Mahābhārata (critical edition) 1.25

सूत उवाच तस्य कण्ठम् अनुप्राप्तो ब्राह्मणः सह भार्यया दहन् दीप्त इवाङ्गारस् तम् उवाचान्तरिक्षगः

sūta uvāca tasya kaṇṭham anuprāpto brāhmaṇaḥ saha bhāryayā dahan dīpta ivāṅgāras tam uvācāntarikṣagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजोत्तम विनिर्गच्छ तूर्णम् आस्याद् अपावृतात् न हि मे ब्राह्मणो वध्यः पापेष्व् अपि रतः सदा

dvijottama vinirgaccha tūrṇam āsyād apāvṛtāt na hi me brāhmaṇo vadhyaḥ pāpeṣv api rataḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रुवाणम् एवं गरुडं ब्राह्मणः समभाषत निषादी मम भार्येयं निर्गच्छतु मया सह

bruvāṇam evaṃ garuḍaṃ brāhmaṇaḥ samabhāṣata niṣādī mama bhāryeyaṃ nirgacchatu mayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुड उवाच एताम् अपि निषादीं त्वं परिगृह्याशु निष्पत तूर्णं संभावयात्मानम् अजीर्णं मम तेजसा

garuḍa uvāca etām api niṣādīṃ tvaṃ parigṛhyāśu niṣpata tūrṇaṃ saṃbhāvayātmānam ajīrṇaṃ mama tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच ततः स विप्रो निष्क्रान्तो निषादीसहितस् तदा वर्धयित्वा च गरुडम् इष्टं देशं जगाम ह

sūta uvāca tataḥ sa vipro niṣkrānto niṣādīsahitas tadā vardhayitvā ca garuḍam iṣṭaṃ deśaṃ jagāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहभार्ये विनिष्क्रान्ते तस्मिन् विप्रे स पक्षिराट् वितत्य पक्षाव् आकाशम् उत्पपात मनोजवः

sahabhārye viniṣkrānte tasmin vipre sa pakṣirāṭ vitatya pakṣāv ākāśam utpapāta manojavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपश्यत् स पितरं पृष्टश् चाख्यातवान् पितुः अहं हि सर्पैः प्रहितः सोमम् आहर्तुम् उद्यतः मातुर् दास्यविमोक्षार्थम् आहरिष्ये तम् अद्य वै

tato 'paśyat sa pitaraṃ pṛṣṭaś cākhyātavān pituḥ ahaṃ hi sarpaiḥ prahitaḥ somam āhartum udyataḥ mātur dāsyavimokṣārtham āhariṣye tam adya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्रा चास्मि समादिष्टो निषादान् भक्षयेति वै न च मे तृप्तिर् अभवद् भक्षयित्वा सहस्रशः

mātrā cāsmi samādiṣṭo niṣādān bhakṣayeti vai na ca me tṛptir abhavad bhakṣayitvā sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् भोक्तव्यम् अपरं भगवन् प्रदिशस्व मे यद् भुक्त्वामृतम् आहर्तुं समर्थः स्याम् अहं प्रभो

tasmād bhoktavyam aparaṃ bhagavan pradiśasva me yad bhuktvāmṛtam āhartuṃ samarthaḥ syām ahaṃ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यप उवाच आसीद् विभावसुर् नाम महर्षिः कोपनो भृशम् भ्राता तस्यानुजश् चासीत् सुप्रतीको महातपाः

kaśyapa uvāca āsīd vibhāvasur nāma maharṣiḥ kopano bhṛśam bhrātā tasyānujaś cāsīt supratīko mahātapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नेच्छति धनं भ्रात्रा सहैकस्थं महामुनिः विभागं कीर्तयत्य् एव सुप्रतीको ऽथ नित्यशः

sa necchati dhanaṃ bhrātrā sahaikasthaṃ mahāmuniḥ vibhāgaṃ kīrtayaty eva supratīko 'tha nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीच् च तं भ्राता सुप्रतीकं विभावसुः विभागं बहवो मोहात् कर्तुम् इच्छन्ति नित्यदा ततो विभक्ता अन्योन्यं नाद्रियन्ते ऽर्थमोहिताः

athābravīc ca taṃ bhrātā supratīkaṃ vibhāvasuḥ vibhāgaṃ bahavo mohāt kartum icchanti nityadā tato vibhaktā anyonyaṃ nādriyante 'rthamohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वार्थपरान् मूढान् पृथग् भूतान् स्वकैर् धनैः विदित्वा भेदयन्त्य् एतान् अमित्रा मित्ररूपिणः

tataḥ svārthaparān mūḍhān pṛthag bhūtān svakair dhanaiḥ viditvā bhedayanty etān amitrā mitrarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदित्वा चापरे भिन्नान् अन्तरेषु पतन्त्य् अथ भिन्नानाम् अतुलो नाशः क्षिप्रम् एव प्रवर्तते

viditvā cāpare bhinnān antareṣu patanty atha bhinnānām atulo nāśaḥ kṣipram eva pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माच् चैव विभागार्थं न प्रशंसन्ति पण्डिताः गुरुशास्त्रे निबद्धानाम् अन्योन्यम् अभिशङ्किनाम्

tasmāc caiva vibhāgārthaṃ na praśaṃsanti paṇḍitāḥ guruśāstre nibaddhānām anyonyam abhiśaṅkinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियन्तुं न हि शक्यस् त्वं भेदतो धनम् इच्छसि यस्मात् तस्मात् सुप्रतीक हस्तित्वं समवाप्स्यसि

niyantuṃ na hi śakyas tvaṃ bhedato dhanam icchasi yasmāt tasmāt supratīka hastitvaṃ samavāpsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शप्तस् त्व् एवं सुप्रतीको विभावसुम् अथाब्रवीत् त्वम् अप्य् अन्तर्जलचरः कच्छपः संभविष्यसि

