Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.100
वैशंपायन उवाच ततः सत्यवती काले वधूं स्नाताम् ऋतौ तदा संवेशयन्ती शयने शनकैर् वाक्यम् अब्रवीत्
vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ satyavatī kāle vadhūṃ snātām ṛtau tadā saṃveśayantī śayane śanakair vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौसल्ये देवरस् ते ऽस्ति सो ऽद्य त्वानुप्रवेक्ष्यति अप्रमत्ता प्रतीक्षैनं निशीथे आगमिष्यति
kausalye devaras te 'sti so 'dya tvānupravekṣyati apramattā pratīkṣainaṃ niśīthe āgamiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वश्र्वास् तद् वचनं श्रुत्वा शयाना शयने शुभे साचिन्तयत् तदा भीष्मम् अन्यांश् च कुरुपुंगवान्
śvaśrvās tad vacanaṃ śrutvā śayānā śayane śubhe sācintayat tadā bhīṣmam anyāṃś ca kurupuṃgavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽम्बिकायां प्रथमं नियुक्तः सत्यवाग् ऋषिः दीप्यमानेषु दीपेषु शयनं प्रविवेश ह
tato 'mbikāyāṃ prathamaṃ niyuktaḥ satyavāg ṛṣiḥ dīpyamāneṣu dīpeṣu śayanaṃ praviveśa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कृष्णस्य कपिला जटा दीप्ते च लोचने बभ्रूणि चैव श्मश्रूणि दृष्ट्वा देवी न्यमीलयत्
tasya kṛṣṇasya kapilā jaṭā dīpte ca locane babhrūṇi caiva śmaśrūṇi dṛṣṭvā devī nyamīlayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संबभूव तया रात्रौ मातुः प्रियचिकीर्षया भयात् काशिसुता तं तु नाशक्नोद् अभिवीक्षितुम्
saṃbabhūva tayā rātrau mātuḥ priyacikīrṣayā bhayāt kāśisutā taṃ tu nāśaknod abhivīkṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निष्क्रान्तम् आसाद्य माता पुत्रम् अथाब्रवीत् अप्य् अस्यां गुणवान् पुत्र राजपुत्रो भविष्यति
tato niṣkrāntam āsādya mātā putram athābravīt apy asyāṃ guṇavān putra rājaputro bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्य तद् वचो मातुर् व्यासः परमबुद्धिमान् प्रोवाचातीन्द्रियज्ञानो विधिना संप्रचोदितः
niśamya tad vaco mātur vyāsaḥ paramabuddhimān provācātīndriyajñāno vidhinā saṃpracoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नागायुतसमप्राणो विद्वान् राजर्षिसत्तमः महाभागो महावीर्यो महाबुद्धिर् भविष्यति
nāgāyutasamaprāṇo vidvān rājarṣisattamaḥ mahābhāgo mahāvīryo mahābuddhir bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चापि शतं पुत्रा भविष्यन्ति महाबलाः किं तु मातुः स वैगुण्याद् अन्ध एव भविष्यति
tasya cāpi śataṃ putrā bhaviṣyanti mahābalāḥ kiṃ tu mātuḥ sa vaiguṇyād andha eva bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा माता पुत्रम् अथाब्रवीत् नान्धः कुरूणां नृपतिर् अनुरूपस् तपोधन
tasya tad vacanaṃ śrutvā mātā putram athābravīt nāndhaḥ kurūṇāṃ nṛpatir anurūpas tapodhana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातिवंशस्य गोप्तारं पितॄणां वंशवर्धनम् द्वितीयं कुरुवंशस्य राजानं दातुम् अर्हसि
jñātivaṃśasya goptāraṃ pitṝṇāṃ vaṃśavardhanam dvitīyaṃ kuruvaṃśasya rājānaṃ dātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथेति प्रतिज्ञाय निश्चक्राम महातपाः सापि कालेन कौसल्या सुषुवे ऽन्धं तम् आत्मजम्
sa tatheti pratijñāya niścakrāma mahātapāḥ sāpi kālena kausalyā suṣuve 'ndhaṃ tam ātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् एव तु सा देवी परिभाष्य स्नुषां ततः ऋषिम् आवाहयत् सत्या यथापूर्वम् अनिन्दिता
punar eva tu sā devī paribhāṣya snuṣāṃ tataḥ ṛṣim āvāhayat satyā yathāpūrvam aninditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तेनैव विधिना महर्षिस् ताम् अपद्यत अम्बालिकाम् अथाभ्यागाद् ऋषिं दृष्ट्वा च सापि तम् विषण्णा पाण्डुसंकाशा समपद्यत भारत
tatas tenaiva vidhinā maharṣis tām apadyata ambālikām athābhyāgād ṛṣiṃ dṛṣṭvā ca sāpi tam viṣaṇṇā pāṇḍusaṃkāśā samapadyata bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां भीतां पाण्डुसंकाशां विषण्णां प्रेक्ष्य पार्थिव व्यासः सत्यवतीपुत्र इदं वचनम् अब्रवीत्
