Nagarjuna: M 23

संकल्पप्रभवो रागो द्वेषो मोहश्च कथ्यते । शुभाशुभविपर्यासान् संभवन्ति प्रतीत्य हि

saṃkalpaprabhavo rāgo dveṣo mohaśca kathyate / śubhāśubhaviparyāsān saṃbhavanti pratītya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाशुभविपर्यासान् संभवन्ति प्रतीत्य ये । ते स्वभावान्न विद्यन्ते तस्मात् क्लेशा न तत्त्वतः

śubhāśubhaviparyāsān saṃbhavanti pratītya ye / te svabhāvānna vidyante tasmāt kleśā na tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो ऽस्तित्वनास्तित्वे न कथंचिच्च सिध्यतः । तं विनास्तित्वनास्तित्वे क्लेशानां सिध्यतः कथम्

ātmano 'stitvanāstitve na kathaṃcicca sidhyataḥ / taṃ vināstitvanāstitve kleśānāṃ sidhyataḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्यचिद्धि भवन्तीमे क्लेशाः स च न सिध्यति । कश्चिदाहो विना कंचित्सन्ति क्लेशा न कस्यचित्

kasyaciddhi bhavantīme kleśāḥ sa ca na sidhyati / kaścidāho vinā kaṃcitsanti kleśā na kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वकायदृष्टिवत् क्लेशाः क्लिष्टे सन्ति न पञ्चधा । स्वकायदृष्टिवत् क्लिष्टं क्लेशेष्वपि न पञ्चधा

svakāyadṛṣṭivat kleśāḥ kliṣṭe santi na pañcadhā / svakāyadṛṣṭivat kliṣṭaṃ kleśeṣvapi na pañcadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावतो न विद्यन्ते शुभाशुभविपर्ययाः । प्रतीत्य कतमान् क्लेशाः शुभाशुभविपर्ययान्

svabhāvato na vidyante śubhāśubhaviparyayāḥ / pratītya katamān kleśāḥ śubhāśubhaviparyayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपशब्दरसस्पर्शा गन्धा धर्माश्च षड्विधम् । वस्तु रागस्य द्वेषस्य मोहस्य च विकल्प्यते

rūpaśabdarasasparśā gandhā dharmāśca ṣaḍvidham / vastu rāgasya dveṣasya mohasya ca vikalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपशब्दरसस्पर्शा गन्धा धर्माश्च केवलाः । गन्धर्वनगराकारा मरीचिस्वप्नसंनिभाः

rūpaśabdarasasparśā gandhā dharmāśca kevalāḥ / gandharvanagarākārā marīcisvapnasaṃnibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुभं वा शुभं वापि कुतस्तेषु भविष्यति । मायापुरुषकल्पेषु प्रतिबिम्बसमेषु च

aśubhaṃ vā śubhaṃ vāpi kutasteṣu bhaviṣyati / māyāpuruṣakalpeṣu pratibimbasameṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपेक्ष्य शुभं नास्त्यशुभं प्रज्ञपयेमहि । यत्प्रतीत्य शुभं तस्माच्छुभं नैवोपपद्यते

anapekṣya śubhaṃ nāstyaśubhaṃ prajñapayemahi / yatpratītya śubhaṃ tasmācchubhaṃ naivopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपेक्ष्याशुभं नास्ति शुभं प्रज्ञपयेमहि । यत्प्रतीत्याशुभं तस्मादशुभं नैव विद्यते

anapekṣyāśubhaṃ nāsti śubhaṃ prajñapayemahi / yatpratītyāśubhaṃ tasmādaśubhaṃ naiva vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यमाने च शुभे कुतो रागो भविष्यति । अशुभे ऽविद्यमाने च कुतो द्वेषो भविष्यति

