Mahābhārata (critical edition) 1.185

वैशंपायन उवाच ततस् तथोक्तः परिहृष्टरूपः; पित्रे शशंसाथ स राजपुत्रः धृष्टद्युम्नः सोमकानां प्रबर्हो; वृत्तं यथा येन हृता च कृष्णा

vaiśaṃpāyana uvāca tatas tathoktaḥ parihṛṣṭarūpaḥ; pitre śaśaṃsātha sa rājaputraḥ dhṛṣṭadyumnaḥ somakānāṃ prabarho; vṛttaṃ yathā yena hṛtā ca kṛṣṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽसौ युवा स्वायतलोहिताक्षः; कृष्णाजिनी देवसमानरूपः यः कार्मुकाग्र्यं कृतवान् अधिज्यं; लक्ष्यं च तत् पातितवान् पृथिव्याम्

yo 'sau yuvā svāyatalohitākṣaḥ; kṛṣṇājinī devasamānarūpaḥ yaḥ kārmukāgryaṃ kṛtavān adhijyaṃ; lakṣyaṃ ca tat pātitavān pṛthivyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असज्जमानश् च गतस् तरस्वी; वृतो द्विजाग्र्यैर् अभिपूज्यमानः चक्राम वज्रीव दितेः सुतेषु; सर्वैश् च देवैर् ऋषिभिश् च जुष्टः

asajjamānaś ca gatas tarasvī; vṛto dvijāgryair abhipūjyamānaḥ cakrāma vajrīva diteḥ suteṣu; sarvaiś ca devair ṛṣibhiś ca juṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णा च गृह्याजिनम् अन्वयात् तं; नागं यथा नागवधूः प्रहृष्टा अमृष्यमाणेषु नराधिपेषु; क्रुद्धेषु तं तत्र समापतत्सु

kṛṣṇā ca gṛhyājinam anvayāt taṃ; nāgaṃ yathā nāgavadhūḥ prahṛṣṭā amṛṣyamāṇeṣu narādhipeṣu; kruddheṣu taṃ tatra samāpatatsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपरः पार्थिवराजमध्ये; प्रवृद्धम् आरुज्य महीप्ररोहम् प्रकालयन्न् एव स पार्थिवौघान्; क्रुद्धो ऽन्तकः प्राणभृतो यथैव

tato 'paraḥ pārthivarājamadhye; pravṛddham ārujya mahīpraroham prakālayann eva sa pārthivaughān; kruddho 'ntakaḥ prāṇabhṛto yathaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ पार्थिवानां मिषतां नरेन्द्र; कृष्णाम् उपादाय गतौ नराग्र्यौ विभ्राजमानाव् इव चन्द्रसूर्यौ; बाह्यां पुराद् भार्गवकर्मशालाम्

tau pārthivānāṃ miṣatāṃ narendra; kṛṣṇām upādāya gatau narāgryau vibhrājamānāv iva candrasūryau; bāhyāṃ purād bhārgavakarmaśālām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोपविष्टार्चिर् इवानलस्य; तेषां जनित्रीति मम प्रतर्कः तथाविधैर् एव नरप्रवीरैर्; उपोपविष्टैस् त्रिभिर् अग्निकल्पैः

tatropaviṣṭārcir ivānalasya; teṣāṃ janitrīti mama pratarkaḥ tathāvidhair eva narapravīrair; upopaviṣṭais tribhir agnikalpaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास् ततस् ताव् अभिवाद्य पादाव्; उक्त्वा च कृष्णाम् अभिवादयेति स्थितौ च तत्रैव निवेद्य कृष्णां; भैक्षप्रचाराय गता नराग्र्याः

tasyās tatas tāv abhivādya pādāv; uktvā ca kṛṣṇām abhivādayeti sthitau ca tatraiva nivedya kṛṣṇāṃ; bhaikṣapracārāya gatā narāgryāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां तु भैक्षं प्रतिगृह्य कृष्णा; कृत्वा बलिं ब्राह्मणसाच् च कृत्वा तां चैव वृद्धां परिविष्य तांश् च; नरप्रवीरान् स्वयम् अप्य् अभुङ्क्त

teṣāṃ tu bhaikṣaṃ pratigṛhya kṛṣṇā; kṛtvā baliṃ brāhmaṇasāc ca kṛtvā tāṃ caiva vṛddhāṃ pariviṣya tāṃś ca; narapravīrān svayam apy abhuṅkta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्तास् तु ते पार्थिव सर्व एव; कृष्णा तु तेषां चरणोपधानम् आसीत् पृथिव्यां शयनं च तेषां; दर्भाजिनाग्र्यास्तरणोपपन्नम्

