उपसंहृतम् अपि वसिष्ठवाक्यं सर्गान्तश्लोकेन पुनः कथयति कोपं विषादकलनां विततं च हर्षं नाल्पेन कारणवशेन वहन्ति सन्तः । सर्गेण संहतिजवेन विना जगत्याम् भूतानि भूप न महान्ति विकारयन्ति सन्तः साधवः । अल्पेन स्तोकेन । कारणवशेन विततं कोपं विततां विषादकलनां विततं हर्षं च । न वहन्ति न धारयन्ति । अल्पेनेति विशेषणस्य कारणेत्य् अनेनार्थिकः सम्बन्धः । अत्र व्यतिरेकेण दृष्टान्तम् आह सर्गेणेति । हे भूप । महान्ति भूतानि महाभूतानि । जगत्यां जगति । सर्गेण विना महासृष्टिं विना । तथा संहतिजवेन विना संहाराख्यवेगेन विना । न विकारयन्ति कार्योत्पत्त्याख्यविकारयुक्तानि तथा नाशाख्यविकारयुक्तानि च न भवन्ति । तत् करोति तद् आचष्टे इति णिच् । विकारवन्तीति वा पाठः । स्थित्यवस्थायाम् अवान्तरसर्गसंहतिरूपेणाल्पेन कारणेन न भवन्तीति भावः । इति शिवम्
upasaṃhṛtam api vasiṣṭhavākyaṃ sargāntaślokena punaḥ kathayati kopaṃ viṣādakalanāṃ vitataṃ ca harṣaṃ nālpena kāraṇavaśena vahanti santaḥ | sargeṇa saṃhatijavena vinā jagatyām bhūtāni bhūpa na mahānti vikārayanti santaḥ sādhavaḥ | alpena stokena | kāraṇavaśena vitataṃ kopaṃ vitatāṃ viṣādakalanāṃ vitataṃ harṣaṃ ca | na vahanti na dhārayanti | alpeneti viśeṣaṇasya kāraṇety anenārthikaḥ sambandhaḥ | atra vyatirekeṇa dṛṣṭāntam āha sargeṇeti | he bhūpa | mahānti bhūtāni mahābhūtāni | jagatyāṃ jagati | sargeṇa vinā mahāsṛṣṭiṃ vinā | tathā saṃhatijavena vinā saṃhārākhyavegena vinā | na vikārayanti kāryotpattyākhyavikārayuktāni tathā nāśākhyavikārayuktāni ca na bhavanti | tat karoti tad ācaṣṭe iti ṇic | vikāravantīti vā pāṭhaḥ | sthityavasthāyām avāntarasargasaṃhatirūpeṇālpena kāraṇena na bhavantīti bhāvaḥ | iti śivam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.