avidyamāne ca śubhe kuto rāgo bhaviṣyati / aśubhe 'vidyamāne ca kuto dveṣo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्ये नित्यमित्येवं यदि ग्राहो विपर्ययः । नानित्यं विद्यते शून्ये कुतो ग्राहो विपर्ययः

anitye nityamityevaṃ yadi grāho viparyayaḥ / nānityaṃ vidyate śūnye kuto grāho viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्ये नित्यमित्येवं यदि ग्राहो विपर्ययः । अनित्यमित्यपि ग्राहः शून्ये किं न विपर्ययः

anitye nityamityevaṃ yadi grāho viparyayaḥ / anityamityapi grāhaḥ śūnye kiṃ na viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन गृण्हाति यो ग्राहो ग्रहीता यच्च गृह्यते । उपशान्तानि सर्वाणि तस्माद्ग्राहो न विद्यते

yena gṛṇhāti yo grāho grahītā yacca gṛhyate / upaśāntāni sarvāṇi tasmādgrāho na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यमाने ग्राहे च मिथ्या वा सम्यगेव वा । भवेद्विपर्ययः कस्य भवेत्कस्याविपर्ययः

avidyamāne grāhe ca mithyā vā samyageva vā / bhavedviparyayaḥ kasya bhavetkasyāviparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चापि विपरीतस्य संभवन्ति विपर्ययाः । न चाप्यविपरीतस्य संभवन्ति विपर्ययाः

na cāpi viparītasya saṃbhavanti viparyayāḥ / na cāpyaviparītasya saṃbhavanti viparyayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न विपर्यस्यमानस्य संभवन्ति विपर्ययाः । विमृशस्व स्वयं कस्य संभवन्ति विपर्ययाः

na viparyasyamānasya saṃbhavanti viparyayāḥ / vimṛśasva svayaṃ kasya saṃbhavanti viparyayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुत्पन्नाः कथं नाम भविष्यन्ति विपर्ययाः । विपर्ययेष्वजातेषु विपर्ययगतः कुतः

anutpannāḥ kathaṃ nāma bhaviṣyanti viparyayāḥ / viparyayeṣvajāteṣu viparyayagataḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्वतो जायते भावः परतो नैव जायते । न स्वतः परतश्चेति विपर्ययगतः कुतः

na svato jāyate bhāvaḥ parato naiva jāyate / na svataḥ parataśceti viparyayagataḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मा च शुचि नित्यं च सुखं च यदि विद्यते । आत्मा च शुचि नित्यं च सुखं च न विपर्ययः

ātmā ca śuci nityaṃ ca sukhaṃ ca yadi vidyate / ātmā ca śuci nityaṃ ca sukhaṃ ca na viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मा च शुचि नित्यं च सुखं च यदि विद्यते । अनात्माशुच्यनित्यं च नैव दुःखं च विद्यते

nātmā ca śuci nityaṃ ca sukhaṃ ca yadi vidyate / anātmāśucyanityaṃ ca naiva duḥkhaṃ ca vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निरुध्यते ऽविद्या विपर्ययनिरोधनात् । अविद्यायां निरुद्धायां संस्काराद्यं निरुध्यते

evaṃ nirudhyate 'vidyā viparyayanirodhanāt / avidyāyāṃ niruddhāyāṃ saṃskārādyaṃ nirudhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि भूताः स्वभावेन क्लेशाः केचिद्धि कस्यचित् । कथं नाम प्रहीयेरन् कः स्वभावं प्रहास्यति

yadi bhūtāḥ svabhāvena kleśāḥ keciddhi kasyacit / kathaṃ nāma prahīyeran kaḥ svabhāvaṃ prahāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यभूताः स्वभावेन क्लेशाः केचिद्धि कस्यचित् । कथं नाम प्रहीयेरन् को ऽसद्भावं प्रहास्यति

yadyabhūtāḥ svabhāvena kleśāḥ keciddhi kasyacit / kathaṃ nāma prahīyeran ko 'sadbhāvaṃ prahāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.