Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.143
भीम उवाच स्मरन्ति वैरं रक्षांसि मायाम् आश्रित्य मोहिनीम् हिडिम्बे व्रज पन्थानं त्वं वै भ्रातृनिषेवितम्
bhīma uvāca smaranti vairaṃ rakṣāṃsi māyām āśritya mohinīm hiḍimbe vraja panthānaṃ tvaṃ vai bhrātṛniṣevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच क्रुद्धो ऽपि पुरुषव्याघ्र भीम मा स्म स्त्रियं वधीः शरीरगुप्त्याभ्यधिकं धर्मं गोपय पाण्डव
yudhiṣṭhira uvāca kruddho 'pi puruṣavyāghra bhīma mā sma striyaṃ vadhīḥ śarīraguptyābhyadhikaṃ dharmaṃ gopaya pāṇḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वधाभिप्रायम् आयान्तम् अवधीस् त्वं महाबलम् रक्षसस् तस्य भगिनी किं नः क्रुद्धा करिष्यति
vadhābhiprāyam āyāntam avadhīs tvaṃ mahābalam rakṣasas tasya bhaginī kiṃ naḥ kruddhā kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच हिडिम्बा तु ततः कुन्तीम् अभिवाद्य कृताञ्जलिः युधिष्ठिरं च कौन्तेयम् इदं वचनम् अब्रवीत्
vaiśaṃpāyana uvāca hiḍimbā tu tataḥ kuntīm abhivādya kṛtāñjaliḥ yudhiṣṭhiraṃ ca kaunteyam idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्ये जानासि यद् दुःखम् इह स्त्रीणाम् अनङ्गजम् तद् इदं माम् अनुप्राप्तं भीमसेनकृतं शुभे
ārye jānāsi yad duḥkham iha strīṇām anaṅgajam tad idaṃ mām anuprāptaṃ bhīmasenakṛtaṃ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोढं तत् परमं दुःखं मया कालप्रतीक्षया सो ऽयम् अभ्यागतः कालो भविता मे सुखाय वै
soḍhaṃ tat paramaṃ duḥkhaṃ mayā kālapratīkṣayā so 'yam abhyāgataḥ kālo bhavitā me sukhāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया ह्य् उत्सृज्य सुहृदः स्वधर्मं स्वजनं तथा वृतो ऽयं पुरुषव्याघ्रस् तव पुत्रः पतिः शुभे
mayā hy utsṛjya suhṛdaḥ svadharmaṃ svajanaṃ tathā vṛto 'yaṃ puruṣavyāghras tava putraḥ patiḥ śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरेणापि तथानेन त्वया चापि यशस्विनि तथा ब्रुवन्ती हि तदा प्रत्याख्याता क्रियां प्रति
vareṇāpi tathānena tvayā cāpi yaśasvini tathā bruvantī hi tadā pratyākhyātā kriyāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं मां मूढेति वा मत्वा भक्ता वानुगतेति वा भर्त्रानेन महाभागे संयोजय सुतेन ते
tvaṃ māṃ mūḍheti vā matvā bhaktā vānugateti vā bhartrānena mahābhāge saṃyojaya sutena te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपादाय गच्छेयं यथेष्टं देवरूपिणम् पुनश् चैवागमिष्यामि विश्रम्भं कुरु मे शुभे
tam upādāya gaccheyaṃ yatheṣṭaṃ devarūpiṇam punaś caivāgamiṣyāmi viśrambhaṃ kuru me śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं हि मनसा ध्याता सर्वान् नेष्यामि वः सदा वृजिने तारयिष्यामि दुर्गेषु च नरर्षभान्
ahaṃ hi manasā dhyātā sarvān neṣyāmi vaḥ sadā vṛjine tārayiṣyāmi durgeṣu ca nararṣabhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठेन वो वहिष्यामि शीघ्रां गतिम् अभीप्सतः यूयं प्रसादं कुरुत भीमसेनो भजेत माम्
pṛṣṭhena vo vahiṣyāmi śīghrāṃ gatim abhīpsataḥ yūyaṃ prasādaṃ kuruta bhīmaseno bhajeta mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपदस् तरणे प्राणान् धारयेद् येन येन हि सर्वम् आदृत्य कर्तव्यं तद् धर्मम् अनुवर्तता
