedaḥ saṃsāraśca na śāśvatam / karmaṇo 'vipraṇāśaśca dharmo buddhena deśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म नोत्पद्यते कस्मात् निःस्वभावं यतस्ततः । यस्माच्च तदनुत्पन्नं न तस्माद्विप्रणश्यति

karma notpadyate kasmāt niḥsvabhāvaṃ yatastataḥ / yasmācca tadanutpannaṃ na tasmādvipraṇaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म स्वभावतश्चेत्स्याच्छाश्वतं स्यादसंशयम् । अकृतं च भवेत्कर्म क्रियते न हि शाश्वतम्

karma svabhāvataścetsyācchāśvataṃ syādasaṃśayam / akṛtaṃ ca bhavetkarma kriyate na hi śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृताभ्यागमभयं स्यात्कर्माकृतकं यदि । अब्रह्मचर्यवासश्च दोषस्तत्र प्रसज्यते

akṛtābhyāgamabhayaṃ syātkarmākṛtakaṃ yadi / abrahmacaryavāsaśca doṣastatra prasajyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यवहारा विरुध्यन्ते सर्व एव न संशयः । पुण्यपापकृतोर्नैव प्रविभागश्च युज्यते

vyavahārā virudhyante sarva eva na saṃśayaḥ / puṇyapāpakṛtornaiva pravibhāgaśca yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्विपक्वविपाकं च पुनरेव विपक्ष्यति । कर्म व्यवस्थितं यस्मात्तस्मात्स्वाभाविकं यदि

tadvipakvavipākaṃ ca punareva vipakṣyati / karma vyavasthitaṃ yasmāttasmātsvābhāvikaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म क्लेशात्मकं चेदं ते च क्लेशा न तत्त्वतः । न चेत्ते तत्त्वतः क्लेशाः कर्म स्यात्तत्त्वतः कथम्

karma kleśātmakaṃ cedaṃ te ca kleśā na tattvataḥ / na cette tattvataḥ kleśāḥ karma syāttattvataḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म क्लेशाश्च देहानां प्रत्ययाः समुदाहृताः । कर्म क्लेशाश्च ते शून्या यदि देहेषु का कथा

karma kleśāśca dehānāṃ pratyayāḥ samudāhṛtāḥ / karma kleśāśca te śūnyā yadi deheṣu kā kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यानिवृतो जन्तुस्तृष्णासंयोजनश्च सः । स भोक्ता स च न कर्तुरन्यो न च स एव सः

avidyānivṛto jantustṛṣṇāsaṃyojanaśca saḥ / sa bhoktā sa ca na karturanyo na ca sa eva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रत्ययसमुत्पन्नं नाप्रत्ययसमुत्थितम् । अस्ति यस्मादिदं कर्म तस्मात्कर्तापि नास्त्यतः

na pratyayasamutpannaṃ nāpratyayasamutthitam / asti yasmādidaṃ karma tasmātkartāpi nāstyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म चेन्नास्ति कर्ता च कुतः स्यात्कर्मजं फलम् । असत्यथ फले भोक्ता कुत एव भविष्यति

karma cennāsti kartā ca kutaḥ syātkarmajaṃ phalam / asatyatha phale bhoktā kuta eva bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा निर्मितकं शास्ता निर्मिमीतर्द्धिसंपदा । निर्मितो निर्मिमीतान्यं स च निर्मितकः पुनः

yathā nirmitakaṃ śāstā nirmimītarddhisaṃpadā / nirmito nirmimītānyaṃ sa ca nirmitakaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा निर्मितकाकारः कर्ता कर्म च तत्कृतम् । तद्यथा निर्मितेनान्यो निर्मितो निर्मितस्तथा

tathā nirmitakākāraḥ kartā karma ca tatkṛtam / tadyathā nirmitenānyo nirmito nirmitastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशाः कर्माणि देहाश्च कर्तारश्च फलानि च । गन्धर्वनगराकारा मरीचिस्वप्नसंनिभाः

kleśāḥ karmāṇi dehāśca kartāraśca phalāni ca / gandharvanagarākārā marīcisvapnasaṃnibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.