Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.224
वैशंपायन उवाच मन्दपालो ऽपि कौरव्य चिन्तयानः सुतांस् तदा उक्तवान् अप्य् अशीतांशुं नैव स स्म न तप्यते
vaiśaṃpāyana uvāca mandapālo 'pi kauravya cintayānaḥ sutāṃs tadā uktavān apy aśītāṃśuṃ naiva sa sma na tapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तप्यमानः पुत्रार्थे लपिताम् इदम् अब्रवीत् कथं न्व् अशक्ताः प्लवने लपिते मम पुत्रकाः
sa tapyamānaḥ putrārthe lapitām idam abravīt kathaṃ nv aśaktāḥ plavane lapite mama putrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धमाने हुतवहे वाते शीघ्रं प्रवायति असमर्था विमोक्षाय भविष्यन्ति ममात्मजाः
vardhamāne hutavahe vāte śīghraṃ pravāyati asamarthā vimokṣāya bhaviṣyanti mamātmajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं न्व् अशक्ता त्राणाय माता तेषां तपस्विनी भविष्यत्य् असुखाविष्टा पुत्रत्राणम् अपश्यती
kathaṃ nv aśaktā trāṇāya mātā teṣāṃ tapasvinī bhaviṣyaty asukhāviṣṭā putratrāṇam apaśyatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं नु सरणे ऽशक्तान् पतने च ममात्मजान् संतप्यमाना अभितो वाशमानाभिधावती
kathaṃ nu saraṇe 'śaktān patane ca mamātmajān saṃtapyamānā abhito vāśamānābhidhāvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्वः कथं च मे स्तम्बमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी
jaritāriḥ kathaṃ putraḥ sārisṛkvaḥ kathaṃ ca me stambamitraḥ kathaṃ droṇaḥ kathaṃ sā ca tapasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लालप्यमानं तम् ऋषिं मन्दपालं तथा वने लपिता प्रत्युवाचेदं सासूयम् इव भारत
lālapyamānaṃ tam ṛṣiṃ mandapālaṃ tathā vane lapitā pratyuvācedaṃ sāsūyam iva bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते सुतेष्व् अवेक्षास्ति तान् ऋषीन् उक्तवान् असि तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद् भयम्
na te suteṣv avekṣāsti tān ṛṣīn uktavān asi tejasvino vīryavanto na teṣāṃ jvalanād bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाग्नौ ते परीत्ताश् च त्वया हि मम संनिधौ प्रतिश्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना
tathāgnau te parīttāś ca tvayā hi mama saṃnidhau pratiśrutaṃ tathā ceti jvalanena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकपालो ऽनृतां वाचं न तु वक्ता कथं चन समर्थास् ते च वक्तारो न ते तेष्व् अस्ति मानसम्
lokapālo 'nṛtāṃ vācaṃ na tu vaktā kathaṃ cana samarthās te ca vaktāro na te teṣv asti mānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् एव तु ममामित्रीं चिन्तयन् परितप्यसे ध्रुवं मयि न ते स्नेहो यथा तस्यां पुराभवत्
tām eva tu mamāmitrīṃ cintayan paritapyase dhruvaṃ mayi na te sneho yathā tasyāṃ purābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि पक्षवता न्याय्यं निःस्नेहेन सुहृज्जने पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेनात्मा कथं चन
na hi pakṣavatā nyāyyaṃ niḥsnehena suhṛjjane pīḍyamāna upadraṣṭuṃ śaktenātmā kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ त्वं जरिताम् एव यदर्थं परितप्यसे चरिष्याम्य् अहम् अप्य् एका यथा कापुरुषे तथा
gaccha tvaṃ jaritām eva yadarthaṃ paritapyase cariṣyāmy aham apy ekā yathā kāpuruṣe tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दपाल उवाच नाहम् एवं चरे लोके यथा त्वम् अभिमन्यसे अपत्यहेतोर् विचरे तच् च कृच्छ्रगतं मम
mandapāla uvāca nāham evaṃ care loke yathā tvam abhimanyase apatyahetor vicare tac ca kṛcchragataṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतं हित्वा भविष्ये ऽर्थे यो ऽवलम्बेत मन्दधीः अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु
bhūtaṃ hitvā bhaviṣye 'rthe yo 'valambeta mandadhīḥ avamanyeta taṃ loko yathecchasi tathā kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष हि ज्वलमानो ऽग्निर् लेलिहानो महीरुहान् द्वेष्यं हि हृदि संतापं जनयत्य् अशिवं मम
eṣa hi jvalamāno 'gnir lelihāno mahīruhān dveṣyaṃ hi hṛdi saṃtāpaṃ janayaty aśivaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तस्माद् देशाद् अतिक्रान्ते ज्वलने जरिता ततः जगाम पुत्रकान् एव त्वरिता पुत्रगृद्धिनी
