Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.218
वैशंपायन उवाच तस्याभिवर्षतो वारि पाण्डवः प्रत्यवारयत् शरवर्षेण बीभत्सुर् उत्तमास्त्राणि दर्शयन्
vaiśaṃpāyana uvāca tasyābhivarṣato vāri pāṇḍavaḥ pratyavārayat śaravarṣeṇa bībhatsur uttamāstrāṇi darśayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरैः समन्ततः सर्वं खाण्डवं चापि पाण्डवः छादयाम् आस तद् वर्षम् अपकृष्य ततो वनात्
śaraiḥ samantataḥ sarvaṃ khāṇḍavaṃ cāpi pāṇḍavaḥ chādayām āsa tad varṣam apakṛṣya tato vanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च स्म किं चिच् छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः संछाद्यमाने खगमैर् अस्यता सव्यसाचिना
na ca sma kiṃ cic chaknoti bhūtaṃ niścarituṃ tataḥ saṃchādyamāne khagamair asyatā savyasācinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्षकस् तु न तत्रासीत् सर्पराजो महाबलः दह्यमाने वने तस्मिन् कुरुक्षेत्रे ऽभवत् तदा
takṣakas tu na tatrāsīt sarparājo mahābalaḥ dahyamāne vane tasmin kurukṣetre 'bhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वसेनस् तु तत्रासीत् तक्षकस्य सुतो बली स यत्नम् अकरोत् तीव्रं मोक्षार्थं हव्यवाहनात्
aśvasenas tu tatrāsīt takṣakasya suto balī sa yatnam akarot tīvraṃ mokṣārthaṃ havyavāhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शशाक विनिर्गन्तुं कौन्तेयशरपीडितः मोक्षयाम् आस तं माता निगीर्य भुजगात्मजा
na śaśāka vinirgantuṃ kaunteyaśarapīḍitaḥ mokṣayām āsa taṃ mātā nigīrya bhujagātmajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पूर्वं शिरो ग्रस्तं पुच्छम् अस्य निगीर्यते ऊर्ध्वम् आचक्रमे सा तु पन्नगी पुत्रगृद्धिनी
tasya pūrvaṃ śiro grastaṃ puccham asya nigīryate ūrdhvam ācakrame sā tu pannagī putragṛddhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास् तीक्ष्णेन भल्लेन पृथुधारेण पाण्डवः शिरश् चिच्छेद गच्छन्त्यास् ताम् अपश्यत् सुरेश्वरः
tasyās tīkṣṇena bhallena pṛthudhāreṇa pāṇḍavaḥ śiraś ciccheda gacchantyās tām apaśyat sureśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं मुमोचयिषुर् वज्री वातवर्षेण पाण्डवम् मोहयाम् आस तत्कालम् अश्वसेनस् त्व् अमुच्यत
taṃ mumocayiṣur vajrī vātavarṣeṇa pāṇḍavam mohayām āsa tatkālam aśvasenas tv amucyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां च मायां तदा दृष्ट्वा घोरां नागेन वञ्चितः द्विधा त्रिधा च चिच्छेद खगतान् एव भारत
tāṃ ca māyāṃ tadā dṛṣṭvā ghorāṃ nāgena vañcitaḥ dvidhā tridhā ca ciccheda khagatān eva bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशाप तं च संक्रुद्धो बीभत्सुर् जिह्मगामिनम् पावको वासुदेवश् च अप्रतिष्ठो भवेद् इति
śaśāpa taṃ ca saṃkruddho bībhatsur jihmagāminam pāvako vāsudevaś ca apratiṣṭho bhaved iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जिष्णुः सहस्राक्षं खं वितत्येषुभिः शितैः योधयाम् आस संक्रुद्धो वञ्चनां ताम् अनुस्मरन्
tato jiṣṇuḥ sahasrākṣaṃ khaṃ vitatyeṣubhiḥ śitaiḥ yodhayām āsa saṃkruddho vañcanāṃ tām anusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवराड् अपि तं दृष्ट्वा संरब्धम् इव फल्गुनम् स्वम् अस्त्रम् असृजद् दीप्तं यत् ततानाखिलं नभः
