Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.118
धृतराष्ट्र उवाच पाण्डोर् विदुर सर्वाणि प्रेतकार्याणि कारय राजवद् राजसिंहस्य माद्र्याश् चैव विशेषतः
dhṛtarāṣṭra uvāca pāṇḍor vidura sarvāṇi pretakāryāṇi kāraya rājavad rājasiṃhasya mādryāś caiva viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशून् वासांसि रत्नानि धनानि विविधानि च पाण्डोः प्रयच्छ माद्र्याश् च येभ्यो यावच् च वाञ्छितम्
paśūn vāsāṃsi ratnāni dhanāni vividhāni ca pāṇḍoḥ prayaccha mādryāś ca yebhyo yāvac ca vāñchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च कुन्ती सत्कारं कुर्यान् माद्र्यास् तथा कुरु यथा न वायुर् नादित्यः पश्येतां तां सुसंवृताम्
yathā ca kuntī satkāraṃ kuryān mādryās tathā kuru yathā na vāyur nādityaḥ paśyetāṃ tāṃ susaṃvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शोच्यः पाण्डुर् अनघः प्रशस्यः स नराधिपः यस्य पञ्च सुता वीरा जाताः सुरसुतोपमाः
na śocyaḥ pāṇḍur anaghaḥ praśasyaḥ sa narādhipaḥ yasya pañca sutā vīrā jātāḥ surasutopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच विदुरस् तं तथेत्य् उक्त्वा भीष्मेण सह भारत पाण्डुं संस्कारयाम् आस देशे परमसंवृते
vaiśaṃpāyana uvāca viduras taṃ tathety uktvā bhīṣmeṇa saha bhārata pāṇḍuṃ saṃskārayām āsa deśe paramasaṃvṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु नगरात् तूर्णम् आज्यहोमपुरस्कृताः निर्हृताः पावका दीप्ताः पाण्डो राजपुरोहितैः
tatas tu nagarāt tūrṇam ājyahomapuraskṛtāḥ nirhṛtāḥ pāvakā dīptāḥ pāṇḍo rājapurohitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनम् आर्तवैर् गन्धैर् माल्यैश् च विविधैर् वरैः शिबिकां समलंचक्रुर् वाससाच्छाद्य सर्वशः
athainam ārtavair gandhair mālyaiś ca vividhair varaiḥ śibikāṃ samalaṃcakrur vāsasācchādya sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां तथा शोभितां माल्यैर् वासोभिश् च महाधनैः अमात्या ज्ञातयश् चैव सुहृदश् चोपतस्थिरे
tāṃ tathā śobhitāṃ mālyair vāsobhiś ca mahādhanaiḥ amātyā jñātayaś caiva suhṛdaś copatasthire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृसिंहं नरयुक्तेन परमालंकृतेन तम् अवहन् यानमुख्येन सह माद्र्या सुसंवृतम्
nṛsiṃhaṃ narayuktena paramālaṃkṛtena tam avahan yānamukhyena saha mādryā susaṃvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुरेणातपत्रेण चामरव्यजनेन च सर्ववादित्रनादैश् च समलंचक्रिरे ततः
pāṇḍureṇātapatreṇa cāmaravyajanena ca sarvavāditranādaiś ca samalaṃcakrire tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नानि चाप्य् उपादाय बहूनि शतशो नराः प्रददुः काङ्क्षमाणेभ्यः पाण्डोस् तत्रौर्ध्वदेहिकम्
ratnāni cāpy upādāya bahūni śataśo narāḥ pradaduḥ kāṅkṣamāṇebhyaḥ pāṇḍos tatraurdhvadehikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ छत्राणि शुभ्राणि पाण्डुराणि बृहन्ति च आजह्रुः कौरवस्यार्थे वासांसि रुचिराणि च
atha chatrāṇi śubhrāṇi pāṇḍurāṇi bṛhanti ca ājahruḥ kauravasyārthe vāsāṃsi rucirāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याजकैः शुक्लवासोभिर् हूयमाना हुताशनाः अगच्छन्न् अग्रतस् तस्य दीप्यमानाः स्वलंकृताः
yājakaiḥ śuklavāsobhir hūyamānā hutāśanāḥ agacchann agratas tasya dīpyamānāḥ svalaṃkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् चैव सहस्रशः रुदन्तः शोकसंतप्ता अनुजग्मुर् नराधिपम्
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva sahasraśaḥ rudantaḥ śokasaṃtaptā anujagmur narādhipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् अस्मान् अपाहाय दुःखे चाधाय शाश्वते कृत्वानाथान् परो नाथः क्व यास्यति नराधिपः
ayam asmān apāhāya duḥkhe cādhāya śāśvate kṛtvānāthān paro nāthaḥ kva yāsyati narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोशन्तः पाण्डवाः सर्वे भीष्मो विदुर एव च रमणीये वनोद्देशे गङ्गातीरे समे शुभे
