Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.220
जनमेजय उवाच किमर्थं शार्ङ्गकान् अग्निर् न ददाह तथागते तस्मिन् वने दह्यमाने ब्रह्मन्न् एतद् वदाशु मे
janamejaya uvāca kimarthaṃ śārṅgakān agnir na dadāha tathāgate tasmin vane dahyamāne brahmann etad vadāśu me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदाहे ह्य् अश्वसेनस्य दानवस्य मयस्य च कारणं कीर्तितं ब्रह्मञ् शार्ङ्गकानां न कीर्तितम्
adāhe hy aśvasenasya dānavasya mayasya ca kāraṇaṃ kīrtitaṃ brahmañ śārṅgakānāṃ na kīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतद् अद्भुतं ब्रह्मञ् शार्ङ्गानाम् अविनाशनम् कीर्तयस्वाग्निसंमर्दे कथं ते न विनाशिताः
tad etad adbhutaṃ brahmañ śārṅgānām avināśanam kīrtayasvāgnisaṃmarde kathaṃ te na vināśitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच यदर्थं शार्ङ्गकान् अग्निर् न ददाह तथागते तत् ते सर्वं यथावृत्तं कथयिष्यामि भारत
vaiśaṃpāyana uvāca yadarthaṃ śārṅgakān agnir na dadāha tathāgate tat te sarvaṃ yathāvṛttaṃ kathayiṣyāmi bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मज्ञानां मुख्यतमस् तपस्वी संशितव्रतः आसीन् महर्षिः श्रुतवान् मन्दपाल इति श्रुतः
dharmajñānāṃ mukhyatamas tapasvī saṃśitavrataḥ āsīn maharṣiḥ śrutavān mandapāla iti śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मार्गम् आस्थितो राजन्न् ऋषीणाम् ऊर्ध्वरेतसाम् स्वाध्यायवान् धर्मरतस् तपस्वी विजितेन्द्रियः
sa mārgam āsthito rājann ṛṣīṇām ūrdhvaretasām svādhyāyavān dharmaratas tapasvī vijitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गत्वा तपसः पारं देहम् उत्सृज्य भारत जगाम पितृलोकाय न लेभे तत्र तत् फलम्
sa gatvā tapasaḥ pāraṃ deham utsṛjya bhārata jagāma pitṛlokāya na lebhe tatra tat phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स लोकान् अफलान् दृष्ट्वा तपसा निर्जितान् अपि पप्रच्छ धर्मराजस्य समीपस्थान् दिवौकसः
sa lokān aphalān dṛṣṭvā tapasā nirjitān api papraccha dharmarājasya samīpasthān divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थम् आवृता लोका ममैते तपसार्जिताः किं मया न कृतं तत्र यस्येदं कर्मणः फलम्
kimartham āvṛtā lokā mamaite tapasārjitāḥ kiṃ mayā na kṛtaṃ tatra yasyedaṃ karmaṇaḥ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राहं तत् करिष्यामि यदर्थम् इदम् आवृतम् फलम् एतस्य तपसः कथयध्वं दिवौकसः
tatrāhaṃ tat kariṣyāmi yadartham idam āvṛtam phalam etasya tapasaḥ kathayadhvaṃ divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः ऋणिनो मानवा ब्रह्मञ् जायन्ते येन तच् छृणु क्रियाभिर् ब्रह्मचर्येण प्रजया च न संशयः
devā ūcuḥ ṛṇino mānavā brahmañ jāyante yena tac chṛṇu kriyābhir brahmacaryeṇa prajayā ca na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अपाक्रियते सर्वं यज्ञेन तपसा सुतैः तपस्वी यज्ञकृच् चासि न तु ते विद्यते प्रजा
tad apākriyate sarvaṃ yajñena tapasā sutaiḥ tapasvī yajñakṛc cāsi na tu te vidyate prajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त इमे प्रसवस्यार्थे तव लोकाः समावृताः प्रजायस्व ततो लोकान् उपभोक्तासि शाश्वतान्
ta ime prasavasyārthe tava lokāḥ samāvṛtāḥ prajāyasva tato lokān upabhoktāsi śāśvatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुन्नाम्नो नरकात् पुत्रस् त्रातीति पितरं मुने तस्माद् अपत्यसंताने यतस्व द्विजसत्तम
punnāmno narakāt putras trātīti pitaraṃ mune tasmād apatyasaṃtāne yatasva dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तच् छ्रुत्वा मन्दपालस् तु तेषां वाक्यं दिवौकसाम् क्व नु शीघ्रम् अपत्यं स्याद् बहुलं चेत्य् अचिन्तयत्
vaiśaṃpāyana uvāca tac chrutvā mandapālas tu teṣāṃ vākyaṃ divaukasām kva nu śīghram apatyaṃ syād bahulaṃ cety acintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चिन्तयन्न् अभ्यगच्छद् बहुलप्रसवान् खगान् शार्ङ्गिकां शार्ङ्गको भूत्वा जरितां समुपेयिवान्
sa cintayann abhyagacchad bahulaprasavān khagān śārṅgikāṃ śārṅgako bhūtvā jaritāṃ samupeyivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां पुत्रान् अजनयच् चतुरो ब्रह्मवादिनः तान् अपास्य स तत्रैव जगाम लपितां प्रति बालान् सुतान् अण्डगतान् मात्रा सह मुनिर् वने