suptās tu te pārthiva sarva eva; kṛṣṇā tu teṣāṃ caraṇopadhānam āsīt pṛthivyāṃ śayanaṃ ca teṣāṃ; darbhājināgryāstaraṇopapannam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते नर्दमाना इव कालमेघाः; कथा विचित्राः कथयां बभूवुः न वैश्यशूद्रौपयिकीः कथास् ता; न च द्विजातेः कथयन्ति वीराः

te nardamānā iva kālameghāḥ; kathā vicitrāḥ kathayāṃ babhūvuḥ na vaiśyaśūdraupayikīḥ kathās tā; na ca dvijāteḥ kathayanti vīrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसंशयं क्षत्रियपुंगवास् ते; यथा हि युद्धं कथयन्ति राजन् आशा हि नो व्यक्तम् इयं समृद्धा; मुक्तान् हि पार्थाञ् शृणुमो ऽग्निदाहात्

niḥsaṃśayaṃ kṣatriyapuṃgavās te; yathā hi yuddhaṃ kathayanti rājan āśā hi no vyaktam iyaṃ samṛddhā; muktān hi pārthāñ śṛṇumo 'gnidāhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा हि लक्ष्यं निहतं धनुश् च; सज्यं कृतं तेन तथा प्रसह्य यथा च भाषन्ति परस्परं ते; छन्ना ध्रुवं ते प्रचरन्ति पार्थाः

yathā hi lakṣyaṃ nihataṃ dhanuś ca; sajyaṃ kṛtaṃ tena tathā prasahya yathā ca bhāṣanti parasparaṃ te; channā dhruvaṃ te pracaranti pārthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स राजा द्रुपदः प्रहृष्टः; पुरोहितं प्रेषयां तत्र चक्रे विद्याम युष्मान् इति भाषमाणो; महात्मनः पाण्डुसुताः स्थ कच्चित्

tataḥ sa rājā drupadaḥ prahṛṣṭaḥ; purohitaṃ preṣayāṃ tatra cakre vidyāma yuṣmān iti bhāṣamāṇo; mahātmanaḥ pāṇḍusutāḥ stha kaccit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतवाक्यो नृपतेः पुरोधा; गत्वा प्रशंसाम् अभिधाय तेषाम् वाक्यं यथावन् नृपतेः समग्रम्; उवाच तान् स क्रमवित् क्रमेण

gṛhītavākyo nṛpateḥ purodhā; gatvā praśaṃsām abhidhāya teṣām vākyaṃ yathāvan nṛpateḥ samagram; uvāca tān sa kramavit krameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञातुम् इच्छत्य् अवनीश्वरो वः; पाञ्चालराजो द्रुपदो वरार्हाः लक्ष्यस्य वेद्धारम् इमं हि दृष्ट्वा; हर्षस्य नान्तं परिपश्यते सः

vijñātum icchaty avanīśvaro vaḥ; pāñcālarājo drupado varārhāḥ lakṣyasya veddhāram imaṃ hi dṛṣṭvā; harṣasya nāntaṃ paripaśyate saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् आचड्ढ्वं ज्ञातिकुलानुपूर्वीं; पदं शिरःसु द्विषतां कुरुध्वम् प्रह्लादयध्वं हृदयं ममेदं; पाञ्चालराजस्य सहानुगस्य

tad ācaḍḍhvaṃ jñātikulānupūrvīṃ; padaṃ śiraḥsu dviṣatāṃ kurudhvam prahlādayadhvaṃ hṛdayaṃ mamedaṃ; pāñcālarājasya sahānugasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुर् हि राजा द्रुपदस्य राज्ञः; प्रियः सखा चात्मसमो बभूव तस्यैष कामो दुहिता ममेयं; स्नुषा यदि स्याद् इति कौरवस्य

pāṇḍur hi rājā drupadasya rājñaḥ; priyaḥ sakhā cātmasamo babhūva tasyaiṣa kāmo duhitā mameyaṃ; snuṣā yadi syād iti kauravasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं च कामो द्रुपदस्य राज्ञो; हृदि स्थितो नित्यम् अनिन्दिताङ्गाः यद् अर्जुनो वै पृथुदीर्घबाहुर्; धर्मेण विन्देत सुतां ममेति

