प्रथमः प्रजापतिः शुद्धमनोरूपः ब्रह्मा । स्मृत्यात्म स्मृतिरूपम्
prathamaḥ prajāpatiḥ śuddhamanorūpaḥ brahmā | smṛtyātma smṛtirūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·4·4.3
Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 4.3
एवम् एतत् एतत् सत्यम् एवेत्य् अर्थः
evam etat etat satyam evety arthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सङ्कल्पात्म स्मृतिस्वरूपप्रजापतिस्वरूपम्
tatsaṅkalpātma smṛtisvarūpaprajāpatisvarūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा स्मृतिरूपा
sā smṛtirūpā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाप्रलयसम्मोहैः महाप्रलयकृताभिः मूर्च्छाभिः
mahāpralayasammohaiḥ mahāpralayakṛtābhiḥ mūrcchābhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्वाणम् मुक्तिम्
nirvāṇam muktim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतः न तु प्रजापतिरूपग्रहात् । नानुभूते पूर्वाननुभूते विषये । अनुभूते पूर्वम् अनुभूते विषये । चिद्व्योम्नि या स्मृतिः भवति । सा जगच्छ्रीर् इति प्रौढा भवति । न प्रजापतिस्मृतिर् इति भावः । कुत एतद् इत्य् । अत्राह दृश्येति । हि यस्मात् । दृश्याभावे स्मृतिरूपदृश्याभावे । चित्प्रभा एव भवति । न प्रजापतिप्रभा
svataḥ na tu prajāpatirūpagrahāt | nānubhūte pūrvānanubhūte viṣaye | anubhūte pūrvam anubhūte viṣaye | cidvyomni yā smṛtiḥ bhavati | sā jagacchrīr iti prauḍhā bhavati | na prajāpatismṛtir iti bhāvaḥ | kuta etad ity | atrāha dṛśyeti | hi yasmāt | dṛśyābhāve smṛtirūpadṛśyābhāve | citprabhā eva bhavati | na prajāpatiprabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाद्यन्तावभासिनी सदा भातत्वेनाद्यन्तावभासरहिता । संवित्प्रभा एव अच्छं यत् भाति तत् एतत् जगद् इति स्थितम् भवति । स्वयम्भूर् इति च स्थितम् भवति । अतः स्मृतेः स्वयम्भुवश् च न कापि सत्तास्तीति भावः
anādyantāvabhāsinī sadā bhātatvenādyantāvabhāsarahitā | saṃvitprabhā eva acchaṃ yat bhāti tat etat jagad iti sthitam bhavati | svayambhūr iti ca sthitam bhavati | ataḥ smṛteḥ svayambhuvaś ca na kāpi sattāstīti bhāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिकालसंसिद्धम् सततसिद्धम् । ब्रह्मणः चिन्मात्रतत्त्वस्य । यत् निजं स्वसम्बन्धि । भानम् भवति । सः विराजः विराड्रूपस्य प्रजापतेः । आतिवाहिकः देहः भवति । कथम्भूतः । जगदाकृतिः समस्तजगत्स्वरूपः
anādikālasaṃsiddham satatasiddham | brahmaṇaḥ cinmātratattvasya | yat nijaṃ svasambandhi | bhānam bhavati | saḥ virājaḥ virāḍrūpasya prajāpateḥ | ātivāhikaḥ dehaḥ bhavati | kathambhūtaḥ | jagadākṛtiḥ samastajagatsvarūpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यम् क्रियाविषयः पदार्थः । परमाण्वन्तस् त्रिभुवनाभानम् इन्द्रस्य निर्वाणप्रकरणे वक्ष्यति
dravyam kriyāviṣayaḥ padārthaḥ | paramāṇvantas tribhuvanābhānam indrasya nirvāṇaprakaraṇe vakṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः ततो हेतोः । तस्य परमाण्वन्तर्वर्तिनः त्रिभुवनस्य । प्रति परमाणुम् अन्तः प्रतिपरमाणुमध्ये । तादृक् एव न त्व् अन्यरूपम् । भास्वरिताकारं तादृग्गिरिकुलावृतम् तादृशपर्वतसमूहाकुलम् । अर्थात् त्रिभुवनम् भाति
tataḥ tato hetoḥ | tasya paramāṇvantarvartinaḥ tribhuvanasya | prati paramāṇum antaḥ pratiparamāṇumadhye | tādṛk eva na tv anyarūpam | bhāsvaritākāraṃ tādṛggirikulāvṛtam tādṛśaparvatasamūhākulam | arthāt tribhuvanam bhāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि प्रत्यणुवर्तिनि त्रिभुवने ःपि । भारूपम् ज्ञानस्वरूपम् । फलितम् आह एतद् इति । हे अङ्ग । अतः एतत् त्रिभुवनम् । वास्तवम् परमार्थसत् । न भवति । स्वप्नवद् भारूपत्वात्