tāṃ bhītāṃ pāṇḍusaṃkāśāṃ viṣaṇṇāṃ prekṣya pārthiva vyāsaḥ satyavatīputra idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात् पाण्डुत्वम् आपन्ना विरूपं प्रेक्ष्य माम् अपि तस्माद् एष सुतस् तुभ्यं पाण्डुर् एव भविष्यति
yasmāt pāṇḍutvam āpannā virūpaṃ prekṣya mām api tasmād eṣa sutas tubhyaṃ pāṇḍur eva bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम चास्य तद् एवेह भविष्यति शुभानने इत्य् उक्त्वा स निराक्रामद् भगवान् ऋषिसत्तमः
nāma cāsya tad eveha bhaviṣyati śubhānane ity uktvā sa nirākrāmad bhagavān ṛṣisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निष्क्रान्तम् आलोक्य सत्या पुत्रम् अभाषत शशंस स पुनर् मात्रे तस्य बालस्य पाण्डुताम्
tato niṣkrāntam ālokya satyā putram abhāṣata śaśaṃsa sa punar mātre tasya bālasya pāṇḍutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं माता पुनर् एवान्यम् एकं पुत्रम् अयाचत तथेति च महर्षिस् तां मातरं प्रत्यभाषत
taṃ mātā punar evānyam ekaṃ putram ayācata tatheti ca maharṣis tāṃ mātaraṃ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुमारं सा देवी प्राप्तकालम् अजीजनत् पाण्डुं लक्षणसंपन्नं दीप्यमानम् इव श्रिया तस्य पुत्रा महेष्वासा जज्ञिरे पञ्च पाण्डवाः
tataḥ kumāraṃ sā devī prāptakālam ajījanat pāṇḍuṃ lakṣaṇasaṃpannaṃ dīpyamānam iva śriyā tasya putrā maheṣvāsā jajñire pañca pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुकाले ततो ज्येष्ठां वधूं तस्मै न्ययोजयत् सा तु रूपं च गन्धं च महर्षेः प्रविचिन्त्य तम् नाकरोद् वचनं देव्या भयात् सुरसुतोपमा
ṛtukāle tato jyeṣṭhāṃ vadhūṃ tasmai nyayojayat sā tu rūpaṃ ca gandhaṃ ca maharṣeḥ pravicintya tam nākarod vacanaṃ devyā bhayāt surasutopamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वैर् भूषणैर् दासीं भूषयित्वाप्सरोपमाम् प्रेषयाम् आस कृष्णाय ततः काशिपतेः सुता
tataḥ svair bhūṣaṇair dāsīṃ bhūṣayitvāpsaropamām preṣayām āsa kṛṣṇāya tataḥ kāśipateḥ sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दासी ऋषिम् अनुप्राप्तं प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च संविवेशाभ्यनुज्ञाता सत्कृत्योपचचार ह
dāsī ṛṣim anuprāptaṃ pratyudgamyābhivādya ca saṃviveśābhyanujñātā satkṛtyopacacāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामोपभोगेन तु स तस्यां तुष्टिम् अगाद् ऋषिः तया सहोषितो रात्रिं महर्षिः प्रीयमाणया
kāmopabhogena tu sa tasyāṃ tuṣṭim agād ṛṣiḥ tayā sahoṣito rātriṃ maharṣiḥ prīyamāṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठन्न् अब्रवीद् एनाम् अभुजिष्या भविष्यसि अयं च ते शुभे गर्भः श्रीमान् उदरम् आगतः धर्मात्मा भविता लोके सर्वबुद्धिमतां वरः
uttiṣṭhann abravīd enām abhujiṣyā bhaviṣyasi ayaṃ ca te śubhe garbhaḥ śrīmān udaram āgataḥ dharmātmā bhavitā loke sarvabuddhimatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जज्ञे विदुरो नाम कृष्णद्वैपायनात्मजः धृतराष्ट्रस्य च भ्राता पाण्डोश् चामितबुद्धिमान्
sa jajñe viduro nāma kṛṣṇadvaipāyanātmajaḥ dhṛtarāṣṭrasya ca bhrātā pāṇḍoś cāmitabuddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो विदुररूपेण शापात् तस्य महात्मनः माण्डव्यस्यार्थतत्त्वज्ञः कामक्रोधविवर्जितः
dharmo vidurarūpeṇa śāpāt tasya mahātmanaḥ māṇḍavyasyārthatattvajñaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स धर्मस्यानृणो भूत्वा पुनर् मात्रा समेत्य च तस्यै गर्भं समावेद्य तत्रैवान्तरधीयत
sa dharmasyānṛṇo bhūtvā punar mātrā sametya ca tasyai garbhaṃ samāvedya tatraivāntaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे द्वैपायनाद् अपि जज्ञिरे देवगर्भाभाः कुरुवंशविवर्धनाः
evaṃ vicitravīryasya kṣetre dvaipāyanād api jajñire devagarbhābhāḥ kuruvaṃśavivardhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.