devarāḍ api taṃ dṛṣṭvā saṃrabdham iva phalgunam svam astram asṛjad dīptaṃ yat tatānākhilaṃ nabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वायुर् महाघोषः क्षोभयन् सर्वसागरान् वियत्स्थो ऽजनयन् मेघाञ् जलधारामुचो ऽऽकुलान्
tato vāyur mahāghoṣaḥ kṣobhayan sarvasāgarān viyatstho 'janayan meghāñ jaladhārāmuco ''kulān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विघातार्थम् असृजद् अर्जुनो ऽप्य् अस्त्रम् उत्तमम् वायव्यम् एवाभिमन्त्र्य प्रतिपत्तिविशारदः
tadvighātārtham asṛjad arjuno 'py astram uttamam vāyavyam evābhimantrya pratipattiviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनेन्द्राशनिमेघानां वीर्यौजस् तद्विनाशितम् जलधाराश् च ताः शोषं जग्मुर् नेशुश् च विद्युतः
tenendrāśanimeghānāṃ vīryaujas tadvināśitam jaladhārāś ca tāḥ śoṣaṃ jagmur neśuś ca vidyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणेन चाभवद् व्योम संप्रशान्तरजस्तमः सुखशीतानिलगुणं प्रकृतिस्थार्कमण्डलम्
kṣaṇena cābhavad vyoma saṃpraśāntarajastamaḥ sukhaśītānilaguṇaṃ prakṛtisthārkamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्प्रतीकारहृष्टश् च हुतभुग् विविधाकृतिः प्रजज्वालातुलार्चिष्मान् स्वनादैः पूरयञ् जगत्
niṣpratīkārahṛṣṭaś ca hutabhug vividhākṛtiḥ prajajvālātulārciṣmān svanādaiḥ pūrayañ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णाभ्यां रक्षितं दृष्ट्वा तं च दावम् अहंकृताः समुत्पेतुर् अथाकाशं सुपर्णाद्याः पतत्रिणः
kṛṣṇābhyāṃ rakṣitaṃ dṛṣṭvā taṃ ca dāvam ahaṃkṛtāḥ samutpetur athākāśaṃ suparṇādyāḥ patatriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गरुडा वज्रसदृशैः पक्षतुण्डनखैस् तथा प्रहर्तुकामाः संपेतुर् आकाशात् कृष्णपाण्डवौ
garuḍā vajrasadṛśaiḥ pakṣatuṇḍanakhais tathā prahartukāmāḥ saṃpetur ākāśāt kṛṣṇapāṇḍavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैवोरगसंघाताः पाण्डवस्य समीपतः उत्सृजन्तो विषं घोरं निश्चेरुर् ज्वलिताननाः
tathaivoragasaṃghātāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ utsṛjanto viṣaṃ ghoraṃ niścerur jvalitānanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांश् चकर्त शरैः पार्थः सरोषान् दृश्य खेचरान् विवशाश् चापतन् दीप्तं देहाभावाय पावकम्
tāṃś cakarta śaraiḥ pārthaḥ saroṣān dṛśya khecarān vivaśāś cāpatan dīptaṃ dehābhāvāya pāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुराः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः उत्पेतुर् नादम् अतुलम् उत्सृजन्तो रणार्थिणः
tataḥ surāḥ sagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ utpetur nādam atulam utsṛjanto raṇārthiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयःकणपचक्राश्मभुशुण्ड्युद्यतबाहवः कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः क्रोधसंमूर्च्छितौजसः
ayaḥkaṇapacakrāśmabhuśuṇḍyudyatabāhavaḥ kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ krodhasaṃmūrcchitaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अभिव्याहरतां शस्त्रवर्षं च मुञ्चताम् प्रममाथोत्तमाङ्गानि बीभत्सुर् निशितैः शरैः
