Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.142
वैशंपायन उवाच प्रबुद्धास् ते हिडिम्बाया रूपं दृष्ट्वातिमानुषम् विस्मिताः पुरुषव्याघ्रा बभूवुः पृथया सह
vaiśaṃpāyana uvāca prabuddhās te hiḍimbāyā rūpaṃ dṛṣṭvātimānuṣam vismitāḥ puruṣavyāghrā babhūvuḥ pṛthayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुन्ती समीक्ष्यैनां विस्मिता रूपसंपदा उवाच मधुरं वाक्यं सान्त्वपूर्वम् इदं शनैः
tataḥ kuntī samīkṣyaināṃ vismitā rūpasaṃpadā uvāca madhuraṃ vākyaṃ sāntvapūrvam idaṃ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य त्वं सुरगर्भाभे का चासि वरवर्णिनि केन कार्येण सुश्रोणि कुतश् चागमनं तव
kasya tvaṃ suragarbhābhe kā cāsi varavarṇini kena kāryeṇa suśroṇi kutaś cāgamanaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वास्य वनस्यासि देवता यदि वाप्सराः आचक्ष्व मम तत् सर्वं किमर्थं चेह तिष्ठसि
yadi vāsya vanasyāsi devatā yadi vāpsarāḥ ācakṣva mama tat sarvaṃ kimarthaṃ ceha tiṣṭhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिडिम्बोवाच यद् एतत् पश्यसि वनं नीलमेघनिभं महत् निवासो राक्षसस्यैतद् धिडिम्बस्य ममैव च
hiḍimbovāca yad etat paśyasi vanaṃ nīlameghanibhaṃ mahat nivāso rākṣasasyaitad dhiḍimbasya mamaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मां राक्षसेन्द्रस्य भगिनीं विद्धि भामिनि भ्रात्रा संप्रेषिताम् आर्ये त्वां सपुत्रां जिघांसता
tasya māṃ rākṣasendrasya bhaginīṃ viddhi bhāmini bhrātrā saṃpreṣitām ārye tvāṃ saputrāṃ jighāṃsatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रूरबुद्धेर् अहं तस्य वचनाद् आगता इह अद्राक्षं हेमवर्णाभं तव पुत्रं महौजसम्
krūrabuddher ahaṃ tasya vacanād āgatā iha adrākṣaṃ hemavarṇābhaṃ tava putraṃ mahaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं सर्वभूतानां भावे विचरता शुभे चोदिता तव पुत्रस्य मन्मथेन वशानुगा
tato 'haṃ sarvabhūtānāṃ bhāve vicaratā śubhe coditā tava putrasya manmathena vaśānugā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वृतो मया भर्ता तव पुत्रो महाबलः अपनेतुं च यतितो न चैव शकितो मया
tato vṛto mayā bhartā tava putro mahābalaḥ apanetuṃ ca yatito na caiva śakito mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरायमाणां मां ज्ञात्वा ततः स पुरुषादकः स्वयम् एवागतो हन्तुम् इमान् सर्वांस् तवात्मजान्
cirāyamāṇāṃ māṃ jñātvā tataḥ sa puruṣādakaḥ svayam evāgato hantum imān sarvāṃs tavātmajān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेन मम कान्तेन तव पुत्रेण धीमता बलाद् इतो विनिष्पिष्य व्यपकृष्टो महात्मना
sa tena mama kāntena tava putreṇa dhīmatā balād ito viniṣpiṣya vyapakṛṣṭo mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्षन्तौ महावेगौ गर्जमानौ परस्परम् पश्यध्वं युधि विक्रान्ताव् एतौ तौ नरराक्षसौ
vikarṣantau mahāvegau garjamānau parasparam paśyadhvaṃ yudhi vikrāntāv etau tau nararākṣasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तस्याः श्रुत्वैव वचनम् उत्पपात युधिष्ठिरः अर्जुनो नकुलश् चैव सहदेवश् च वीर्यवान्
vaiśaṃpāyana uvāca tasyāḥ śrutvaiva vacanam utpapāta yudhiṣṭhiraḥ arjuno nakulaś caiva sahadevaś ca vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ ते ददृशुर् आसक्तौ विकर्षन्तौ परस्परम् काङ्क्षमाणौ जयं चैव सिंहाव् इव रणोत्कटौ
tau te dadṛśur āsaktau vikarṣantau parasparam kāṅkṣamāṇau jayaṃ caiva siṃhāv iva raṇotkaṭau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् अन्योन्यं समाश्लिष्य विकर्षन्तौ परस्परम् दावाग्निधूमसदृशं चक्रतुः पार्थिवं रजः
tāv anyonyaṃ samāśliṣya vikarṣantau parasparam dāvāgnidhūmasadṛśaṃ cakratuḥ pārthivaṃ rajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुधारेणुसंवीतौ वसुधाधरसंनिभौ विभ्राजेतां यथा शैलौ नीहारेणाभिसंवृतौ
vasudhāreṇusaṃvītau vasudhādharasaṃnibhau vibhrājetāṃ yathā śailau nīhāreṇābhisaṃvṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसेन तथा भीमं क्लिश्यमानं निरीक्ष्य तु उवाचेदं वचः पार्थः प्रहसञ् शनकैर् इव
rākṣasena tathā bhīmaṃ kliśyamānaṃ nirīkṣya tu uvācedaṃ vacaḥ pārthaḥ prahasañ śanakair iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीम मा भैर् महाबाहो न त्वां बुध्यामहे वयम् समेतं भीमरूपेण प्रसुप्ताः श्रमकर्शिताः