krośantaḥ pāṇḍavāḥ sarve bhīṣmo vidura eva ca ramaṇīye vanoddeśe gaṅgātīre same śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यासयाम् आसुर् अथ तां शिबिकां सत्यवादिनः सभार्यस्य नृसिंहस्य पाण्डोर् अक्लिष्टकर्मणः
nyāsayām āsur atha tāṃ śibikāṃ satyavādinaḥ sabhāryasya nṛsiṃhasya pāṇḍor akliṣṭakarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तस्य शरीरं तत् सर्वगन्धनिषेवितम् शुचिकालीयकादिग्धं मुख्यस्नानाधिवासितम् पर्यषिञ्चज् जलेनाशु शातकुम्भमयैर् घटैः
tatas tasya śarīraṃ tat sarvagandhaniṣevitam śucikālīyakādigdhaṃ mukhyasnānādhivāsitam paryaṣiñcaj jalenāśu śātakumbhamayair ghaṭaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनेन च मुख्येन शुक्लेन समलेपयन् कालागुरुविमिश्रेण तथा तुङ्गरसेन च
candanena ca mukhyena śuklena samalepayan kālāguruvimiśreṇa tathā tuṅgarasena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनं देशजैः शुक्लैर् वासोभिः समयोजयन् आच्छन्नः स तु वासोभिर् जीवन्न् इव नरर्षभः शुशुभे पुरुषव्याघ्रो महार्हशयनोचितः
athainaṃ deśajaiḥ śuklair vāsobhiḥ samayojayan ācchannaḥ sa tu vāsobhir jīvann iva nararṣabhaḥ śuśubhe puruṣavyāghro mahārhaśayanocitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याजकैर् अभ्यनुज्ञातं प्रेतकर्मणि निष्ठितैः घृतावसिक्तं राजानं सह माद्र्या स्वलंकृतम्
yājakair abhyanujñātaṃ pretakarmaṇi niṣṭhitaiḥ ghṛtāvasiktaṃ rājānaṃ saha mādryā svalaṃkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुङ्गपद्मकमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना अन्यैश् च विविधैर् गन्धैर् अनल्पैः समदाहयन्
tuṅgapadmakamiśreṇa candanena sugandhinā anyaiś ca vividhair gandhair analpaiḥ samadāhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तयोः शरीरे ते दृष्ट्वा मोहवशं गता हाहा पुत्रेति कौसल्या पपात सहसा भुवि
tatas tayoḥ śarīre te dṛṣṭvā mohavaśaṃ gatā hāhā putreti kausalyā papāta sahasā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां प्रेक्ष्य पतिताम् आर्तां पौरजानपदो जनः रुरोद सस्वनं सर्वो राजभक्त्या कृपान्वितः
tāṃ prekṣya patitām ārtāṃ paurajānapado janaḥ ruroda sasvanaṃ sarvo rājabhaktyā kṛpānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्लान्तानीवार्तनादेन सर्वाणि च विचुक्रुशुः मानुषैः सह भूतानि तिर्यग्योनिगतान्य् अपि
klāntānīvārtanādena sarvāṇi ca vicukruśuḥ mānuṣaiḥ saha bhūtāni tiryagyonigatāny api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा भीष्मः शांतनवो विदुरश् च महामतिः सर्वशः कौरवाश् चैव प्राणदन् भृशदुःखिताः
tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo viduraś ca mahāmatiḥ sarvaśaḥ kauravāś caiva prāṇadan bhṛśaduḥkhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भीष्मो ऽथ विदुरो राजा च सह बन्धुभिः उदकं चक्रिरे तस्य सर्वाश् च कुरुयोषितः
tato bhīṣmo 'tha viduro rājā ca saha bandhubhiḥ udakaṃ cakrire tasya sarvāś ca kuruyoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतोदकांस् तान् आदाय पाण्डवाञ् शोककर्शितान् सर्वाः प्रकृतयो राजञ् शोचन्त्यः पर्यवारयन्
kṛtodakāṃs tān ādāya pāṇḍavāñ śokakarśitān sarvāḥ prakṛtayo rājañ śocantyaḥ paryavārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथैव पाण्डवा भूमौ सुषुपुः सह बान्धवैः तथैव नागरा राजञ् शिश्यिरे ब्राह्मणादयः
yathaiva pāṇḍavā bhūmau suṣupuḥ saha bāndhavaiḥ tathaiva nāgarā rājañ śiśyire brāhmaṇādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अनानन्दम् अस्वस्थम् आकुमारम् अहृष्टवत् बभूव पाण्डवैः सार्धं नगरं द्वादश क्षपाः
tad anānandam asvastham ākumāram ahṛṣṭavat babhūva pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ nagaraṃ dvādaśa kṣapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.