Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.102
वैशंपायन उवाच तेषु त्रिषु कुमारेषु जातेषु कुरुजाङ्गलम् कुरवो ऽथ कुरुक्षेत्रं त्रयम् एतद् अवर्धत
vaiśaṃpāyana uvāca teṣu triṣu kumāreṣu jāteṣu kurujāṅgalam kuravo 'tha kurukṣetraṃ trayam etad avardhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वसस्याभवद् भूमिः सस्यानि फलवन्ति च यथर्तुवर्षी पर्जन्यो बहुपुष्पफला द्रुमाः
ūrdhvasasyābhavad bhūmiḥ sasyāni phalavanti ca yathartuvarṣī parjanyo bahupuṣpaphalā drumāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाहनानि प्रहृष्टानि मुदिता मृगपक्षिणः गन्धवन्ति च माल्यानि रसवन्ति फलानि च
vāhanāni prahṛṣṭāni muditā mṛgapakṣiṇaḥ gandhavanti ca mālyāni rasavanti phalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिग्भिश् चावकीर्यन्त नगराण्य् अथ शिल्पिभिः शूराश् च कृतविद्याश् च सन्तश् च सुखिनो ऽभवन्
vaṇigbhiś cāvakīryanta nagarāṇy atha śilpibhiḥ śūrāś ca kṛtavidyāś ca santaś ca sukhino 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभवन् दस्यवः के चिन् नाधर्मरुचयो जनाः प्रदेशेष्व् अपि राष्ट्राणां कृतं युगम् अवर्तत
nābhavan dasyavaḥ ke cin nādharmarucayo janāḥ pradeśeṣv api rāṣṭrāṇāṃ kṛtaṃ yugam avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानक्रियाधर्मशीला यज्ञव्रतपरायणाः अन्योन्यप्रीतिसंयुक्ता व्यवर्धन्त प्रजास् तदा
dānakriyādharmaśīlā yajñavrataparāyaṇāḥ anyonyaprītisaṃyuktā vyavardhanta prajās tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानक्रोधविहीनाश् च जना लोभविवर्जिताः अन्योन्यम् अभ्यवर्धन्त धर्मोत्तरम् अवर्तत
mānakrodhavihīnāś ca janā lobhavivarjitāḥ anyonyam abhyavardhanta dharmottaram avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् महोदधिवत् पूर्णं नगरं वै व्यरोचत द्वारतोरणनिर्यूहैर् युक्तम् अभ्रचयोपमैः प्रासादशतसंबाधं महेन्द्रपुरसंनिभम्
tan mahodadhivat pūrṇaṃ nagaraṃ vai vyarocata dvāratoraṇaniryūhair yuktam abhracayopamaiḥ prāsādaśatasaṃbādhaṃ mahendrapurasaṃnibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीषु वनखण्डेषु वापीपल्वलसानुषु काननेषु च रम्येषु विजह्रुर् मुदिता जनाः
nadīṣu vanakhaṇḍeṣu vāpīpalvalasānuṣu kānaneṣu ca ramyeṣu vijahrur muditā janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरैः कुरुभिः सार्धं दक्षिणाः कुरवस् तदा विस्पर्धमाना व्यचरंस् तथा सिद्धर्षिचारणैः नाभवत् कृपणः कश् चिन् नाभवन् विधवाः स्त्रियः
uttaraiḥ kurubhiḥ sārdhaṃ dakṣiṇāḥ kuravas tadā vispardhamānā vyacaraṃs tathā siddharṣicāraṇaiḥ nābhavat kṛpaṇaḥ kaś cin nābhavan vidhavāḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिञ् जनपदे रम्ये बहवः कुरुभिः कृताः कूपारामसभावाप्यो ब्राह्मणावसथास् तथा भीष्मेण शास्त्रतो राजन् सर्वतः परिरक्षिते
tasmiñ janapade ramye bahavaḥ kurubhiḥ kṛtāḥ kūpārāmasabhāvāpyo brāhmaṇāvasathās tathā bhīṣmeṇa śāstrato rājan sarvataḥ parirakṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव रमणीयश् च चैत्ययूपशताङ्कितः स देशः परराष्ट्राणि प्रतिगृह्याभिवर्धितः भीष्मेण विहितं राष्ट्रे धर्मचक्रम् अवर्तत