āpadas taraṇe prāṇān dhārayed yena yena hi sarvam ādṛtya kartavyaṃ tad dharmam anuvartatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपत्सु यो धारयति धर्मं धर्मविद् उत्तमः व्यसनं ह्य् एव धर्मस्य धर्मिणाम् आपद् उच्यते
āpatsu yo dhārayati dharmaṃ dharmavid uttamaḥ vyasanaṃ hy eva dharmasya dharmiṇām āpad ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यं प्राणान् धारयति पुण्यं प्राणदम् उच्यते येन येनाचरेद् धर्मं तस्मिन् गर्हा न विद्यते
puṇyaṃ prāṇān dhārayati puṇyaṃ prāṇadam ucyate yena yenācared dharmaṃ tasmin garhā na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच एवम् एतद् यथात्थ त्वं हिडिम्बे नात्र संशयः स्थातव्यं तु त्वया धर्मे यथा ब्रूयां सुमध्यमे
yudhiṣṭhira uvāca evam etad yathāttha tvaṃ hiḍimbe nātra saṃśayaḥ sthātavyaṃ tu tvayā dharme yathā brūyāṃ sumadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातं कृताह्निकं भद्रे कृतकौतुकमङ्गलम् भीमसेनं भजेथास् त्वं प्राग् अस्तगमनाद् रवेः
snātaṃ kṛtāhnikaṃ bhadre kṛtakautukamaṅgalam bhīmasenaṃ bhajethās tvaṃ prāg astagamanād raveḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहःसु विहरानेन यथाकामं मनोजवा अयं त्व् आनयितव्यस् ते भीमसेनः सदा निशि
ahaḥsu viharānena yathākāmaṃ manojavā ayaṃ tv ānayitavyas te bhīmasenaḥ sadā niśi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तथेति तत् प्रतिज्ञाय हिडिम्बा राक्षसी तदा भीमसेनम् उपादाय ऊर्ध्वम् आचक्रमे ततः
vaiśaṃpāyana uvāca tatheti tat pratijñāya hiḍimbā rākṣasī tadā bhīmasenam upādāya ūrdhvam ācakrame tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलशृङ्गेषु रम्येषु देवतायतनेषु च मृगपक्षिविघुष्टेषु रमणीयेषु सर्वदा
śailaśṛṅgeṣu ramyeṣu devatāyataneṣu ca mṛgapakṣivighuṣṭeṣu ramaṇīyeṣu sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा च परमं रूपं सर्वाभरणभूषिता संजल्पन्ती सुमधुरं रमयाम् आस पाण्डवम्
kṛtvā ca paramaṃ rūpaṃ sarvābharaṇabhūṣitā saṃjalpantī sumadhuraṃ ramayām āsa pāṇḍavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव वनदुर्गेषु पुष्पितद्रुमसानुषु सरःसु रमणीयेषु पद्मोत्पलयुतेषु च
tathaiva vanadurgeṣu puṣpitadrumasānuṣu saraḥsu ramaṇīyeṣu padmotpalayuteṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीद्वीपप्रदेशेषु वैडूर्यसिकतासु च सुतीर्थवनतोयासु तथा गिरिनदीषु च
nadīdvīpapradeśeṣu vaiḍūryasikatāsu ca sutīrthavanatoyāsu tathā girinadīṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगरस्य प्रदेशेषु मणिहेमचितेषु च पत्तनेषु च रम्येषु महाशालवनेषु च
sagarasya pradeśeṣu maṇihemaciteṣu ca pattaneṣu ca ramyeṣu mahāśālavaneṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवारण्येषु पुण्येषु तथा पर्वतसानुषु गुह्यकानां निवासेषु तापसायतनेषु च
devāraṇyeṣu puṇyeṣu tathā parvatasānuṣu guhyakānāṃ nivāseṣu tāpasāyataneṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वर्तुफलपुष्पेषु मानसेषु सरःसु च बिभ्रती परमं रूपं रमयाम् आस पाण्डवम्
