Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.117
वैशंपायन उवाच पाण्डोर् अवभृथं कृत्वा देवकल्पा महर्षयः ततो मन्त्रम् अकुर्वन्त ते समेत्य तपस्विनः
vaiśaṃpāyana uvāca pāṇḍor avabhṛthaṃ kṛtvā devakalpā maharṣayaḥ tato mantram akurvanta te sametya tapasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हित्वा राज्यं च राष्ट्रं च स महात्मा महातपाः अस्मिन् स्थाने तपस् तप्तुं तापसाञ् शरणं गतः
hitvā rājyaṃ ca rāṣṭraṃ ca sa mahātmā mahātapāḥ asmin sthāne tapas taptuṃ tāpasāñ śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जातमात्रान् पुत्रांश् च दारांश् च भवताम् इह प्रदायोपनिधिं राजा पाण्डुः स्वर्गम् इतो गतः
sa jātamātrān putrāṃś ca dārāṃś ca bhavatām iha pradāyopanidhiṃ rājā pāṇḍuḥ svargam ito gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते परस्परम् आमन्त्र्य सर्वभूतहिते रताः पाण्डोः पुत्रान् पुरस्कृत्य नगरं नागसाह्वयम्
te parasparam āmantrya sarvabhūtahite ratāḥ pāṇḍoḥ putrān puraskṛtya nagaraṃ nāgasāhvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदारमनसः सिद्धा गमने चक्रिरे मनः भीष्माय पाण्डवान् दातुं धृतराष्ट्राय चैव हि
udāramanasaḥ siddhā gamane cakrire manaḥ bhīṣmāya pāṇḍavān dātuṃ dhṛtarāṣṭrāya caiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् एव क्षणे सर्वे तान् आदाय प्रतस्थिरे पाण्डोर् दारांश् च पुत्रांश् च शरीरं चैव तापसाः
tasminn eva kṣaṇe sarve tān ādāya pratasthire pāṇḍor dārāṃś ca putrāṃś ca śarīraṃ caiva tāpasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखिनी सा पुरा भूत्वा सततं पुत्रवत्सला प्रपन्ना दीर्घम् अध्वानं संक्षिप्तं तद् अमन्यत
sukhinī sā purā bhūtvā satataṃ putravatsalā prapannā dīrgham adhvānaṃ saṃkṣiptaṃ tad amanyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा नदीर्घेण कालेन संप्राप्ता कुरुजाङ्गलम् वर्धमानपुरद्वारम् आससाद यशस्विनी
sā nadīrgheṇa kālena saṃprāptā kurujāṅgalam vardhamānapuradvāram āsasāda yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं चारणसहस्राणां मुनीनाम् आगमं तदा श्रुत्वा नागपुरे नॄणां विस्मयः समजायत
taṃ cāraṇasahasrāṇāṃ munīnām āgamaṃ tadā śrutvā nāgapure nṝṇāṃ vismayaḥ samajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुहूर्तोदित आदित्ये सर्वे धर्मपुरस्कृताः सदारास् तापसान् द्रष्टुं निर्ययुः पुरवासिनः
muhūrtodita āditye sarve dharmapuraskṛtāḥ sadārās tāpasān draṣṭuṃ niryayuḥ puravāsinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीसंघाः क्षत्रसंघाश् च यानसंघान् समास्थिताः ब्राह्मणैः सह निर्जग्मुर् ब्राह्मणानां च योषितः
strīsaṃghāḥ kṣatrasaṃghāś ca yānasaṃghān samāsthitāḥ brāhmaṇaiḥ saha nirjagmur brāhmaṇānāṃ ca yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा विट्शूद्रसंघानां महान् व्यतिकरो ऽभवत् न कश् चिद् अकरोद् ईर्ष्याम् अभवन् धर्मबुद्धयः
tathā viṭśūdrasaṃghānāṃ mahān vyatikaro 'bhavat na kaś cid akarod īrṣyām abhavan dharmabuddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा भीष्मः शांतनवः सोमदत्तो ऽथ बाह्लिकः प्रज्ञाचक्षुश् च राजर्षिः क्षत्ता च विदुरः स्वयम्
tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ somadatto 'tha bāhlikaḥ prajñācakṣuś ca rājarṣiḥ kṣattā ca viduraḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च सत्यवती देवी कौसल्या च यशस्विनी राजदारैः परिवृता गान्धारी च विनिर्ययौ
sā ca satyavatī devī kausalyā ca yaśasvinī rājadāraiḥ parivṛtā gāndhārī ca viniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतराष्ट्रस्य दायादा दुर्योधनपुरोगमाः भूषिता भूषणैश् चित्रैः शतसंख्या विनिर्ययुः
dhṛtarāṣṭrasya dāyādā duryodhanapurogamāḥ bhūṣitā bhūṣaṇaiś citraiḥ śatasaṃkhyā viniryayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् महर्षिगणान् सर्वाञ् शिरोभिर् अभिवाद्य च उपोपविविशुः सर्वे कौरव्याः सपुरोहिताः
tān maharṣigaṇān sarvāñ śirobhir abhivādya ca upopaviviśuḥ sarve kauravyāḥ sapurohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव शिरसा भूमाव् अभिवाद्य प्रणम्य च उपोपविविशुः सर्वे पौरजानपदा अपि
