Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.124
वैशंपायन उवाच कृतास्त्रान् धार्तराष्ट्रांश् च पाण्डुपुत्रांश् च भारत दृष्ट्वा द्रोणो ऽब्रवीद् राजन् धृतराष्ट्रं जनेश्वरम्
vaiśaṃpāyana uvāca kṛtāstrān dhārtarāṣṭrāṃś ca pāṇḍuputrāṃś ca bhārata dṛṣṭvā droṇo 'bravīd rājan dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च धीमतः गाङ्गेयस्य च सांनिध्ये व्यासस्य विदुरस्य च
kṛpasya somadattasya bāhlīkasya ca dhīmataḥ gāṅgeyasya ca sāṃnidhye vyāsasya vidurasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् संप्राप्तविद्यास् ते कुमराः कुरुसत्तम ते दर्शयेयुः स्वां शिक्षां राजन्न् अनुमते तव
rājan saṃprāptavidyās te kumarāḥ kurusattama te darśayeyuḥ svāṃ śikṣāṃ rājann anumate tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽब्रवीन् महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना भारद्वाज महत् कर्म कृतं ते द्विजसत्तम
tato 'bravīn mahārājaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā bhāradvāja mahat karma kṛtaṃ te dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु मन्यसे कालं यस्मिन् देशे यथा यथा तथा तथा विधानाय स्वयम् आज्ञापयस्व माम्
yadā tu manyase kālaṃ yasmin deśe yathā yathā tathā tathā vidhānāya svayam ājñāpayasva mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृहयाम्य् अद्य निर्वेदात् पुरुषाणां सचक्षुषाम् अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान् ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान्
spṛhayāmy adya nirvedāt puruṣāṇāṃ sacakṣuṣām astrahetoḥ parākrāntān ye me drakṣyanti putrakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्तर् यद् गुरुर् आचार्यो ब्रवीति कुरु तत् तथा न हीदृशं प्रियं मन्ये भविता धर्मवत्सल
kṣattar yad gurur ācāryo bravīti kuru tat tathā na hīdṛśaṃ priyaṃ manye bhavitā dharmavatsala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजानम् आमन्त्र्य विदुरानुगतो बहिः भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयाम् आस मेदिनीम् समाम् अवृक्षां निर्गुल्माम् उदक्प्रवणसंस्थिताम्
tato rājānam āmantrya vidurānugato bahiḥ bhāradvājo mahāprājño māpayām āsa medinīm samām avṛkṣāṃ nirgulmām udakpravaṇasaṃsthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते अवघुष्टं पुरे चापि तदर्थं वदतां वर
tasyāṃ bhūmau baliṃ cakre tithau nakṣatrapūjite avaghuṣṭaṃ pure cāpi tadarthaṃ vadatāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रुस् तत्र च शिल्पिनः राज्ञः सर्वायुधोपेतं स्त्रीणां चैव नरर्षभ
raṅgabhūmau suvipulaṃ śāstradṛṣṭaṃ yathāvidhi prekṣāgāraṃ suvihitaṃ cakrus tatra ca śilpinaḥ rājñaḥ sarvāyudhopetaṃ strīṇāṃ caiva nararṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मञ्चांश् च कारयाम् आसुस् तत्र जानपदा जनाः विपुलान् उच्छ्रयोपेताञ् शिबिकाश् च महाधनाः
mañcāṃś ca kārayām āsus tatra jānapadā janāḥ vipulān ucchrayopetāñ śibikāś ca mahādhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् ततो ऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस् तदा भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम्
tasmiṃs tato 'hani prāpte rājā sasacivas tadā bhīṣmaṃ pramukhataḥ kṛtvā kṛpaṃ cācāryasattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैडूर्यमणिभूषितम् शातकुम्भमयं दिव्यं प्रेक्षागारम् उपागमत्
muktājālaparikṣiptaṃ vaiḍūryamaṇibhūṣitam śātakumbhamayaṃ divyaṃ prekṣāgāram upāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जयतां वर स्त्रियश् च सर्वा या राज्ञः सप्रेष्याः सपरिच्छदाः हर्षाद् आरुरुहुर् मञ्चान् मेरुं देवस्त्रियो यथा
gāndhārī ca mahābhāgā kuntī ca jayatāṃ vara striyaś ca sarvā yā rājñaḥ sapreṣyāḥ saparicchadāḥ harṣād āruruhur mañcān meruṃ devastriyo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणक्षत्रियाद्यं च चातुर्वर्ण्यं पुराद् द्रुतम् दर्शनेप्सु समभ्यागात् कुमाराणां कृतास्त्रताम्
brāhmaṇakṣatriyādyaṃ ca cāturvarṇyaṃ purād drutam darśanepsu samabhyāgāt kumārāṇāṃ kṛtāstratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवादितैश् च वादित्रैर् जनकौतूहलेन च महार्णव इव क्षुब्धः समाजः सो ऽभवत् तदा
