Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 4.20

एतत् सर्वम् यो यथा यतते सः तथा भवतीत्य् एतत् समस्तम् । मया । हे राघव । मनोरूपनिरूपणे मनोनिरूपणनिमित्तम् । ते कथितम् । अन्येन हेतुना न कथितम् व्यर्थत्वात्

etat sarvam yo yathā yatate saḥ tathā bhavatīty etat samastam | mayā | he rāghava | manorūpanirūpaṇe manonirūpaṇanimittam | te kathitam | anyena hetunā na kathitam vyarthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूरिशः अभ्यासेन

bhūriśaḥ abhyāsena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनश्चापलम् एव कारणं यासाम् । ताः मनश्चापलकारणाः । मनश्चापलकारणं हि रज्जुसर्पादिकम् अर्थक्रियाकारित्वाभावेन न सत्यम् भवति । भासमानत्वेनासत्यं च न भवति

manaścāpalam eva kāraṇaṃ yāsām | tāḥ manaścāpalakāraṇāḥ | manaścāpalakāraṇaṃ hi rajjusarpādikam arthakriyākāritvābhāvena na satyam bhavati | bhāsamānatvenāsatyaṃ ca na bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हि निश्चये । मनः जगत्स्थितेः हेतुः निमित्तकारणं कर्तृ । कर्तृ कारकः । कारणम् समवायिकारणम् असमवायिकारणं च । भवति । यतः इदम् मनः मलिनम् वासनामलदूषितं सत् । विश्वरूपतया इदम् जगत् । तनोति । नात्रान्यः कश्चित् कारकत्वं यातीति भावः । स्वप्नस्य चात्र दृष्टान्तत्वं स्फुटम् एव

hi niścaye | manaḥ jagatsthiteḥ hetuḥ nimittakāraṇaṃ kartṛ | kartṛ kārakaḥ | kāraṇam samavāyikāraṇam asamavāyikāraṇaṃ ca | bhavati | yataḥ idam manaḥ malinam vāsanāmaladūṣitaṃ sat | viśvarūpatayā idam jagat | tanoti | nātrānyaḥ kaścit kārakatvaṃ yātīti bhāvaḥ | svapnasya cātra dṛṣṭāntatvaṃ sphuṭam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियोज्यम् प्रेरणीयम् । शुभे पथि विवेकस्वरूपे । हि यस्मात् । जगति सर्वाः विभूतयः भोगमोक्षरूपाण्य् ऐश्वर्याणि । तस्य मनसः । यः जयः शुभे पथि नियोजनम् । तेन साध्याः भवन्ति

niyojyam preraṇīyam | śubhe pathi vivekasvarūpe | hi yasmāt | jagati sarvāḥ vibhūtayaḥ bhogamokṣarūpāṇy aiśvaryāṇi | tasya manasaḥ | yaḥ jayaḥ śubhe pathi niyojanam | tena sādhyāḥ bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरम् स्थूलश्रीरम् । शरीरम् लक्षणया पुरुषः । चेत् स्यात् । तदा सः शुक्रः । बहुदेहेभ्यः समुद्भवः यस्य । तादृशम् विविधम् भेदम् । कथम् अगमत् । शरीरस्यैकेनैव रूपेण स्थितत्वात्

śarīram sthūlaśrīram | śarīram lakṣaṇayā puruṣaḥ | cet syāt | tadā saḥ śukraḥ | bahudehebhyaḥ samudbhavaḥ yasya | tādṛśam vividham bhedam | katham agamat | śarīrasyaikenaiva rūpeṇa sthitatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हि निश्चये । एतत् चित्तम् । यन्मयम् यद्विषयानुसन्धानमयम्

hi niścaye | etat cittam | yanmayam yadviṣayānusandhānamayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः यत् वस्तु । अतुच्छम् अनायासम् आयाससाध्यतारहितम् । अनुपाधि तथा गतभ्रमम् । भवति । त्वम् तदनुसन्धानं कुरु । ततः तत्ताम् अतुच्छत्वादिधर्मरहितवस्तुभावम् । यास्यसि

ataḥ yat vastu | atuccham anāyāsam āyāsasādhyatārahitam | anupādhi tathā gatabhramam | bhavati | tvam tadanusandhānaṃ kuru | tataḥ tattām atucchatvādidharmarahitavastubhāvam | yāsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पष्टम् । इति शिवम्

spaṣṭam | iti śivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.