ayaṃ ca kāmo drupadasya rājño; hṛdi sthito nityam aninditāṅgāḥ yad arjuno vai pṛthudīrghabāhur; dharmeṇa vindeta sutāṃ mameti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथोक्तवाक्यं तु पुरोहितं तं; स्थितं विनीतं समुदीक्ष्य राजा समीपस्थं भीमम् इदं शशास; प्रदीयतां पाद्यम् अर्घ्यं तथास्मै

tathoktavākyaṃ tu purohitaṃ taṃ; sthitaṃ vinītaṃ samudīkṣya rājā samīpasthaṃ bhīmam idaṃ śaśāsa; pradīyatāṃ pādyam arghyaṃ tathāsmai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मान्यः पुरोधा द्रुपदस्य राज्ञस्; तस्मै प्रयोज्याभ्यधिकैव पूजा भीमस् तथा तत् कृतवान् नरेन्द्र; तां चैव पूजां प्रतिसंगृहीत्वा

mānyaḥ purodhā drupadasya rājñas; tasmai prayojyābhyadhikaiva pūjā bhīmas tathā tat kṛtavān narendra; tāṃ caiva pūjāṃ pratisaṃgṛhītvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखोपविष्टं तु पुरोहितं तं; युधिष्ठिरो ब्राह्मणम् इत्य् उवाच पाञ्चालराजेन सुता निसृष्टा; स्वधर्मदृष्टेन यथानुकामम्

sukhopaviṣṭaṃ tu purohitaṃ taṃ; yudhiṣṭhiro brāhmaṇam ity uvāca pāñcālarājena sutā nisṛṣṭā; svadharmadṛṣṭena yathānukāmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदिष्टशुल्का द्रुपदेन राज्ञा; सानेन वीरेण तथानुवृत्ता न तत्र वर्णेषु कृता विवक्षा; न जीवशिल्पे न कुले न गोत्रे

pradiṣṭaśulkā drupadena rājñā; sānena vīreṇa tathānuvṛttā na tatra varṇeṣu kṛtā vivakṣā; na jīvaśilpe na kule na gotre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतेन सज्येन हि कार्मुकेण; विद्धेन लक्ष्येण च संनिसृष्टा सेयं तथानेन महात्मनेह; कृष्णा जिता पार्थिवसंघमध्ये

kṛtena sajyena hi kārmukeṇa; viddhena lakṣyeṇa ca saṃnisṛṣṭā seyaṃ tathānena mahātmaneha; kṛṣṇā jitā pārthivasaṃghamadhye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवंगते सौमकिर् अद्य राजा; संतापम् अर्हत्य् असुखाय कर्तुम् कामश् च यो ऽसौ द्रुपदस्य राज्ञः; स चापि संपत्स्यति पार्थिवस्य

naivaṃgate saumakir adya rājā; saṃtāpam arhaty asukhāya kartum kāmaś ca yo 'sau drupadasya rājñaḥ; sa cāpi saṃpatsyati pārthivasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्यरूपां हि नरेन्द्रकन्याम्; इमाम् अहं ब्राह्मण साधु मन्ये न तद् धनुर् मन्दबलेन शक्यं; मौर्व्या समायोजयितुं तथा हि न चाकृतास्त्रेण न हीनजेन; लक्ष्यं तथा पातयितुं हि शक्यम्

aprāpyarūpāṃ hi narendrakanyām; imām ahaṃ brāhmaṇa sādhu manye na tad dhanur mandabalena śakyaṃ; maurvyā samāyojayituṃ tathā hi na cākṛtāstreṇa na hīnajena; lakṣyaṃ tathā pātayituṃ hi śakyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् न तापं दुहितुर् निमित्तं; पाञ्चालराजो ऽर्हति कर्तुम् अद्य न चापि तत् पातनम् अन्यथेह; कर्तुं विषह्यं भुवि मानवेन

tasmān na tāpaṃ duhitur nimittaṃ; pāñcālarājo 'rhati kartum adya na cāpi tat pātanam anyatheha; kartuṃ viṣahyaṃ bhuvi mānavena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ब्रुवत्य् एव युधिष्ठिरे तु; पाञ्चालराजस्य समीपतो ऽन्यः तत्राजगामाशु नरो द्वितीयो; निवेदयिष्यन्न् इह सिद्धम् अन्नम्

evaṃ bruvaty eva yudhiṣṭhire tu; pāñcālarājasya samīpato 'nyaḥ tatrājagāmāśu naro dvitīyo; nivedayiṣyann iha siddham annam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.