Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.107
वैशंपायन उवाच ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां जनमेजय धृतराष्ट्रस्य वैश्यायाम् एकश् चापि शतात् परः
vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ janamejaya dhṛtarāṣṭrasya vaiśyāyām ekaś cāpi śatāt paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डोः कुन्त्यां च माद्र्यां च पञ्च पुत्रा महारथाः देवेभ्यः समपद्यन्त संतानाय कुलस्य वै
pāṇḍoḥ kuntyāṃ ca mādryāṃ ca pañca putrā mahārathāḥ devebhyaḥ samapadyanta saṃtānāya kulasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनमेजय उवाच कथं पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां द्विजसत्तम कियता चैव कालेन तेषाम् आयुश् च किं परम्
janamejaya uvāca kathaṃ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ dvijasattama kiyatā caiva kālena teṣām āyuś ca kiṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं चैकः स वैश्यायां धृतराष्ट्रसुतो ऽभवत् कथं च सदृशीं भार्यां गान्धारीं धर्मचारिणीम् आनुकूल्ये वर्तमानां धृतराष्ट्रो ऽत्यवर्तत
kathaṃ caikaḥ sa vaiśyāyāṃ dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat kathaṃ ca sadṛśīṃ bhāryāṃ gāndhārīṃ dharmacāriṇīm ānukūlye vartamānāṃ dhṛtarāṣṭro 'tyavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं च शप्तस्य सतः पाण्डोस् तेन महात्मना समुत्पन्ना दैवतेभ्यः पञ्च पुत्रा महारथाः
kathaṃ ca śaptasya sataḥ pāṇḍos tena mahātmanā samutpannā daivatebhyaḥ pañca putrā mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् विद्वन् यथावृत्तं विस्तरेण तपोधन कथयस्व न मे तृप्तिः कथ्यमानेषु बन्धुषु
etad vidvan yathāvṛttaṃ vistareṇa tapodhana kathayasva na me tṛptiḥ kathyamāneṣu bandhuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच क्षुच्छ्रमाभिपरिग्लानं द्वैपायनम् उपस्थितम् तोषयाम् आस गान्धारी व्यासस् तस्यै वरं ददौ
vaiśaṃpāyana uvāca kṣucchramābhipariglānaṃ dvaipāyanam upasthitam toṣayām āsa gāndhārī vyāsas tasyai varaṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा वव्रे सदृशं भर्तुः पुत्राणां शतम् आत्मनः ततः कालेन सा गर्भं धृतराष्ट्राद् अथाग्रहीत्
sā vavre sadṛśaṃ bhartuḥ putrāṇāṃ śatam ātmanaḥ tataḥ kālena sā garbhaṃ dhṛtarāṣṭrād athāgrahīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरद्वयं तं तु गान्धारी गर्भम् आहितम् अप्रजा धारयाम् आस ततस् तां दुःखम् आविशत्
saṃvatsaradvayaṃ taṃ tu gāndhārī garbham āhitam aprajā dhārayām āsa tatas tāṃ duḥkham āviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा कुन्तीसुतं जातं बालार्कसमतेजसम् उदरस्यात्मनः स्थैर्यम् उपलभ्यान्वचिन्तयत्
śrutvā kuntīsutaṃ jātaṃ bālārkasamatejasam udarasyātmanaḥ sthairyam upalabhyānvacintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातं धृतराष्ट्रस्य यत्नेन महता ततः सोदरं पातयाम् आस गान्धारी दुःखमूर्च्छिता
ajñātaṃ dhṛtarāṣṭrasya yatnena mahatā tataḥ sodaraṃ pātayām āsa gāndhārī duḥkhamūrcchitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जज्ञे मांसपेशी लोहाष्ठीलेव संहता द्विवर्षसंभृतां कुक्षौ ताम् उत्स्रष्टुं प्रचक्रमे
tato jajñe māṃsapeśī lohāṣṭhīleva saṃhatā dvivarṣasaṃbhṛtāṃ kukṣau tām utsraṣṭuṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ द्वैपायनो ज्ञात्वा त्वरितः समुपागमत् तां स मांसमयीं पेशीं ददर्श जपतां वरः
atha dvaipāyano jñātvā tvaritaḥ samupāgamat tāṃ sa māṃsamayīṃ peśīṃ dadarśa japatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽब्रवीत् सौबलेयीं किम् इदं ते चिकीर्षितम् सा चात्मनो मतं सत्यं शशंस परमर्षये
tato 'bravīt saubaleyīṃ kim idaṃ te cikīrṣitam sā cātmano mataṃ satyaṃ śaśaṃsa paramarṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठं कुन्तीसुतं जातं श्रुत्वा रविसमप्रभम् दुःखेन परमेणेदम् उदरं पातितं मया
jyeṣṭhaṃ kuntīsutaṃ jātaṃ śrutvā ravisamaprabham duḥkhena parameṇedam udaraṃ pātitaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतं च किल पुत्राणां वितीर्णं मे त्वया पुरा इयं च मे मांसपेशी जाता पुत्रशताय वै
śataṃ ca kila putrāṇāṃ vitīrṇaṃ me tvayā purā iyaṃ ca me māṃsapeśī jātā putraśatāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच एवम् एतत् सौबलेयि नैतज् जात्व् अन्यथा भवेत् वितथं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्व् अपि कुतो ऽन्यथा
vyāsa uvāca evam etat saubaleyi naitaj jātv anyathā bhavet vitathaṃ noktapūrvaṃ me svaireṣv api kuto 'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतपूर्णं कुण्डशतं क्षिप्रम् एव विधीयताम् शीताभिर् अद्भिर् अष्ठीलाम् इमां च परिषिञ्चत