bhīma mā bhair mahābāho na tvāṃ budhyāmahe vayam sametaṃ bhīmarūpeṇa prasuptāḥ śramakarśitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहाय्ये ऽस्मि स्थितः पार्थ योधयिष्यामि राक्षसम् नकुलः सहदेवश् च मातरं गोपयिष्यतः
sāhāyye 'smi sthitaḥ pārtha yodhayiṣyāmi rākṣasam nakulaḥ sahadevaś ca mātaraṃ gopayiṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीम उवाच उदासीनो निरीक्षस्व न कार्यः संभ्रमस् त्वया न जात्व् अयं पुनर् जीवेन् मद्बाह्वन्तरम् आगतः
bhīma uvāca udāsīno nirīkṣasva na kāryaḥ saṃbhramas tvayā na jātv ayaṃ punar jīven madbāhvantaram āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच किम् अनेन चिरं भीम जीवता पापरक्षसा गन्तव्यं न चिरं स्थातुम् इह शक्यम् अरिंदम
arjuna uvāca kim anena ciraṃ bhīma jīvatā pāparakṣasā gantavyaṃ na ciraṃ sthātum iha śakyam ariṃdama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा संरज्यते प्राची पुरा संध्या प्रवर्तते रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्ति च
purā saṃrajyate prācī purā saṃdhyā pravartate raudre muhūrte rakṣāṃsi prabalāni bhavanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम् पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारम् अर्पय
tvarasva bhīma mā krīḍa jahi rakṣo vibhīṣaṇam purā vikurute māyāṃ bhujayoḥ sāram arpaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच अर्जुनेनैवम् उक्तस् तु भीमो भीमस्य रक्षसः उत्क्षिप्याभ्रामयद् देहं तूर्णं गुणशताधिकम्
vaiśaṃpāyana uvāca arjunenaivam uktas tu bhīmo bhīmasya rakṣasaḥ utkṣipyābhrāmayad dehaṃ tūrṇaṃ guṇaśatādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीम उवाच वृथामांसैर् वृथा पुष्टो वृथा वृद्धो वृथामतिः वृथामरणम् अर्हस् त्वं वृथाद्य न भविष्यसि
bhīma uvāca vṛthāmāṃsair vṛthā puṣṭo vṛthā vṛddho vṛthāmatiḥ vṛthāmaraṇam arhas tvaṃ vṛthādya na bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच अथ वा मन्यसे भारं त्वम् इमं राक्षसं युधि करोमि तव साहाय्यं शीघ्रम् एव निहन्यताम्
arjuna uvāca atha vā manyase bhāraṃ tvam imaṃ rākṣasaṃ yudhi karomi tava sāhāyyaṃ śīghram eva nihanyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वाप्य् अहम् एवैनं हनिष्यामि वृकोदर कृतकर्मा परिश्रान्तः साधु तावद् उपारम
atha vāpy aham evainaṃ haniṣyāmi vṛkodara kṛtakarmā pariśrāntaḥ sādhu tāvad upārama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भीमसेनो ऽत्यमर्षणः निष्पिष्यैनं बलाद् भूमौ पशुमारम् अमारयत्
vaiśaṃpāyana uvāca tasya tad vacanaṃ śrutvā bhīmaseno 'tyamarṣaṇaḥ niṣpiṣyainaṃ balād bhūmau paśumāram amārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मार्यमाणो भीमेन ननाद विपुलं स्वनम् पूरयंस् तद् वनं सर्वं जलार्द्र इव दुन्दुभिः
sa māryamāṇo bhīmena nanāda vipulaṃ svanam pūrayaṃs tad vanaṃ sarvaṃ jalārdra iva dundubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजाभ्यां योक्त्रयित्वा तं बलवान् पाण्डुनन्दनः मध्ये भङ्क्त्वा स बलवान् हर्षयाम् आस पाण्डवान्
bhujābhyāṃ yoktrayitvā taṃ balavān pāṇḍunandanaḥ madhye bhaṅktvā sa balavān harṣayām āsa pāṇḍavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिडिम्बं निहतं दृष्ट्वा संहृष्टास् ते तरस्विनः अपूजयन् नरव्याघ्रं भीमसेनम् अरिंदमम्
hiḍimbaṃ nihataṃ dṛṣṭvā saṃhṛṣṭās te tarasvinaḥ apūjayan naravyāghraṃ bhīmasenam ariṃdamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिपूज्य महात्मानं भीमं भीमपराक्रमम् पुनर् एवार्जुनो वाक्यम् उवाचेदं वृकोदरम्
abhipūjya mahātmānaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam punar evārjuno vākyam uvācedaṃ vṛkodaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदूरे नगरं मन्ये वनाद् अस्माद् अहं प्रभो शीघ्रं गच्छाम भद्रं ते न नो विद्यात् सुयोधनः
nadūre nagaraṃ manye vanād asmād ahaṃ prabho śīghraṃ gacchāma bhadraṃ te na no vidyāt suyodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वे तथेत्य् उक्त्वा सह मात्रा परंतपाः प्रययुः पुरुषव्याघ्रा हिडिम्बा चैव राक्षसी
tataḥ sarve tathety uktvā saha mātrā paraṃtapāḥ prayayuḥ puruṣavyāghrā hiḍimbā caiva rākṣasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.