babhūva ramaṇīyaś ca caityayūpaśatāṅkitaḥ sa deśaḥ pararāṣṭrāṇi pratigṛhyābhivardhitaḥ bhīṣmeṇa vihitaṃ rāṣṭre dharmacakram avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियमाणेषु कृत्येषु कुमाराणां महात्मनाम् पौरजानपदाः सर्वे बभूवुः सततोत्सवाः
kriyamāṇeṣu kṛtyeṣu kumārāṇāṃ mahātmanām paurajānapadāḥ sarve babhūvuḥ satatotsavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहेषु कुरुमुख्यानां पौराणां च नराधिप दीयतां भुज्यतां चेति वाचो ऽश्रूयन्त सर्वशः
gṛheṣu kurumukhyānāṃ paurāṇāṃ ca narādhipa dīyatāṃ bhujyatāṃ ceti vāco 'śrūyanta sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतराष्ट्रश् च पाण्डुश् च विदुरश् च महामतिः जन्मप्रभृति भीष्मेण पुत्रवत् परिपालिताः
dhṛtarāṣṭraś ca pāṇḍuś ca viduraś ca mahāmatiḥ janmaprabhṛti bhīṣmeṇa putravat paripālitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्कारैः संस्कृतास् ते तु व्रताध्ययनसंयुताः श्रमव्यायामकुशलाः समपद्यन्त यौवनम्
saṃskāraiḥ saṃskṛtās te tu vratādhyayanasaṃyutāḥ śramavyāyāmakuśalāḥ samapadyanta yauvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर्वेदे ऽश्वपृष्ठे च गदायुद्धे ऽसिचर्मणि तथैव गजशिक्षायां नीतिशास्त्रे च पारगाः
dhanurvede 'śvapṛṣṭhe ca gadāyuddhe 'sicarmaṇi tathaiva gajaśikṣāyāṃ nītiśāstre ca pāragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिहासपुराणेषु नानाशिक्षासु चाभिभो वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञाः सर्वत्र कृतनिश्रमाः
itihāsapurāṇeṣu nānāśikṣāsu cābhibho vedavedāṅgatattvajñāḥ sarvatra kṛtaniśramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुर् धनुषि विक्रान्तो नरेभ्यो ऽभ्यधिको ऽभवत् अत्य् अन्यान् बलवान् आसीद् धृतराष्ट्रो महीपतिः
pāṇḍur dhanuṣi vikrānto narebhyo 'bhyadhiko 'bhavat aty anyān balavān āsīd dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषु लोकेषु न त्व् आसीत् कश् चिद् विदुरसंमितः धर्मनित्यस् ततो राजन् धर्मे च परमं गतः
triṣu lokeṣu na tv āsīt kaś cid vidurasaṃmitaḥ dharmanityas tato rājan dharme ca paramaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रनष्टं शंतनोर् वंशं समीक्ष्य पुनर् उद्धृतम् ततो निर्वचनं लोके सर्वराष्ट्रेष्व् अवर्तत
pranaṣṭaṃ śaṃtanor vaṃśaṃ samīkṣya punar uddhṛtam tato nirvacanaṃ loke sarvarāṣṭreṣv avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरसूनां काशिसुते देशानां कुरुजाङ्गलम् सर्वधर्मविदां भीष्मः पुराणां गजसाह्वयम्
vīrasūnāṃ kāśisute deśānāṃ kurujāṅgalam sarvadharmavidāṃ bhīṣmaḥ purāṇāṃ gajasāhvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतराष्ट्रस् त्व् अचक्षुष्ट्वाद् राज्यं न प्रत्यपद्यत करणत्वाच् च विदुरः पाण्डुर् आसीन् महीपतिः
dhṛtarāṣṭras tv acakṣuṣṭvād rājyaṃ na pratyapadyata karaṇatvāc ca viduraḥ pāṇḍur āsīn mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.