teṣām abhivyāharatāṃ śastravarṣaṃ ca muñcatām pramamāthottamāṅgāni bībhatsur niśitaiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णश् च सुमहातेजाश् चक्रेणारिनिहा तदा दैत्यदानवसंघानां चकार कदनं महत्
kṛṣṇaś ca sumahātejāś cakreṇārinihā tadā daityadānavasaṃghānāṃ cakāra kadanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरे शरैर् विद्धाश् चक्रवेगेरितास् तदा वेलाम् इव समासाद्य व्यातिष्ठन्त महौजसः
athāpare śarair viddhāś cakravegeritās tadā velām iva samāsādya vyātiṣṭhanta mahaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शक्रो ऽभिसंक्रुद्धस् त्रिदशानां महेश्वरः पाण्डुरं गजम् आस्थाय ताव् उभौ समभिद्रवत्
tataḥ śakro 'bhisaṃkruddhas tridaśānāṃ maheśvaraḥ pāṇḍuraṃ gajam āsthāya tāv ubhau samabhidravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशनिं गृह्य तरसा वज्रम् अस्त्रम् अवासृजत् हताव् एताव् इति प्राह सुरान् असुरसूदनः
aśaniṃ gṛhya tarasā vajram astram avāsṛjat hatāv etāv iti prāha surān asurasūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समुद्यतां दृष्ट्वा देवेन्द्रेण महाशनिम् जगृहुः सर्वशस्त्राणि स्वानि स्वानि सुरास् तदा
tataḥ samudyatāṃ dṛṣṭvā devendreṇa mahāśanim jagṛhuḥ sarvaśastrāṇi svāni svāni surās tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालदण्डं यमो राजा शिबिकां च धनेश्वरः पाशं च वरुणस् तत्र विचक्रं च तथा शिवः
kāladaṇḍaṃ yamo rājā śibikāṃ ca dhaneśvaraḥ pāśaṃ ca varuṇas tatra vicakraṃ ca tathā śivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषधीर् दीप्यमानाश् च जगृहाते ऽश्विनाव् अपि जगृहे च धनुर् धाता मुसलं च जयस् तथा
oṣadhīr dīpyamānāś ca jagṛhāte 'śvināv api jagṛhe ca dhanur dhātā musalaṃ ca jayas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतं चापि जग्राह क्रुद्धस् त्वष्टा महाबलः अंशस् तु शक्तिं जग्राह मृत्युर् देवः परश्वधम्
parvataṃ cāpi jagrāha kruddhas tvaṣṭā mahābalaḥ aṃśas tu śaktiṃ jagrāha mṛtyur devaḥ paraśvadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रगृह्य परिघं घोरं विचचारार्यमा अपि मित्रश् च क्षुरपर्यन्तं चक्रं गृह्य व्यतिष्ठत
pragṛhya parighaṃ ghoraṃ vicacārāryamā api mitraś ca kṣuraparyantaṃ cakraṃ gṛhya vyatiṣṭhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूषा भगश् च संक्रुद्धः सविता च विशां पते आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशाः कृष्णपार्थाव् अभिद्रुताः
pūṣā bhagaś ca saṃkruddhaḥ savitā ca viśāṃ pate āttakārmukanistriṃśāḥ kṛṣṇapārthāv abhidrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्राश् च वसवश् चैव मरुतश् च महाबलाः विश्वेदेवास् तथा साध्या दीप्यमानाः स्वतेजसा
rudrāś ca vasavaś caiva marutaś ca mahābalāḥ viśvedevās tathā sādhyā dīpyamānāḥ svatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चान्ये च बहवो देवास् तौ पुरुषोत्तमौ कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः प्रतीयुर् विविधायुधाः
ete cānye ca bahavo devās tau puruṣottamau kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ pratīyur vividhāyudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राद्भुतान्य् अदृश्यन्त निमित्तानि महाहवे युगान्तसमरूपाणि भूतोत्सादाय भारत
