Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.221
वैशंपायन उवाच ततः प्रज्वलिते शुक्रे शार्ङ्गकास् ते सुदुःखिताः व्यथिताः परमोद्विग्ना नाधिजग्मुः परायणम्
vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ prajvalite śukre śārṅgakās te suduḥkhitāḥ vyathitāḥ paramodvignā nādhijagmuḥ parāyaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशाम्य पुत्रकान् बालान् माता तेषां तपस्विनी जरिता दुःखसंतप्ता विललाप नरेश्वर
niśāmya putrakān bālān mātā teṣāṃ tapasvinī jaritā duḥkhasaṃtaptā vilalāpa nareśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् अग्निर् दहन् कक्षम् इत आयाति भीषणः जगत् संदीपयन् भीमो मम दुःखविवर्धनः
ayam agnir dahan kakṣam ita āyāti bhīṣaṇaḥ jagat saṃdīpayan bhīmo mama duḥkhavivardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमे च मां कर्षयन्ति शिशवो मन्दचेतसः अबर्हाश् चरणैर् हीनाः पूर्वेषां नः परायणम् त्रासयंश् चायम् आयाति लेलिहानो महीरुहान्
ime ca māṃ karṣayanti śiśavo mandacetasaḥ abarhāś caraṇair hīnāḥ pūrveṣāṃ naḥ parāyaṇam trāsayaṃś cāyam āyāti lelihāno mahīruhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तिमत्त्वाच् च सुता न शक्ताः सरणे मम आदाय च न शक्तास्मि पुत्रान् सरितुम् अन्यतः
aśaktimattvāc ca sutā na śaktāḥ saraṇe mama ādāya ca na śaktāsmi putrān saritum anyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च त्यक्तुम् अहं शक्ता हृदयं दूयतीव मे कं नु जह्याम् अहं पुत्रं कम् आदाय व्रजाम्य् अहम्
na ca tyaktum ahaṃ śaktā hṛdayaṃ dūyatīva me kaṃ nu jahyām ahaṃ putraṃ kam ādāya vrajāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं नु मे स्यात् कृतं कृत्वा मन्यध्वं पुत्रकाः कथम् चिन्तयाना विमोक्षं वो नाधिगच्छामि किं चन छादयित्वा च वो गात्रैः करिष्ये मरणं सह
kiṃ nu me syāt kṛtaṃ kṛtvā manyadhvaṃ putrakāḥ katham cintayānā vimokṣaṃ vo nādhigacchāmi kiṃ cana chādayitvā ca vo gātraiḥ kariṣye maraṇaṃ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरितारौ कुलं हीदं ज्येष्ठत्वेन प्रतिष्ठितम् सारिसृक्वः प्रजायेत पितॄणां कुलवर्धनः
jaritārau kulaṃ hīdaṃ jyeṣṭhatvena pratiṣṭhitam sārisṛkvaḥ prajāyeta pitṝṇāṃ kulavardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तम्बमित्रस् तपः कुर्याद् द्रोणो ब्रह्मविद् उत्तमः इत्य् एवम् उक्त्वा प्रययौ पिता वो निर्घृणः पुरा
stambamitras tapaḥ kuryād droṇo brahmavid uttamaḥ ity evam uktvā prayayau pitā vo nirghṛṇaḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कम् उपादाय शक्येत गन्तुं कस्यापद् उत्तमा किं नु कृत्वा कृतं कार्यं भवेद् इति च विह्वला
kam upādāya śakyeta gantuṃ kasyāpad uttamā kiṃ nu kṛtvā kṛtaṃ kāryaṃ bhaved iti ca vihvalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नापश्यत् स्वधिया मोक्षं स्वसुतानां तदानलात् एवं ब्रुवन्तीं शार्ङ्गास् ते प्रत्यूचुर् अथ मातरम्
nāpaśyat svadhiyā mokṣaṃ svasutānāṃ tadānalāt evaṃ bruvantīṃ śārṅgās te pratyūcur atha mātaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहम् उत्सृज्य मातस् त्वं पत यत्र न हव्यवाट् अस्मासु हि विनष्टेषु भवितारः सुतास् तव त्वयि मातर् विनष्टायां न नः स्यात् कुलसंततिः
sneham utsṛjya mātas tvaṃ pata yatra na havyavāṭ asmāsu hi vinaṣṭeṣu bhavitāraḥ sutās tava tvayi mātar vinaṣṭāyāṃ na naḥ syāt kulasaṃtatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ववेक्ष्यैतद् उभयं क्षमं स्याद् यत् कुलस्य नः तद् वै कर्तुं परः कालो मातर् एष भवेत् तव
anvavekṣyaitad ubhayaṃ kṣamaṃ syād yat kulasya naḥ tad vai kartuṃ paraḥ kālo mātar eṣa bhavet tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा वै कुलविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नः न हीदं कर्म मोघं स्याल् लोककामस्य नः पितुः
mā vai kulavināśāya snehaṃ kārṣīḥ suteṣu naḥ na hīdaṃ karma moghaṃ syāl lokakāmasya naḥ pituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरितोवाच इदम् आखोर् बिलं भूमौ वृक्षस्यास्य समीपतः तद् आविशध्वं त्वरिता वह्नेर् अत्र न वो भयम्
jaritovāca idam ākhor bilaṃ bhūmau vṛkṣasyāsya samīpataḥ tad āviśadhvaṃ tvaritā vahner atra na vo bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं पांसुना छिद्रम् अपिधास्यामि पुत्रकाः एवं प्रतिकृतं मन्ये ज्वलतः कृष्णवर्त्मनः
tato 'haṃ pāṃsunā chidram apidhāsyāmi putrakāḥ evaṃ pratikṛtaṃ manye jvalataḥ kṛṣṇavartmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एष्याम्य् अतीते ऽग्नौ विहर्तुं पांसुसंचयम् रोचताम् एष वोपायो विमोक्षाय हुताशनात्
tata eṣyāmy atīte 'gnau vihartuṃ pāṃsusaṃcayam rocatām eṣa vopāyo vimokṣāya hutāśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शार्ङ्गका ऊचुः अबर्हान् मांसभूतान् नः क्रव्यादाखुर् विनाशयेत् पश्यमाना भयम् इदं न शक्ष्यामो निषेवितुम्
śārṅgakā ūcuḥ abarhān māṃsabhūtān naḥ kravyādākhur vināśayet paśyamānā bhayam idaṃ na śakṣyāmo niṣevitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथम् अग्निर् न नो दह्यात् कथम् आखुर् न भक्षयेत् कथं न स्यात् पिता मोघः कथं माता ध्रियेत नः
katham agnir na no dahyāt katham ākhur na bhakṣayet kathaṃ na syāt pitā moghaḥ kathaṃ mātā dhriyeta naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिल आखोर् विनाशः स्याद् अग्नेर् आकाशचारिणाम् अन्ववेक्ष्यैतद् उभयं श्रेयान् दाहो न भक्षणम्
bila ākhor vināśaḥ syād agner ākāśacāriṇām anvavekṣyaitad ubhayaṃ śreyān dāho na bhakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्हितं मरणं नः स्याद् आखुना खादता बिले शिष्टाद् इष्टः परित्यागः शरीरस्य हुताशनात्
garhitaṃ maraṇaṃ naḥ syād ākhunā khādatā bile śiṣṭād iṣṭaḥ parityāgaḥ śarīrasya hutāśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.