Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.32
शौनक उवाच जाता वै भुजगास् तात वीर्यवन्तो दुरासदाः शापं तं त्व् अथ विज्ञाय कृतवन्तो नु किं परम्
śaunaka uvāca jātā vai bhujagās tāta vīryavanto durāsadāḥ śāpaṃ taṃ tv atha vijñāya kṛtavanto nu kiṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच तेषां तु भगवाञ् शेषस् त्यक्त्वा कद्रूं महायशाः तपो विपुलम् आतस्थे वायुभक्षो यतव्रतः
sūta uvāca teṣāṃ tu bhagavāñ śeṣas tyaktvā kadrūṃ mahāyaśāḥ tapo vipulam ātasthe vāyubhakṣo yatavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धमादनम् आसाद्य बदर्यां च तपोरतः गोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस् तटे
gandhamādanam āsādya badaryāṃ ca taporataḥ gokarṇe puṣkarāraṇye tathā himavatas taṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्व् आयतनेषु च एकान्तशीली नियतः सततं विजितेन्द्रियः
teṣu teṣu ca puṇyeṣu tīrtheṣv āyataneṣu ca ekāntaśīlī niyataḥ satataṃ vijitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहः परिशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं प्रभुम्
tapyamānaṃ tapo ghoraṃ taṃ dadarśa pitāmahaḥ pariśuṣkamāṃsatvaksnāyuṃ jaṭācīradharaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अब्रवीत् सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहः किम् इदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु
tam abravīt satyadhṛtiṃ tapyamānaṃ pitāmahaḥ kim idaṃ kuruṣe śeṣa prajānāṃ svasti vai kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास् तापयसे ऽनघ ब्रूहि कामं च मे शेष यत् ते हृदि चिरं स्थितम्
tvaṃ hi tīvreṇa tapasā prajās tāpayase 'nagha brūhi kāmaṃ ca me śeṣa yat te hṛdi ciraṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसः सह तैर् नोत्सहे वस्तुं तद् भवान् अनुमन्यताम्
śeṣa uvāca sodaryā mama sarve hi bhrātaro mandacetasaḥ saha tair notsahe vastuṃ tad bhavān anumanyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यसूयन्ति सततं परस्परम् अमित्रवत् ततो ऽहं तप आतिष्ठे नैतान् पश्येयम् इत्य् उत
abhyasūyanti satataṃ parasparam amitravat tato 'haṃ tapa ātiṣṭhe naitān paśyeyam ity uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मर्षयन्ति सततं विनतां ससुतां च ते अस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयः पितामह
na marṣayanti satataṃ vinatāṃ sasutāṃ ca te asmākaṃ cāparo bhrātā vainateyaḥ pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं च द्विषन्ति ते ऽत्यर्थं स चापि सुमहाबलः वरप्रदानात् स पितुः कश्यपस्य महात्मनः
taṃ ca dviṣanti te 'tyarthaṃ sa cāpi sumahābalaḥ varapradānāt sa pituḥ kaśyapasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं तपः समास्थाय मोक्ष्यामीदं कलेवरम् कथं मे प्रेत्यभावे ऽपि न तैः स्यात् सह संगमः
so 'haṃ tapaḥ samāsthāya mokṣyāmīdaṃ kalevaram kathaṃ me pretyabhāve 'pi na taiḥ syāt saha saṃgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच जानामि शेष सर्वेषां भ्रातॄणां ते विचेष्टितम् मातुश् चाप्य् अपराधाद् वै भ्रातॄणां ते महद् भयम्
brahmovāca jānāmi śeṣa sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ te viceṣṭitam mātuś cāpy aparādhād vai bhrātṝṇāṃ te mahad bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतो ऽत्र परिहारश् च पूर्वम् एव भुजंगम भ्रातॄणां तव सर्वेषां न शोकं कर्तुम् अर्हसि