tathaiva śirasā bhūmāv abhivādya praṇamya ca upopaviviśuḥ sarve paurajānapadā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अकूजम् इवाज्ञाय जनौघं सर्वशस् तदा भीष्मो राज्यं च राष्ट्रं च महर्षिभ्यो न्यवेदयत्
tam akūjam ivājñāya janaughaṃ sarvaśas tadā bhīṣmo rājyaṃ ca rāṣṭraṃ ca maharṣibhyo nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अथो वृद्धतमः प्रत्युत्थाय जटाजिनी महर्षिमतम् आज्ञाय महर्षिर् इदम् अब्रवीत्
teṣām atho vṛddhatamaḥ pratyutthāya jaṭājinī maharṣimatam ājñāya maharṣir idam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स कौरव्यदायादः पाण्डुर् नाम नराधिपः कामभोगान् परित्यज्य शतशृङ्गम् इतो गतः
yaḥ sa kauravyadāyādaḥ pāṇḍur nāma narādhipaḥ kāmabhogān parityajya śataśṛṅgam ito gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचर्यव्रतस्थस्य तस्य दिव्येन हेतुना साक्षाद् धर्माद् अयं पुत्रस् तस्य जातो युधिष्ठिरः
brahmacaryavratasthasya tasya divyena hetunā sākṣād dharmād ayaṃ putras tasya jāto yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेमं बलिनां श्रेष्ठं तस्य राज्ञो महात्मनः मातरिश्वा ददौ पुत्रं भीमं नाम महाबलम्
tathemaṃ balināṃ śreṣṭhaṃ tasya rājño mahātmanaḥ mātariśvā dadau putraṃ bhīmaṃ nāma mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुहूताद् अयं जज्ञे कुन्त्यां सत्यपराक्रमः यस्य कीरित्र् महेष्वासान् सर्वान् अभिभविष्यति
puruhūtād ayaṃ jajñe kuntyāṃ satyaparākramaḥ yasya kīritr maheṣvāsān sarvān abhibhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यौ तु माद्री महेष्वासाव् असूत कुरुसत्तमौ अश्विभ्यां मनुजव्याघ्राव् इमौ ताव् अपि तिष्ठतः
yau tu mādrī maheṣvāsāv asūta kurusattamau aśvibhyāṃ manujavyāghrāv imau tāv api tiṣṭhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरता धर्मनित्येन वनवासं यशस्विना एष पैतामहो वंशः पाण्डुना पुनर् उद्धृतः
caratā dharmanityena vanavāsaṃ yaśasvinā eṣa paitāmaho vaṃśaḥ pāṇḍunā punar uddhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्राणां जन्म वृद्धिं च वैदिकाध्ययनानि च पश्यतः सततं पाण्डोः शश्वत् प्रीतिर् अवर्धत
putrāṇāṃ janma vṛddhiṃ ca vaidikādhyayanāni ca paśyataḥ satataṃ pāṇḍoḥ śaśvat prītir avardhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तमानः सतां वृत्ते पुत्रलाभम् अवाप्य च पितृलोकं गतः पाण्डुर् इतः सप्तदशे ऽहनि
vartamānaḥ satāṃ vṛtte putralābham avāpya ca pitṛlokaṃ gataḥ pāṇḍur itaḥ saptadaśe 'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं चितागतम् आज्ञाय वैश्वानरमुखे हुतम् प्रविष्टा पावकं माद्री हित्वा जीवितम् आत्मनः
taṃ citāgatam ājñāya vaiśvānaramukhe hutam praviṣṭā pāvakaṃ mādrī hitvā jīvitam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गता सह तेनैव पतिलोकम् अनुव्रता तस्यास् तस्य च यत् कार्यं क्रियतां तदनन्तरम्
sā gatā saha tenaiva patilokam anuvratā tasyās tasya ca yat kāryaṃ kriyatāṃ tadanantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमे तयोः शरीरे द्वे सुताश् चेमे तयोर् वराः क्रियाभिर् अनुगृह्यन्तां सह मात्रा परंतपाः
ime tayoḥ śarīre dve sutāś ceme tayor varāḥ kriyābhir anugṛhyantāṃ saha mātrā paraṃtapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतकार्ये च निर्वृत्ते पितृमेधं महायशाः लभतां सर्वधर्मज्ञः पाण्डुः कुरुकुलोद्वहः
pretakārye ca nirvṛtte pitṛmedhaṃ mahāyaśāḥ labhatāṃ sarvadharmajñaḥ pāṇḍuḥ kurukulodvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा कुरून् सर्वान् कुरूणाम् एव पश्यताम् क्षणेनान्तर्हिताः सर्वे चारणा गुह्यकैः सह
evam uktvā kurūn sarvān kurūṇām eva paśyatām kṣaṇenāntarhitāḥ sarve cāraṇā guhyakaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धर्वनगराकारं तत्रैवान्तर्हितं पुनः ऋषिसिद्धगणं दृष्ट्वा विस्मयं ते परं ययुः
gandharvanagarākāraṃ tatraivāntarhitaṃ punaḥ ṛṣisiddhagaṇaṃ dṛṣṭvā vismayaṃ te paraṃ yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.