sarvartuphalapuṣpeṣu mānaseṣu saraḥsu ca bibhratī paramaṃ rūpaṃ ramayām āsa pāṇḍavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमयन्ती तथा भीमं तत्र तत्र मनोजवा प्रजज्ञे राक्षसी पुत्रं भीमसेनान् महाबलम्
ramayantī tathā bhīmaṃ tatra tatra manojavā prajajñe rākṣasī putraṃ bhīmasenān mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरूपाक्षं महावक्त्रं शङ्कुकर्णं विभीषणम् भीमरूपं सुताम्रोष्ठं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाबलम्
virūpākṣaṃ mahāvaktraṃ śaṅkukarṇaṃ vibhīṣaṇam bhīmarūpaṃ sutāmroṣṭhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेष्वासं महावीर्यं महासत्त्वं महाभुजम् महाजवं महाकायं महामायम् अरिंदमम्
maheṣvāsaṃ mahāvīryaṃ mahāsattvaṃ mahābhujam mahājavaṃ mahākāyaṃ mahāmāyam ariṃdamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमानुषं मानुषजं भीमवेगं महाबलम् यः पिशाचान् अतीवान्यान् बभूवाति स मानुषान्
amānuṣaṃ mānuṣajaṃ bhīmavegaṃ mahābalam yaḥ piśācān atīvānyān babhūvāti sa mānuṣān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालो ऽपि यौवनं प्राप्तो मानुषेषु विशां पते सर्वास्त्रेषु परं वीरः प्रकर्षम् अगमद् बली
bālo 'pi yauvanaṃ prāpto mānuṣeṣu viśāṃ pate sarvāstreṣu paraṃ vīraḥ prakarṣam agamad balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो हि गर्भं राक्षस्यो लभन्ते प्रसवन्ति च कामरूपधराश् चैव भवन्ति बहुरूपिणः
sadyo hi garbhaṃ rākṣasyo labhante prasavanti ca kāmarūpadharāś caiva bhavanti bahurūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य विकचः पादाव् अगृह्णात् स पितुस् तदा मातुश् च परमेष्वासस् तौ च नामास्य चक्रतुः
praṇamya vikacaḥ pādāv agṛhṇāt sa pitus tadā mātuś ca parameṣvāsas tau ca nāmāsya cakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटभासोत्कच इति मातरं सो ऽभ्यभाषत अभवत् तेन नामास्य घटोत्कच इति स्म ह
ghaṭabhāsotkaca iti mātaraṃ so 'bhyabhāṣata abhavat tena nāmāsya ghaṭotkaca iti sma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुरक्तश् च तान् आसीत् पाण्डवान् स घटोत्कचः तेषां च दयितो नित्यम् आत्मभूतो बभूव सः
anuraktaś ca tān āsīt pāṇḍavān sa ghaṭotkacaḥ teṣāṃ ca dayito nityam ātmabhūto babhūva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवाससमयो जीर्ण इत्य् अभाषत तं ततः हिडिम्बा समयं कृत्वा स्वां गतिं प्रत्यपद्यत
saṃvāsasamayo jīrṇa ity abhāṣata taṃ tataḥ hiḍimbā samayaṃ kṛtvā svāṃ gatiṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यकाल उपस्थास्ये पितॄन् इति घटोत्कचः आमन्त्र्य राक्षसश्रेष्ठः प्रतस्थे चोत्तरां दिशम्
kṛtyakāla upasthāsye pitṝn iti ghaṭotkacaḥ āmantrya rākṣasaśreṣṭhaḥ pratasthe cottarāṃ diśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि सृष्टो मघवता शक्तिहेतोर् महात्मना कर्णस्याप्रतिवीर्यस्य विनाशाय महात्मनः
sa hi sṛṣṭo maghavatā śaktihetor mahātmanā karṇasyāprativīryasya vināśāya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.