tatrādbhutāny adṛśyanta nimittāni mahāhave yugāntasamarūpāṇi bhūtotsādāya bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तु दृष्ट्वा संरब्धं शक्रं देवैः सहाच्युतौ अभीतौ युधि दुर्धर्षौ तस्थतुः सज्जकार्मुकौ
tathā tu dṛṣṭvā saṃrabdhaṃ śakraṃ devaiḥ sahācyutau abhītau yudhi durdharṣau tasthatuḥ sajjakārmukau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतांश् चैव तान् दृष्ट्वा देवान् एकैकशस् ततः न्यवारयेतां संक्रुद्धौ बाणैर् वज्रोपमैस् तदा
āgatāṃś caiva tān dṛṣṭvā devān ekaikaśas tataḥ nyavārayetāṃ saṃkruddhau bāṇair vajropamais tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असकृद् भग्नसंकल्पाः सुराश् च बहुशः कृताः भयाद् रणं परित्यज्य शक्रम् एवाभिशिश्रियुः
asakṛd bhagnasaṃkalpāḥ surāś ca bahuśaḥ kṛtāḥ bhayād raṇaṃ parityajya śakram evābhiśiśriyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा निवारितान् देवान् माधवेनार्जुनेन च आश्चर्यम् अगमंस् तत्र मुनयो दिवि विष्ठिताः
dṛṣṭvā nivāritān devān mādhavenārjunena ca āścaryam agamaṃs tatra munayo divi viṣṭhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रश् चापि तयोर् वीर्यम् उपलभ्यासकृद् रणे बभूव परमप्रीतो भूयश् चैताव् अयोधयत्
śakraś cāpi tayor vīryam upalabhyāsakṛd raṇe babhūva paramaprīto bhūyaś caitāv ayodhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽश्मवर्षं सुमहद् व्यसृजत् पाकशासनः भूय एव तदा वीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः तच् छरैर् अर्जुनो वर्षं प्रतिजघ्ने ऽत्यमर्षणः
tato 'śmavarṣaṃ sumahad vyasṛjat pākaśāsanaḥ bhūya eva tadā vīryaṃ jijñāsuḥ savyasācinaḥ tac charair arjuno varṣaṃ pratijaghne 'tyamarṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विफलं क्रियमाणं तत् संप्रेक्ष्य च शतक्रतुः भूयः संवर्धयाम् आस तद् वर्षं देवराड् अथ
viphalaṃ kriyamāṇaṃ tat saṃprekṣya ca śatakratuḥ bhūyaḥ saṃvardhayām āsa tad varṣaṃ devarāḍ atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽश्मवर्षं महावेगैर् इषुभिः पाकशासनिः विलयं गमयाम् आस हर्षयन् पितरं तदा
so 'śmavarṣaṃ mahāvegair iṣubhiḥ pākaśāsaniḥ vilayaṃ gamayām āsa harṣayan pitaraṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुत्पाट्य तु पाणिभ्यां मन्दराच् छिखरं महत् सद्रुमं व्यसृजच् छक्रो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम्
samutpāṭya tu pāṇibhyāṃ mandarāc chikharaṃ mahat sadrumaṃ vyasṛjac chakro jighāṃsuḥ pāṇḍunandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽर्जुनो वेगवद्भिर् ज्वलिताग्रैर् अजिह्मगैः बाणैर् विध्वंसयाम् आस गिरेः शृङ्गं सहस्रधा
tato 'rjuno vegavadbhir jvalitāgrair ajihmagaiḥ bāṇair vidhvaṃsayām āsa gireḥ śṛṅgaṃ sahasradhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरेर् विशीर्यमाणस्य तस्य रूपं तदा बभौ सार्कचन्द्रग्रहस्येव नभसः प्रविशीर्यतः
girer viśīryamāṇasya tasya rūpaṃ tadā babhau sārkacandragrahasyeva nabhasaḥ praviśīryataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनावाक्पतता दावे शैलेन महता भृशम् भूय एव हतास् तत्र प्राणिनः खाण्डवालयाः
tenāvākpatatā dāve śailena mahatā bhṛśam bhūya eva hatās tatra prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.