tatrāpi pratyaṇuvartini tribhuvane ḥpi | bhārūpam jñānasvarūpam | phalitam āha etad iti | he aṅga | ataḥ etat tribhuvanam | vāstavam paramārthasat | na bhavati | svapnavad bhārūpatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति अनेन प्रकारेण । सद्दृष्टेः चिन्मात्रदृष्टेः । असद्दृष्टेः चेत्यदृष्टेः वा । अन्तो ःवसानम् । नास्ति । अस्याः सद्दृष्टेर् असद्दृष्टेश् च । अभ्युदितम् अभ्युदयः । प्रादुर्भाव इति यावत् । बुद्धम् प्रति अबुद्धम् प्रति वा भवति । बुद्धम् प्रति सद्दृष्टेः अभ्युदयः असद्दृष्टेः अबुद्धम् प्रतीति क्रमो ज्ञेयः
iti anena prakāreṇa | saddṛṣṭeḥ cinmātradṛṣṭeḥ | asaddṛṣṭeḥ cetyadṛṣṭeḥ vā | anto ḥvasānam | nāsti | asyāḥ saddṛṣṭer asaddṛṣṭeś ca | abhyuditam abhyudayaḥ | prādurbhāva iti yāvat | buddham prati abuddham prati vā bhavati | buddham prati saddṛṣṭeḥ abhyudayaḥ asaddṛṣṭeḥ abuddham pratīti kramo jñeyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदम् एव जगत् । बुद्धस्य सद्दृष्ट्या भाति । अबुद्धस्यासद्दृष्ट्या । यथा एकः रज्जुः बुद्धम् प्रति रज्जुतया भाति । अबुद्धम् प्रति सर्पतयेति भावः
idam eva jagat | buddhasya saddṛṣṭyā bhāti | abuddhasyāsaddṛṣṭyā | yathā ekaḥ rajjuḥ buddham prati rajjutayā bhāti | abuddham prati sarpatayeti bhāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्याख्या पुत्रिका त्रैलोक्यपुत्रिका
trailokyākhyā putrikā trailokyaputrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यस्य यः अनुभवः । तन्मात्रम् आत्मा स्वरूपं यस्य । तत्
śūnyasya yaḥ anubhavaḥ | tanmātram ātmā svarūpaṃ yasya | tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेयः मोक्षरूपम्
śreyaḥ mokṣarūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्गान्तश्लोकेनाप्य् एतद् एव कथयति विज्ञानात्मा शासिता विश्वबीजम् ब्रह्मैवाद्यं स्वं चिदाकाशमात्रं । तस्माज् जातं यत् तद् एवेति वेद्यं विद्धि स्वान्तर् बोधसम्बोधमात्रम् ॥मु ४,३।२४॥विज्ञानात्मा ज्ञानैकस्वरूपः । शासिता प्रेरकः । स्वम् सर्वेषाम् आत्मत्वेन स्थितम् । चिदाकाशमात्रम् आद्यम् ब्रह्मैव विश्वबीजं विश्वस्य बीजम् इव बीजम् । न तु साक्षाद् बीजम् । तस्य समनन्तरम् एव निराकृतत्वात् । भवति । तस्मात् तादृशात् ब्रह्मणः । यत् जातम् भवति । तत् तद् एव भवति । इति अतो हेतोः । त्वम् वेद्यम् विदिक्रियाविषयम् भावजातम् । स्वान्तः स्वमनसि । बोधस्य यः सम्बोधः स्वपरामर्शः । तन्मात्रं विद्धि जानीहि । लिङ्गसङ्करो ःलिङ्गत्वद्योतनार्थः । इति शिवम्
sargāntaślokenāpy etad eva kathayati vijñānātmā śāsitā viśvabījam brahmaivādyaṃ svaṃ cidākāśamātraṃ / tasmāj jātaṃ yat tad eveti vedyaṃ viddhi svāntar bodhasambodhamātram //MU 4,3.24//vijñānātmā jñānaikasvarūpaḥ | śāsitā prerakaḥ | svam sarveṣām ātmatvena sthitam | cidākāśamātram ādyam brahmaiva viśvabījaṃ viśvasya bījam iva bījam | na tu sākṣād bījam | tasya samanantaram eva nirākṛtatvāt | bhavati | tasmāt tādṛśāt brahmaṇaḥ | yat jātam bhavati | tat tad eva bhavati | iti ato hetoḥ | tvam vedyam vidikriyāviṣayam bhāvajātam | svāntaḥ svamanasi | bodhasya yaḥ sambodhaḥ svaparāmarśaḥ | tanmātraṃ viddhi jānīhi | liṅgasaṅkaro ḥliṅgatvadyotanārthaḥ | iti śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.