vaiśaṃpāyana uvāca tasmād deśād atikrānte jvalane jaritā tataḥ jagāma putrakān eva tvaritā putragṛddhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तान् कुशलिनः सर्वान् निर्मुक्ताञ् जातवेदसः रोरूयमाणा कृपणा सुतान् दृष्टवती वने
sā tān kuśalinaḥ sarvān nirmuktāñ jātavedasaḥ rorūyamāṇā kṛpaṇā sutān dṛṣṭavatī vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्रद्धेयतमं तेषां दर्शनं सा पुनः पुनः एकैकशश् च तान् पुत्रान् क्रोशमानान्वपद्यत
aśraddheyatamaṃ teṣāṃ darśanaṃ sā punaḥ punaḥ ekaikaśaś ca tān putrān krośamānānvapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभ्यगच्छत् सहसा मन्दपालो ऽपि भारत अथ ते सर्व एवैनं नाभ्यनन्दन्त वै सुताः
tato 'bhyagacchat sahasā mandapālo 'pi bhārata atha te sarva evainaṃ nābhyanandanta vai sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लालप्यमानम् एकैकं जरितां च पुनः पुनः नोचुस् ते वचनं किं चित् तम् ऋषिं साध्व् असाधु वा
lālapyamānam ekaikaṃ jaritāṃ ca punaḥ punaḥ nocus te vacanaṃ kiṃ cit tam ṛṣiṃ sādhv asādhu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दपाल उवाच ज्येष्ठः सुतस् ते कतमः कतमस् तदनन्तरः मध्यमः कतमः पुत्रः कनिष्ठः कतमश् च ते
mandapāla uvāca jyeṣṭhaḥ sutas te katamaḥ katamas tadanantaraḥ madhyamaḥ katamaḥ putraḥ kaniṣṭhaḥ katamaś ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ब्रुवन्तं दुःखार्तं किं मां न प्रतिभाषसे कृतवान् अस्मि हव्याशे नैव शान्तिम् इतो लभे
evaṃ bruvantaṃ duḥkhārtaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase kṛtavān asmi havyāśe naiva śāntim ito labhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरितोवाच किं ते ज्येष्ठे सुते कार्यं किम् अनन्तरजेन वा किं च ते मध्यमे कार्यं किं कनिष्ठे तपस्विनि
jaritovāca kiṃ te jyeṣṭhe sute kāryaṃ kim anantarajena vā kiṃ ca te madhyame kāryaṃ kiṃ kaniṣṭhe tapasvini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् त्वं मां सर्वशो हीनाम् उत्सृज्यासि गतः पुरा ताम् एव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम्
yas tvaṃ māṃ sarvaśo hīnām utsṛjyāsi gataḥ purā tām eva lapitāṃ gaccha taruṇīṃ cāruhāsinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दपाल उवाच न स्त्रीणां विद्यते किं चिद् अन्यत्र पुरुषान्तरात् सापत्नकम् ऋते लोके भवितव्यं हि तत् तथा
mandapāla uvāca na strīṇāṃ vidyate kiṃ cid anyatra puruṣāntarāt sāpatnakam ṛte loke bhavitavyaṃ hi tat tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुव्रतापि हि कल्याणी सर्वलोकपरिश्रुता अरुन्धती पर्यशङ्कद् वसिष्ठम् ऋषिसत्तमम्
suvratāpi hi kalyāṇī sarvalokapariśrutā arundhatī paryaśaṅkad vasiṣṭham ṛṣisattamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धभावम् अत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम् सप्तर्षिमध्यगं वीरम् अवमेने च तं मुनिम्
viśuddhabhāvam atyantaṃ sadā priyahite ratam saptarṣimadhyagaṃ vīram avamene ca taṃ munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा लक्ष्यालक्ष्या नाभिरूपा निमित्तम् इव लक्ष्यते
apadhyānena sā tena dhūmāruṇasamaprabhā lakṣyālakṣyā nābhirūpā nimittam iva lakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपत्यहेतोः संप्राप्तं तथा त्वम् अपि माम् इह इष्टम् एवंगते हित्वा सा तथैव च वर्तसे
apatyahetoḥ saṃprāptaṃ tathā tvam api mām iha iṣṭam evaṃgate hitvā sā tathaiva ca vartase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैव भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथं चन न हि कार्यम् अनुध्याति भार्या पुत्रवती सती
naiva bhāryeti viśvāsaḥ kāryaḥ puṃsā kathaṃ cana na hi kāryam anudhyāti bhāryā putravatī satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच ततस् ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यग् उपासिरे स च तान् आत्मजान् राजन्न् आश्वासयितुम् आरभत्
vaiśaṃpāyana uvāca tatas te sarva evainaṃ putrāḥ samyag upāsire sa ca tān ātmajān rājann āśvāsayitum ārabhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.