tasyāṃ putrān ajanayac caturo brahmavādinaḥ tān apāsya sa tatraiva jagāma lapitāṃ prati bālān sutān aṇḍagatān mātrā saha munir vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् गते महाभागे लपितां प्रति भारत अपत्यस्नेहसंविग्ना जरिता बह्व् अचिन्तयत्
tasmin gate mahābhāge lapitāṃ prati bhārata apatyasnehasaṃvignā jaritā bahv acintayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन त्यक्तान् असंत्याज्यान् ऋषीन् अण्डगतान् वने नाजहत् पुत्रकान् आर्ता जरिता खाण्डवे नृप बभार चैतान् संजातान् स्ववृत्त्या स्नेहविक्लवा
tena tyaktān asaṃtyājyān ṛṣīn aṇḍagatān vane nājahat putrakān ārtā jaritā khāṇḍave nṛpa babhāra caitān saṃjātān svavṛttyā snehaviklavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽग्निं खाण्डवं दग्धुम् आयान्तं दृष्टवान् ऋषिः मन्दपालश् चरंस् तस्मिन् वने लपितया सह
tato 'gniṃ khāṇḍavaṃ dagdhum āyāntaṃ dṛṣṭavān ṛṣiḥ mandapālaś caraṃs tasmin vane lapitayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं संकल्पं विदित्वास्य ज्ञात्वा पुत्रांश् च बालकान् सो ऽभितुष्टाव विप्रर्षिर् ब्राह्मणो जातवेदसम् पुत्रान् परिददद् भीतो लोकपालं महौजसम्
taṃ saṃkalpaṃ viditvāsya jñātvā putrāṃś ca bālakān so 'bhituṣṭāva viprarṣir brāhmaṇo jātavedasam putrān paridadad bhīto lokapālaṃ mahaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दपाल उवाच त्वम् अग्ने सर्वदेवानां मुखं त्वम् असि हव्यवाट् त्वम् अन्तः सर्वभूतानां गूढश् चरसि पावक
mandapāla uvāca tvam agne sarvadevānāṃ mukhaṃ tvam asi havyavāṭ tvam antaḥ sarvabhūtānāṃ gūḍhaś carasi pāvaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वाम् एकम् आहुः कवयस् त्वाम् आहुस् त्रिविधं पुनः त्वाम् अष्टधा कल्पयित्वा यज्ञवाहम् अकल्पयन्
tvām ekam āhuḥ kavayas tvām āhus trividhaṃ punaḥ tvām aṣṭadhā kalpayitvā yajñavāham akalpayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया सृष्टम् इदं विश्वं वदन्ति परमर्षयः त्वद् ऋते हि जगत् कृत्स्नं सद्यो न स्याद् धुताशन
tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ vadanti paramarṣayaḥ tvad ṛte hi jagat kṛtsnaṃ sadyo na syād dhutāśana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुभ्यं कृत्वा नमो विप्राः स्वकर्मविजितां गतिम् गच्छन्ति सह पत्नीभिः सुतैर् अपि च शाश्वतीम्
tubhyaṃ kṛtvā namo viprāḥ svakarmavijitāṃ gatim gacchanti saha patnībhiḥ sutair api ca śāśvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वाम् अग्ने जलदान् आहुः खे विषक्तान् सविद्युतः दहन्ति सर्वभूतानि त्वत्तो निष्क्रम्य हायनाः
tvām agne jaladān āhuḥ khe viṣaktān savidyutaḥ dahanti sarvabhūtāni tvatto niṣkramya hāyanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातवेदस् तवैवेयं विश्वसृष्टिर् महाद्युते तवैव कर्म विहितं भूतं सर्वं चराचरम्
jātavedas tavaiveyaṃ viśvasṛṣṭir mahādyute tavaiva karma vihitaṃ bhūtaṃ sarvaṃ carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयापो विहिताः पूर्वं त्वयि सर्वम् इदं जगत् त्वयि हव्यं च कव्यं च यथावत् संप्रतिष्ठितम्
tvayāpo vihitāḥ pūrvaṃ tvayi sarvam idaṃ jagat tvayi havyaṃ ca kavyaṃ ca yathāvat saṃpratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्ने त्वम् एव ज्वलनस् त्वं धाता त्वं बृहस्पतिः त्वम् अश्विनौ यमौ मित्रः सोमस् त्वम् असि चानिलः
agne tvam eva jvalanas tvaṃ dhātā tvaṃ bṛhaspatiḥ tvam aśvinau yamau mitraḥ somas tvam asi cānilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवं स्तुतस् ततस् तेन मन्दपालेन पावकः तुतोष तस्य नृपते मुनेर् अमिततेजसः उवाच चैनं प्रीतात्मा किम् इष्टं करवाणि ते
vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ stutas tatas tena mandapālena pāvakaḥ tutoṣa tasya nṛpate muner amitatejasaḥ uvāca cainaṃ prītātmā kim iṣṭaṃ karavāṇi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अब्रवीन् मन्दपालः प्राञ्जलिर् हव्यवाहनम् प्रदहन् खाण्डवं दावं मम पुत्रान् विसर्जय
tam abravīn mandapālaḥ prāñjalir havyavāhanam pradahan khāṇḍavaṃ dāvaṃ mama putrān visarjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति तत् प्रतिश्रुत्य भगवान् हव्यवाहनः खाण्डवे तेन कालेन प्रजज्वाल दिधक्षया
tatheti tat pratiśrutya bhagavān havyavāhanaḥ khāṇḍave tena kālena prajajvāla didhakṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.