Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.150
वैशंपायन उवाच करिष्य इति भीमेन प्रतिज्ञाते तु भारत आजग्मुस् ते ततः सर्वे भैक्षम् आदाय पाण्डवाः
vaiśaṃpāyana uvāca kariṣya iti bhīmena pratijñāte tu bhārata ājagmus te tataḥ sarve bhaikṣam ādāya pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकारेणैव तं ज्ञात्वा पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः रहः समुपविश्यैकस् ततः पप्रच्छ मातरम्
ākāreṇaiva taṃ jñātvā pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ rahaḥ samupaviśyaikas tataḥ papraccha mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं चिकीर्षत्य् अयं कर्म भीमो भीमपराक्रमः भवत्य् अनुमते कच्चिद् अयं कर्तुम् इहेच्छति
kiṃ cikīrṣaty ayaṃ karma bhīmo bhīmaparākramaḥ bhavaty anumate kaccid ayaṃ kartum ihecchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुन्त्य् उवाच ममैव वचनाद् एष करिष्यति परंतपः ब्राह्मणार्थे महत् कृत्यं मोष्काय नगरस्य च
kunty uvāca mamaiva vacanād eṣa kariṣyati paraṃtapaḥ brāhmaṇārthe mahat kṛtyaṃ moṣkāya nagarasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच किम् इदं साहसं तीक्ष्णं भवत्या दुष्कृतं कृतम् परित्यागं हि पुत्रस्य न प्रशंसन्ति साधवः
yudhiṣṭhira uvāca kim idaṃ sāhasaṃ tīkṣṇaṃ bhavatyā duṣkṛtaṃ kṛtam parityāgaṃ hi putrasya na praśaṃsanti sādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं परसुतस्यार्थे स्वसुतं त्यक्तुम् इच्छसि लोकवृत्तिविरुद्धं वै पुत्रत्यागात् कृतं त्वया
kathaṃ parasutasyārthe svasutaṃ tyaktum icchasi lokavṛttiviruddhaṃ vai putratyāgāt kṛtaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य बाहू समाश्रित्य सुखं सर्वे स्वपामहे राज्यं चापहृतं क्षुद्रैर् आजिहीर्षामहे पुनः
yasya bāhū samāśritya sukhaṃ sarve svapāmahe rājyaṃ cāpahṛtaṃ kṣudrair ājihīrṣāmahe punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य दुर्योधनो वीर्यं चिन्तयन्न् अमितौजसः न शेते वसतीः सर्वा दुःखाच् छकुनिना सह
yasya duryodhano vīryaṃ cintayann amitaujasaḥ na śete vasatīḥ sarvā duḥkhāc chakuninā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वीरस्य वीर्येण मुक्ता जतुगृहाद् वयम् अन्येभ्यश् चैव पापेभ्यो निहतश् च पुरोचनः
yasya vīrasya vīryeṇa muktā jatugṛhād vayam anyebhyaś caiva pāpebhyo nihataś ca purocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य वीर्यं समाश्रित्य वसुपूर्णां वसुंधराम् इमां मन्यामहे प्राप्तां निहत्य धृतराष्ट्रजान्
yasya vīryaṃ samāśritya vasupūrṇāṃ vasuṃdharām imāṃ manyāmahe prāptāṃ nihatya dhṛtarāṣṭrajān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य व्यवसितस् त्यागो बुद्धिम् आस्थाय कां त्वया कच्चिन् न दुःखैर् बुद्धिस् ते विप्लुता गतचेतसः
tasya vyavasitas tyāgo buddhim āsthāya kāṃ tvayā kaccin na duḥkhair buddhis te viplutā gatacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुन्त्य् उवाच युधिष्ठिर न संतापः कार्यः प्रति वृकोदरम् न चायं बुद्धिदौर्बल्याद् व्यवसायः कृतो मया
kunty uvāca yudhiṣṭhira na saṃtāpaḥ kāryaḥ prati vṛkodaram na cāyaṃ buddhidaurbalyād vyavasāyaḥ kṛto mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह विप्रस्य भवने वयं पुत्र सुखोषिताः तस्य प्रतिक्रिया तात मयेयं प्रसमीक्षिता एतावान् एव पुरुषः कृतं यस्मिन् न नश्यति
iha viprasya bhavane vayaṃ putra sukhoṣitāḥ tasya pratikriyā tāta mayeyaṃ prasamīkṣitā etāvān eva puruṣaḥ kṛtaṃ yasmin na naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रान्तं तदा जतुगृहे महत् हिडिम्बस्य वधाच् चैव विश्वासो मे वृकोदरे