ghṛtapūrṇaṃ kuṇḍaśataṃ kṣipram eva vidhīyatām śītābhir adbhir aṣṭhīlām imāṃ ca pariṣiñcata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच सा सिच्यमाना अष्ठीला अभवच् छतधा तदा अङ्गुष्ठपर्वमात्राणां गर्भाणां पृथग् एव तु
vaiśaṃpāyana uvāca sā sicyamānā aṣṭhīlā abhavac chatadhā tadā aṅguṣṭhaparvamātrāṇāṃ garbhāṇāṃ pṛthag eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाधिकशतं पूर्णं यथायोगं विशां पते मांसपेश्यास् तदा राजन् क्रमशः कालपर्ययात्
ekādhikaśataṃ pūrṇaṃ yathāyogaṃ viśāṃ pate māṃsapeśyās tadā rājan kramaśaḥ kālaparyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तांस् तेषु कुण्डेषु गर्भान् अवदधे तदा स्वनुगुप्तेषु देशेषु रक्षां च व्यदधात् ततः
tatas tāṃs teṣu kuṇḍeṣu garbhān avadadhe tadā svanugupteṣu deśeṣu rakṣāṃ ca vyadadhāt tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशास चैव भगवान् कालेनैतावता पुनः विघट्टनीयान्य् एतानि कुण्डानीति स्म सौबलीम्
śaśāsa caiva bhagavān kālenaitāvatā punaḥ vighaṭṭanīyāny etāni kuṇḍānīti sma saubalīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा भगवान् व्यासस् तथा प्रतिविधाय च जगाम तपसे धीमान् हिमवन्तं शिलोच्चयम्
ity uktvā bhagavān vyāsas tathā pratividhāya ca jagāma tapase dhīmān himavantaṃ śiloccayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जज्ञे क्रमेण चैतेन तेषां दुर्योधनो नृपः जन्मतस् तु प्रमाणेन ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः
jajñe krameṇa caitena teṣāṃ duryodhano nṛpaḥ janmatas tu pramāṇena jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातमात्रे सुते तस्मिन् धृतराष्ट्रो ऽब्रवीद् इदम् समानीय बहून् विप्रान् भीष्मं विदुरम् एव च
jātamātre sute tasmin dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam samānīya bahūn viprān bhīṣmaṃ viduram eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरो राजपुत्रो ज्येष्ठो नः कुलवर्धनः प्राप्तः स्वगुणतो राज्यं न तस्मिन् वाच्यम् अस्ति नः
yudhiṣṭhiro rājaputro jyeṣṭho naḥ kulavardhanaḥ prāptaḥ svaguṇato rājyaṃ na tasmin vācyam asti naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं त्व् अनन्तरस् तस्माद् अपि राजा भविष्यति एतद् धि ब्रूत मे सत्यं यद् अत्र भविता ध्रुवम्
ayaṃ tv anantaras tasmād api rājā bhaviṣyati etad dhi brūta me satyaṃ yad atra bhavitā dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्यस्यैतस्य निधने दिक्षु सर्वासु भारत क्रव्यादाः प्राणदन् घोराः शिवाश् चाशिवशंसिनः
vākyasyaitasya nidhane dikṣu sarvāsu bhārata kravyādāḥ prāṇadan ghorāḥ śivāś cāśivaśaṃsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षयित्वा निमित्तानि तानि घोराणि सर्वशः ते ऽब्रुवन् ब्राह्मणा राजन् विदुरश् च महामतिः
lakṣayitvā nimittāni tāni ghorāṇi sarvaśaḥ te 'bruvan brāhmaṇā rājan viduraś ca mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यक्तं कुलान्तकरणो भवितैष सुतस् तव तस्य शान्तिः परित्यागे पुष्ट्या त्व् अपनयो महान्
vyaktaṃ kulāntakaraṇo bhavitaiṣa sutas tava tasya śāntiḥ parityāge puṣṭyā tv apanayo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतम् एकोनम् अप्य् अस्तु पुत्राणां ते महीपते एकेन कुरु वै क्षेमं लोकस्य च कुलस्य च
śatam ekonam apy astu putrāṇāṃ te mahīpate ekena kuru vai kṣemaṃ lokasya ca kulasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजेद् एकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्
tyajed ekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथा विदुरेणोक्तस् तैश् च सर्वैर् द्विजोत्तमैः न चकार तथा राजा पुत्रस्नेहसमन्वितः
sa tathā vidureṇoktas taiś ca sarvair dvijottamaiḥ na cakāra tathā rājā putrasnehasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुत्रशतं सर्वं धृतराष्ट्रस्य पार्थिव मासमात्रेण संजज्ञे कन्या चैका शताधिका
tataḥ putraśataṃ sarvaṃ dhṛtarāṣṭrasya pārthiva māsamātreṇa saṃjajñe kanyā caikā śatādhikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धार्यां क्लिश्यमानायाम् उदरेण विवर्धता धृतराष्ट्रं महाबाहुं वैश्या पर्यचरत् किल
gāndhāryāṃ kliśyamānāyām udareṇa vivardhatā dhṛtarāṣṭraṃ mahābāhuṃ vaiśyā paryacarat kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् संवत्सरे राजन् धृतराष्ट्रान् महायशाः जज्ञे धीमांस् ततस् तस्यां युयुत्सुः करणो नृप
tasmin saṃvatsare rājan dhṛtarāṣṭrān mahāyaśāḥ jajñe dhīmāṃs tatas tasyāṃ yuyutsuḥ karaṇo nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः महारथानां वीराणां कन्या चैकाथ दुःशला
evaṃ putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kanyā caikātha duḥśalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.