pravāditaiś ca vāditrair janakautūhalena ca mahārṇava iva kṣubdhaḥ samājaḥ so 'bhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लयज्ञोपवीतवान् शुक्लकेशः सितश्मश्रुः शुक्लमाल्यानुलेपनः
tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklayajñopavītavān śuklakeśaḥ sitaśmaśruḥ śuklamālyānulepanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रङ्गमध्यं तदाचार्यः सपुत्रः प्रविवेश ह नभो जलधरैर् हीनं साङ्गारक इवांशुमान्
raṅgamadhyaṃ tadācāryaḥ saputraḥ praviveśa ha nabho jaladharair hīnaṃ sāṅgāraka ivāṃśumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यथासमयं चक्रे बलिं बलवतां वरः ब्राह्मणांश् चात्र मन्त्रज्ञान् वाचयाम् आस मङ्गलम्
sa yathāsamayaṃ cakre baliṃ balavatāṃ varaḥ brāhmaṇāṃś cātra mantrajñān vācayām āsa maṅgalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पुण्याहघोषस्य पुण्यस्य तदनन्तरम् विविशुर् विविधं गृह्य शस्त्रोपकरणं नराः
atha puṇyāhaghoṣasya puṇyasya tadanantaram viviśur vividhaṃ gṛhya śastropakaraṇaṃ narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बद्धतनुत्राणा बद्धकक्ष्या महाबलाः बद्धतूणाः सधनुषो विविशुर् भरतर्षभाः
tato baddhatanutrāṇā baddhakakṣyā mahābalāḥ baddhatūṇāḥ sadhanuṣo viviśur bharatarṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुज्येष्ठं च ते तत्र युधिष्ठिरपुरोगमाः चक्रुर् अस्त्रं महावीर्याः कुमाराः परमाद्भुतम्
anujyeṣṭhaṃ ca te tatra yudhiṣṭhirapurogamāḥ cakrur astraṃ mahāvīryāḥ kumārāḥ paramādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के चिच् छराक्षेपभयाच् छिरांस्य् अवननामिरे मनुजा धृष्टम् अपरे वीक्षां चक्रुः सविस्मयाः
ke cic charākṣepabhayāc chirāṃsy avananāmire manujā dhṛṣṭam apare vīkṣāṃ cakruḥ savismayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते स्म लक्ष्याणि विविधुर् बाणैर् नामाङ्कशोभितैः विविधैर् लाघवोत्सृष्टैर् उह्यन्तो वाजिभिर् द्रुतम्
te sma lakṣyāṇi vividhur bāṇair nāmāṅkaśobhitaiḥ vividhair lāghavotsṛṣṭair uhyanto vājibhir drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् कुमारबलं तत्र गृहीतशरकार्मुकम् गन्धर्वनगराकारं प्रेक्ष्य ते विस्मिताभवन्
tat kumārabalaṃ tatra gṛhītaśarakārmukam gandharvanagarākāraṃ prekṣya te vismitābhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहसा चुक्रुशुस् तत्र नराः शतसहस्रशः विस्मयोत्फुल्लनयनाः साधु साध्व् इति भारत
sahasā cukruśus tatra narāḥ śatasahasraśaḥ vismayotphullanayanāḥ sādhu sādhv iti bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा धनुषि ते मार्गान् रथचर्यासु चासकृत् गजपृष्ठे ऽश्वपृष्ठे च नियुद्धे च महाबलाः
kṛtvā dhanuṣi te mārgān rathacaryāsu cāsakṛt gajapṛṣṭhe 'śvapṛṣṭhe ca niyuddhe ca mahābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीतखड्गचर्माणस् ततो भूयः प्रहारिणः त्सरुमार्गान् यथोद्दिष्टांश् चेरुः सर्वासु भूमिषु
gṛhītakhaḍgacarmāṇas tato bhūyaḥ prahāriṇaḥ tsarumārgān yathoddiṣṭāṃś ceruḥ sarvāsu bhūmiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाघवं सौष्ठवं शोभां स्थिरत्वं दृढमुष्टिताम् ददृशुस् तत्र सर्वेषां प्रयोगे खड्गचर्मणाम्
lāghavaṃ sauṣṭhavaṃ śobhāṃ sthiratvaṃ dṛḍhamuṣṭitām dadṛśus tatra sarveṣāṃ prayoge khaḍgacarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तौ नित्यसंहृष्टौ सुयोधनवृकोदरौ अवतीर्णौ गदाहस्ताव् एकशृङ्गाव् इवाचलौ
atha tau nityasaṃhṛṣṭau suyodhanavṛkodarau avatīrṇau gadāhastāv ekaśṛṅgāv ivācalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धकक्ष्यौ महाबाहू पौरुषे पर्यवस्थितौ बृंहन्तौ वाशिताहेतोः समदाव् इव कुञ्जरौ
baddhakakṣyau mahābāhū pauruṣe paryavasthitau bṛṃhantau vāśitāhetoḥ samadāv iva kuñjarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ प्रदक्षिणसव्यानि मण्डलानि महाबलौ चेरतुर् निर्मलगदौ समदाव् इव गोवृषौ
tau pradakṣiṇasavyāni maṇḍalāni mahābalau ceratur nirmalagadau samadāv iva govṛṣau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुरो धृतराष्ट्राय गान्धार्यै पाण्डवारणिः न्यवेदयेतां तत् सर्वं कुमाराणां विचेष्टितम्
viduro dhṛtarāṣṭrāya gāndhāryai pāṇḍavāraṇiḥ nyavedayetāṃ tat sarvaṃ kumārāṇāṃ viceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.