kṛto 'tra parihāraś ca pūrvam eva bhujaṃgama bhrātṝṇāṃ tava sarveṣāṃ na śokaṃ kartum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृणीष्व च वरं मत्तः शेष यत् ते ऽभिकाङ्क्षितम् दित्सामि हि वरं ते ऽद्य प्रीतिर् मे परमा त्वयि
vṛṇīṣva ca varaṃ mattaḥ śeṣa yat te 'bhikāṅkṣitam ditsāmi hi varaṃ te 'dya prītir me paramā tvayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिष्ट्या च बुद्धिर् धर्मे ते निविष्टा पन्नगोत्तम अतो भूयश् च ते बुद्धिर् धर्मे भवतु सुस्थिरा
diṣṭyā ca buddhir dharme te niviṣṭā pannagottama ato bhūyaś ca te buddhir dharme bhavatu susthirā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच एष एव वरो मे ऽद्य काङ्क्षितः प्रपितामह धर्मे मे रमतां बुद्धिः शमे तपसि चेश्वर
śeṣa uvāca eṣa eva varo me 'dya kāṅkṣitaḥ prapitāmaha dharme me ramatāṃ buddhiḥ śame tapasi ceśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच प्रीतो ऽस्म्य् अनेन ते शेष दमेन प्रशमेन च त्वया त्व् इदं वचः कार्यं मन्नियोगात् प्रजाहितम्
brahmovāca prīto 'smy anena te śeṣa damena praśamena ca tvayā tv idaṃ vacaḥ kāryaṃ manniyogāt prajāhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां महीं शैलवनोपपन्नां; ससागरां साकरपत्तनां च त्वं शेष सम्यक् चलितां यथावत्; संगृह्य तिष्ठस्व यथाचला स्यात्
imāṃ mahīṃ śailavanopapannāṃ; sasāgarāṃ sākarapattanāṃ ca tvaṃ śeṣa samyak calitāṃ yathāvat; saṃgṛhya tiṣṭhasva yathācalā syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच यथाह देवो वरदः प्रजापतिर्; महीपतिर् भूतपतिर् जगत्पतिः तथा महीं धारयितास्मि निश्चलां; प्रयच्छ तां मे शिरसि प्रजापते
śeṣa uvāca yathāha devo varadaḥ prajāpatir; mahīpatir bhūtapatir jagatpatiḥ tathā mahīṃ dhārayitāsmi niścalāṃ; prayaccha tāṃ me śirasi prajāpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच अधो महीं गच्छ भुजंगमोत्तम; स्वयं तवैषा विवरं प्रदास्यति इमां धरां धारयता त्वया हि मे; महत् प्रियं शेष कृतं भविष्यति
brahmovāca adho mahīṃ gaccha bhujaṃgamottama; svayaṃ tavaiṣā vivaraṃ pradāsyati imāṃ dharāṃ dhārayatā tvayā hi me; mahat priyaṃ śeṣa kṛtaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच तथेति कृत्वा विवरं प्रविश्य स; प्रभुर् भुवो भुजगवराग्रजः स्थितः बिभर्ति देवीं शिरसा महीम् इमां; समुद्रनेमिं परिगृह्य सर्वतः
sūta uvāca tatheti kṛtvā vivaraṃ praviśya sa; prabhur bhuvo bhujagavarāgrajaḥ sthitaḥ bibharti devīṃ śirasā mahīm imāṃ; samudranemiṃ parigṛhya sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच शेषो ऽसि नागोत्तम धर्मदेवो; महीम् इमां धारयसे यद् एकः अनन्तभोगः परिगृह्य सर्वां; यथाहम् एवं बलभिद् यथा वा
brahmovāca śeṣo 'si nāgottama dharmadevo; mahīm imāṃ dhārayase yad ekaḥ anantabhogaḥ parigṛhya sarvāṃ; yathāham evaṃ balabhid yathā vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच अधो भूमेर् वसत्य् एवं नागो ऽनन्तः प्रतापवान् धारयन् वसुधाम् एकः शासनाद् ब्रह्मणो विभुः
sūta uvāca adho bhūmer vasaty evaṃ nāgo 'nantaḥ pratāpavān dhārayan vasudhām ekaḥ śāsanād brahmaṇo vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपर्णं च सखायं वै भगवान् अमरोत्तमः प्रादाद् अनन्ताय तदा वैनतेयं पितामहः
suparṇaṃ ca sakhāyaṃ vai bhagavān amarottamaḥ prādād anantāya tadā vainateyaṃ pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.