Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.192
वैशंपायन उवाच ततो राज्ञां चरैर् आप्तैश् चारः समुपनीयत पाण्डवैर् उपसंपन्ना द्रौपदी पतिभिः शुभा
vaiśaṃpāyana uvāca tato rājñāṃ carair āptaiś cāraḥ samupanīyata pāṇḍavair upasaṃpannā draupadī patibhiḥ śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन तद् धनुर् आयम्य लक्ष्यं विद्धं महात्मना सो ऽर्जुनो जयतां श्रेष्ठो महाबाणधनुर्धरः
yena tad dhanur āyamya lakṣyaṃ viddhaṃ mahātmanā so 'rjuno jayatāṃ śreṣṭho mahābāṇadhanurdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः शल्यं मद्रराजानम् उत्क्षिप्याभ्रामयद् बली त्रासयंश् चापि संक्रुद्धो वृक्षेण पुरुषान् रणे
yaḥ śalyaṃ madrarājānam utkṣipyābhrāmayad balī trāsayaṃś cāpi saṃkruddho vṛkṣeṇa puruṣān raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चापि संभ्रमः कश् चिद् आसीत् तत्र महात्मनः स भीमो भीमसंस्पर्शः शत्रुसेनाङ्गपातनः
na cāpi saṃbhramaḥ kaś cid āsīt tatra mahātmanaḥ sa bhīmo bhīmasaṃsparśaḥ śatrusenāṅgapātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मरूपधराञ् श्रुत्वा पाण्डुराजसुतांस् तदा कौन्तेयान् मनुजेन्द्राणां विस्मयः समजायत
brahmarūpadharāñ śrutvā pāṇḍurājasutāṃs tadā kaunteyān manujendrāṇāṃ vismayaḥ samajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपुत्रा हि पुरा कुन्ती दग्धा जतुगृहे श्रुता पुनर्जातान् इति स्मैतान् मन्यन्ते सर्वपार्थिवाः
saputrā hi purā kuntī dagdhā jatugṛhe śrutā punarjātān iti smaitān manyante sarvapārthivāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिक् कुर्वन्तस् तदा भीष्मं धृतराष्ट्रं च कौरवम् कर्मणा सुनृशंसेन पुरोचनकृतेन वै
dhik kurvantas tadā bhīṣmaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca kauravam karmaṇā sunṛśaṃsena purocanakṛtena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्ते स्वयंवरे चैव राजानः सर्व एव ते यथागतं विप्रजग्मुर् विदित्वा पाण्डवान् वृतान्
vṛtte svayaṃvare caiva rājānaḥ sarva eva te yathāgataṃ viprajagmur viditvā pāṇḍavān vṛtān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दुर्योधनो राजा विमना भ्रातृभिः सह अश्वत्थाम्ना मातुलेन कर्णेन च कृपेण च
atha duryodhano rājā vimanā bhrātṛbhiḥ saha aśvatthāmnā mātulena karṇena ca kṛpeṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिवृत्तो वृतं दृष्ट्वा द्रौपद्या श्वेतवाहनम् तं तु दुःशासनो व्रीडन् मन्दं मन्दम् इवाब्रवीत्
vinivṛtto vṛtaṃ dṛṣṭvā draupadyā śvetavāhanam taṃ tu duḥśāsano vrīḍan mandaṃ mandam ivābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् असौ ब्राह्मणो न स्याद् विन्देत द्रौपदीं न सः न हि तं तत्त्वतो राजन् वेद कश् चिद् धनंजयम्
yady asau brāhmaṇo na syād vindeta draupadīṃ na saḥ na hi taṃ tattvato rājan veda kaś cid dhanaṃjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवं तु परमं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् धिग् अस्मत्पौरुषं तात यद् धरन्तीह पाण्डवाः
daivaṃ tu paramaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam dhig asmatpauruṣaṃ tāta yad dharantīha pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संभाषमाणास् ते निन्दन्तश् च पुरोचनम् विविशुर् हास्तिनपुरं दीना विगतचेतसः
evaṃ saṃbhāṣamāṇās te nindantaś ca purocanam viviśur hāstinapuraṃ dīnā vigatacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रस्ता विगतसंकल्पा दृष्ट्वा पार्थान् महौजसः मुक्तान् हव्यवहाच् चैनान् संयुक्तान् द्रुपदेन च
trastā vigatasaṃkalpā dṛṣṭvā pārthān mahaujasaḥ muktān havyavahāc cainān saṃyuktān drupadena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृष्टद्युम्नं च संचिन्त्य तथैव च शिखण्डिनम् द्रुपदस्यात्मजांश् चान्यान् सर्वयुद्धविशारदान्