dṛṣṭvā bhīṣmasya vikrāntaṃ tadā jatugṛhe mahat hiḍimbasya vadhāc caiva viśvāso me vṛkodare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्वोर् बलं हि भीमस्य नागायुतसमं महत् येन यूयं गजप्रख्या निर्व्यूढा वारणावतात्
bāhvor balaṃ hi bhīmasya nāgāyutasamaṃ mahat yena yūyaṃ gajaprakhyā nirvyūḍhā vāraṇāvatāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृकोदरबलो नान्यो न भूतो न भविष्यति यो ऽभ्युदीयाद् युधि श्रेष्ठम् अपि वज्रधरं स्वयम्
vṛkodarabalo nānyo na bhūto na bhaviṣyati yo 'bhyudīyād yudhi śreṣṭham api vajradharaṃ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातमात्रः पुरा चैष ममाङ्कात् पतितो गिरौ शरीरगौरवात् तस्य शिला गात्रैर् विचूर्णिता
jātamātraḥ purā caiṣa mamāṅkāt patito girau śarīragauravāt tasya śilā gātrair vicūrṇitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अहं प्रज्ञया स्मृत्वा बलं भीमस्य पाण्डव प्रतीकारं च विप्रस्य ततः कृतवती मतिम्
tad ahaṃ prajñayā smṛtvā balaṃ bhīmasya pāṇḍava pratīkāraṃ ca viprasya tataḥ kṛtavatī matim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेदं लोभान् न चाज्ञानान् न च मोहाद् विनिश्चितम् बुद्धिपूर्वं तु धर्मस्य व्यवसायः कृतो मया
nedaṃ lobhān na cājñānān na ca mohād viniścitam buddhipūrvaṃ tu dharmasya vyavasāyaḥ kṛto mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थौ द्वाव् अपि निष्पन्नौ युधिष्ठिर भविष्यतः प्रतीकारश् च वासस्य धर्मश् च चरितो महान्
arthau dvāv api niṣpannau yudhiṣṭhira bhaviṣyataḥ pratīkāraś ca vāsasya dharmaś ca carito mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ब्राह्मणस्य साहाय्यं कुर्याद् अर्थेषु कर्हि चित् क्षत्रियः स शुभांल् लोकान् प्राप्नुयाद् इति मे श्रुतम्
yo brāhmaṇasya sāhāyyaṃ kuryād artheṣu karhi cit kṣatriyaḥ sa śubhāṃl lokān prāpnuyād iti me śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियः क्षत्रियस्यैव कुर्वाणो वधमोक्षणम् विपुलां कीर्तिम् आप्नोति लोके ऽस्मिंश् च परत्र च
kṣatriyaḥ kṣatriyasyaiva kurvāṇo vadhamokṣaṇam vipulāṃ kīrtim āpnoti loke 'smiṃś ca paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यस्यैव तु साहाय्यं कुर्वाणः क्षत्रियो युधि स सर्वेष्व् अपि लोकेषु प्रजा रञ्जयते ध्रुवम्
vaiśyasyaiva tu sāhāyyaṃ kurvāṇaḥ kṣatriyo yudhi sa sarveṣv api lokeṣu prajā rañjayate dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रं तु मोक्षयन् राजा शरणार्थिनम् आगतम् प्राप्नोतीह कुले जन्म सद्रव्ये राजसत्कृते
śūdraṃ tu mokṣayan rājā śaraṇārthinam āgatam prāpnotīha kule janma sadravye rājasatkṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स भगवान् व्यासः पुरा कौरवनन्दन प्रोवाच सुतरां प्राज्ञस् तस्माद् एतच् चिकीर्षितम्
evaṃ sa bhagavān vyāsaḥ purā kauravanandana provāca sutarāṃ prājñas tasmād etac cikīrṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच उपपन्नम् इदं मातस् त्वया यद् बुद्धिपूर्वकम् आर्तस्य ब्राह्मणस्यैवम् अनुक्रोशाद् इदं कृतम् ध्रुवम् एष्यति भीमो ऽयं निहत्य पुरुषादकम्
yudhiṣṭhira uvāca upapannam idaṃ mātas tvayā yad buddhipūrvakam ārtasya brāhmaṇasyaivam anukrośād idaṃ kṛtam dhruvam eṣyati bhīmo 'yaṃ nihatya puruṣādakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा त्व् इदं न विन्देयुर् नरा नगरवासिनः तथायं ब्राह्मणो वाच्यः परिग्राह्यश् च यत्नतः
yathā tv idaṃ na vindeyur narā nagaravāsinaḥ tathāyaṃ brāhmaṇo vācyaḥ parigrāhyaś ca yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.