śaptas tv evaṃ supratīko vibhāvasum athābravīt tvam apy antarjalacaraḥ kacchapaḥ saṃbhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अन्योन्यशापात् तौ सुप्रतीकविभावसू गजकच्छपतां प्राप्ताव् अर्थार्थं मूढचेतसौ

evam anyonyaśāpāt tau supratīkavibhāvasū gajakacchapatāṃ prāptāv arthārthaṃ mūḍhacetasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोषदोषानुषङ्गेण तिर्यग्योनिगताव् अपि परस्परद्वेषरतौ प्रमाणबलदर्पितौ

roṣadoṣānuṣaṅgeṇa tiryagyonigatāv api parasparadveṣaratau pramāṇabaladarpitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्य् अस्मिन् महाकायौ पूर्ववैरानुसारिणौ तयोर् एकतरः श्रीमान् समुपैति महागजः

sarasy asmin mahākāyau pūrvavairānusāriṇau tayor ekataraḥ śrīmān samupaiti mahāgajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य बृंहितशब्देन कूर्मो ऽप्य् अन्तर्जलेशयः उत्थितो ऽसौ महाकायः कृत्स्नं संक्षोभयन् सरः

tasya bṛṃhitaśabdena kūrmo 'py antarjaleśayaḥ utthito 'sau mahākāyaḥ kṛtsnaṃ saṃkṣobhayan saraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वावेष्टितकरः पतत्य् एष गजो जलम् दन्तहस्ताग्रलाङ्गूलपादवेगेन वीर्यवान्

taṃ dṛṣṭvāveṣṭitakaraḥ pataty eṣa gajo jalam dantahastāgralāṅgūlapādavegena vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं विक्षोभयमाणं तु सरो बहुझषाकुलम् कूर्मो ऽप्य् अभ्युद्यतशिरा युद्धायाभ्येति वीर्यवान्

taṃ vikṣobhayamāṇaṃ tu saro bahujhaṣākulam kūrmo 'py abhyudyataśirā yuddhāyābhyeti vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड् उच्छ्रितो योजनानि गजस् तद् द्विगुणायतः कूर्मस् त्रियोजनोत्सेधो दशयोजनमण्डलः

ṣaḍ ucchrito yojanāni gajas tad dviguṇāyataḥ kūrmas triyojanotsedho daśayojanamaṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् एतौ युद्धसंमत्तौ परस्परजयैषिणौ उपयुज्याशु कर्मेदं साधयेप्सितम् आत्मनः

tāv etau yuddhasaṃmattau parasparajayaiṣiṇau upayujyāśu karmedaṃ sādhayepsitam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच स तच् छ्रुत्वा पितुर् वाक्यं भीमवेगो ऽन्तरिक्षगः नखेन गजम् एकेन कूर्मम् एकेन चाक्षिपत्

sūta uvāca sa tac chrutvā pitur vākyaṃ bhīmavego 'ntarikṣagaḥ nakhena gajam ekena kūrmam ekena cākṣipat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुत्पपात चाकाशं तत उच्चैर् विहंगमः सो ऽलम्बतीर्थम् आसाद्य देववृक्षान् उपागमत्

samutpapāta cākāśaṃ tata uccair vihaṃgamaḥ so 'lambatīrtham āsādya devavṛkṣān upāgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते भीताः समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहताः न नो भञ्ज्याद् इति तदा दिव्याः कनकशाखिनः

te bhītāḥ samakampanta tasya pakṣānilāhatāḥ na no bhañjyād iti tadā divyāḥ kanakaśākhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रचलाङ्गान् स तान् दृष्ट्वा मनोरथफलाङ्कुरान् अन्यान् अतुलरूपाङ्गान् उपचक्राम खेचरः

pracalāṅgān sa tān dṛṣṭvā manorathaphalāṅkurān anyān atularūpāṅgān upacakrāma khecaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्चनै राजतैश् चैव फलैर् वैडूर्यशाखिनः सागराम्बुपरिक्षिप्तान् भ्राजमानान् महाद्रुमान्

kāñcanai rājataiś caiva phalair vaiḍūryaśākhinaḥ sāgarāmbuparikṣiptān bhrājamānān mahādrumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उवाच खगश्रेष्ठं तत्र रोहिणपादपः अतिप्रवृद्धः सुमहान् आपतन्तं मनोजवम्

tam uvāca khagaśreṣṭhaṃ tatra rohiṇapādapaḥ atipravṛddhaḥ sumahān āpatantaṃ manojavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैषा मम महाशाखा शतयोजनम् आयता एताम् आस्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ

yaiṣā mama mahāśākhā śatayojanam āyatā etām āsthāya śākhāṃ tvaṃ khādemau gajakacchapau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं; महीधरप्रतिमवपुः प्रकम्पयन् खगोत्तमो द्रुतम् अभिपत्य वेगवान्; बभञ्ज ताम् अविरलपत्रसंवृताम्

tato drumaṃ patagasahasrasevitaṃ; mahīdharapratimavapuḥ prakampayan khagottamo drutam abhipatya vegavān; babhañja tām aviralapatrasaṃvṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.