dhṛṣṭadyumnaṃ ca saṃcintya tathaiva ca śikhaṇḍinam drupadasyātmajāṃś cānyān sarvayuddhaviśāradān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुरस् त्व् अथ ताञ् श्रुत्वा द्रौपद्या पाण्डवान् वृतान् व्रीडितान् धार्तराष्ट्रांश् च भग्नदर्पान् उपागतान्
viduras tv atha tāñ śrutvā draupadyā pāṇḍavān vṛtān vrīḍitān dhārtarāṣṭrāṃś ca bhagnadarpān upāgatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रीतमनाः क्षत्ता धृतराष्ट्रं विशां पते उवाच दिष्ट्या कुरवो वर्धन्त इति विस्मितः
tataḥ prītamanāḥ kṣattā dhṛtarāṣṭraṃ viśāṃ pate uvāca diṣṭyā kuravo vardhanta iti vismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैचित्रवीर्यस् तु नृपो निशम्य विदुरस्य तत् अब्रवीत् परमप्रीतो दिष्ट्या दिष्ट्येति भारत
vaicitravīryas tu nṛpo niśamya vidurasya tat abravīt paramaprīto diṣṭyā diṣṭyeti bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यते हि वृतं पुत्रं ज्येष्ठं द्रुपदकन्यया दुर्योधनम् अविज्ञानात् प्रज्ञाचक्षुर् नरेश्वरः
manyate hi vṛtaṃ putraṃ jyeṣṭhaṃ drupadakanyayā duryodhanam avijñānāt prajñācakṣur nareśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ त्व् आज्ञापयाम् आस द्रौपद्या भूषणं बहु आनीयतां वै कृष्णेति पुत्रं दुर्योधनं तदा
atha tv ājñāpayām āsa draupadyā bhūṣaṇaṃ bahu ānīyatāṃ vai kṛṣṇeti putraṃ duryodhanaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथास्य पश्चाद् विदुर आचख्यौ पाण्डवान् वृतान् सर्वान् कुशलिनो वीरान् पूजितान् द्रुपदेन च तेषां संबन्धिनश् चान्यान् बहून् बलसमन्वितान्
athāsya paścād vidura ācakhyau pāṇḍavān vṛtān sarvān kuśalino vīrān pūjitān drupadena ca teṣāṃ saṃbandhinaś cānyān bahūn balasamanvitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतराष्ट्र उवाच यथैव पाण्डोः पुत्रास् ते तथैवाभ्यधिका मम सेयम् अभ्यधिका प्रीतिर् वृद्धिर् विदुर मे मता यत् ते कुशलिनो वीरा मित्रवन्तश् च पाण्डवाः
dhṛtarāṣṭra uvāca yathaiva pāṇḍoḥ putrās te tathaivābhyadhikā mama seyam abhyadhikā prītir vṛddhir vidura me matā yat te kuśalino vīrā mitravantaś ca pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को हि द्रुपदम् आसाद्य मित्रं क्षत्तः सबान्धवम् न बुभूषेद् भवेनार्थी गतश्रीर् अपि पार्थिवः
ko hi drupadam āsādya mitraṃ kṣattaḥ sabāndhavam na bubhūṣed bhavenārthī gataśrīr api pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तं तथा भाषमाणं तु विदुरः प्रत्यभाषत नित्यं भवतु ते बुद्धिर् एषा राजञ् शतं समाः
vaiśaṃpāyana uvāca taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu viduraḥ pratyabhāṣata nityaṃ bhavatu te buddhir eṣā rājañ śataṃ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्योधनश् चैव राधेयश् च विशां पते धृतराष्ट्रम् उपागम्य वचो ऽब्रूताम् इदं तदा
tato duryodhanaś caiva rādheyaś ca viśāṃ pate dhṛtarāṣṭram upāgamya vaco 'brūtām idaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनिधौ विदुरस्य त्वां वक्तुं नृप न शक्नुवः विविक्तम् इति वक्ष्यावः किं तवेदं चिकीर्षितम्
saṃnidhau vidurasya tvāṃ vaktuṃ nṛpa na śaknuvaḥ viviktam iti vakṣyāvaḥ kiṃ tavedaṃ cikīrṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपत्नवृद्धिं यत् तात मन्यसे वृद्धिम् आत्मनः अभिष्टौषि च यत् क्षत्तुः समीपे द्विपदां वर
sapatnavṛddhiṃ yat tāta manyase vṛddhim ātmanaḥ abhiṣṭauṣi ca yat kṣattuḥ samīpe dvipadāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस्मिन् नृप कर्तव्ये त्वम् अन्यत् कुरुषे ऽनघ तेषां बलविघातो हि कर्तव्यस् तात नित्यशः
anyasmin nṛpa kartavye tvam anyat kuruṣe 'nagha teṣāṃ balavighāto hi kartavyas tāta nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वयं प्राप्तकालस्य चिकीर्षां मन्त्रयामहे यथा नो न ग्रसेयुस् ते सपुत्रबलबान्धवान्
te vayaṃ prāptakālasya cikīrṣāṃ mantrayāmahe yathā no na graseyus te saputrabalabāndhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.