Mahābhārata (critical edition) 1.51

जनमेजय उवाच बालो वाक्यं स्थविर इव प्रभाषते; नायं बालः स्थविरो ऽयं मतो मे इच्छाम्य् अहं वरम् अस्मै प्रदातुं; तन् मे विप्रा वितरध्वं समेताः

janamejaya uvāca bālo vākyaṃ sthavira iva prabhāṣate; nāyaṃ bālaḥ sthaviro 'yaṃ mato me icchāmy ahaṃ varam asmai pradātuṃ; tan me viprā vitaradhvaṃ sametāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदस्या ऊचुः बालो ऽपि विप्रो मान्य एवेह राज्ञां; यश् चाविद्वान् यश् च विद्वान् यथावत् सर्वान् कामांस् त्वत्त एषो ऽर्हते ऽद्य; यथा च नस् तक्षक एति शीघ्रम्

sadasyā ūcuḥ bālo 'pi vipro mānya eveha rājñāṃ; yaś cāvidvān yaś ca vidvān yathāvat sarvān kāmāṃs tvatta eṣo 'rhate 'dya; yathā ca nas takṣaka eti śīghram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच व्याहर्तुकामे वरदे नृपे द्विजं; वरं वृणीष्वेति ततो ऽभ्युवाच होता वाक्यं नातिहृष्टान्तरात्मा; कर्मण्य् अस्मिंस् तक्षको नैति तावत्

sūta uvāca vyāhartukāme varade nṛpe dvijaṃ; varaṃ vṛṇīṣveti tato 'bhyuvāca hotā vākyaṃ nātihṛṣṭāntarātmā; karmaṇy asmiṃs takṣako naiti tāvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनमेजय उवाच यथा चेदं कर्म समाप्यते मे; यथा च नस् तक्षक एति शीघ्रम् तथा भवन्तः प्रयतन्तु सर्वे; परं शक्त्या स हि मे विद्विषाणः

janamejaya uvāca yathā cedaṃ karma samāpyate me; yathā ca nas takṣaka eti śīghram tathā bhavantaḥ prayatantu sarve; paraṃ śaktyā sa hi me vidviṣāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विज ऊचुः यथा शास्त्राणि नः प्राहुर् यथा शंसति पावकः इन्द्रस्य भवने राजंस् तक्षको भयपीडितः

ṛtvija ūcuḥ yathā śāstrāṇi naḥ prāhur yathā śaṃsati pāvakaḥ indrasya bhavane rājaṃs takṣako bhayapīḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच यथा सूतो लोहिताक्षो महात्मा; पौराणिको वेदितवान् पुरस्तात् स राजानं प्राह पृष्टस् तदानीं; यथाहुर् विप्रास् तद्वद् एतन् नृदेव

sūta uvāca yathā sūto lohitākṣo mahātmā; paurāṇiko veditavān purastāt sa rājānaṃ prāha pṛṣṭas tadānīṃ; yathāhur viprās tadvad etan nṛdeva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणम् आगम्य ततो ब्रवीम्य् अहं; दत्तं तस्मै वरम् इन्द्रेण राजन् वसेह त्वं मत्सकाशे सुगुप्तो; न पावकस् त्वां प्रदहिष्यतीति

purāṇam āgamya tato bravīmy ahaṃ; dattaṃ tasmai varam indreṇa rājan vaseha tvaṃ matsakāśe sugupto; na pāvakas tvāṃ pradahiṣyatīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा दीक्षितस् तप्यमान; आस्ते होतारं चोदयन् कर्मकाले होता च यत्तः स जुहाव मन्त्रैर्; अथो इन्द्रः स्वयम् एवाजगाम

etac chrutvā dīkṣitas tapyamāna; āste hotāraṃ codayan karmakāle hotā ca yattaḥ sa juhāva mantrair; atho indraḥ svayam evājagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानम् आरुह्य महानुभावः; सर्वैर् देवैः परिसंस्तूयमानः बलाहकैश् चाप्य् अनुगम्यमानो; विद्याधरैर् अप्सरसां गणैश् च

vimānam āruhya mahānubhāvaḥ; sarvair devaiḥ parisaṃstūyamānaḥ balāhakaiś cāpy anugamyamāno; vidyādharair apsarasāṃ gaṇaiś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योत्तरीये निहितः स नागो; भयोद्विग्नः शर्म नैवाभ्यगच्छत् ततो राजा मन्त्रविदो ऽब्रवीत् पुनः; क्रुद्धो वाक्यं तक्षकस्यान्तम् इच्छन्

tasyottarīye nihitaḥ sa nāgo; bhayodvignaḥ śarma naivābhyagacchat tato rājā mantravido 'bravīt punaḥ; kruddho vākyaṃ takṣakasyāntam icchan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रस्य भवने विप्रा यदि नागः स तक्षकः तम् इन्द्रेणैव सहितं पातयध्वं विभावसौ

indrasya bhavane viprā yadi nāgaḥ sa takṣakaḥ tam indreṇaiva sahitaṃ pātayadhvaṃ vibhāvasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विज ऊचुः अयम् आयाति वै तूर्णं तक्षकस् ते वशं नृप श्रूयते ऽस्य महान् नादो रुवतो भैरवं भयात्

ṛtvija ūcuḥ ayam āyāti vai tūrṇaṃ takṣakas te vaśaṃ nṛpa śrūyate 'sya mahān nādo ruvato bhairavaṃ bhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनं मुक्तो वज्रभृता स नागो; भ्रष्टश् चाङ्कान् मन्त्रविस्रस्तकायः घूर्णन्न् आकाशे नष्टसंज्ञो ऽभ्युपैति; तीव्रान् निःश्वासान् निःश्वसन् पन्नगेन्द्रः

nūnaṃ mukto vajrabhṛtā sa nāgo; bhraṣṭaś cāṅkān mantravisrastakāyaḥ ghūrṇann ākāśe naṣṭasaṃjño 'bhyupaiti; tīvrān niḥśvāsān niḥśvasan pannagendraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तते तव राजेन्द्र कर्मैतद् विधिवत् प्रभो अस्मै तु द्विजमुख्याय वरं त्वं दातुम् अर्हसि

vartate tava rājendra karmaitad vidhivat prabho asmai tu dvijamukhyāya varaṃ tvaṃ dātum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनमेजय उवाच बालाभिरूपस्य तवाप्रमेय; वरं प्रयच्छामि यथानुरूपम् वृणीष्व यत् ते ऽभिमतं हृदि स्थितं; तत् ते प्रदास्याम्य् अपि चेद् अदेयम्

janamejaya uvāca bālābhirūpasya tavāprameya; varaṃ prayacchāmi yathānurūpam vṛṇīṣva yat te 'bhimataṃ hṛdi sthitaṃ; tat te pradāsyāmy api ced adeyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच पतिष्यमाणे नागेन्द्रे तक्षके जातवेदसि इदम् अन्तरम् इत्य् एवं तदास्तीको ऽभ्यचोदयत्

sūta uvāca patiṣyamāṇe nāgendre takṣake jātavedasi idam antaram ity evaṃ tadāstīko 'bhyacodayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरं ददासि चेन् मह्यं वृणोमि जनमेजय सत्रं ते विरमत्व् एतन् न पतेयुर् इहोरगाः

varaṃ dadāsi cen mahyaṃ vṛṇomi janamejaya satraṃ te viramatv etan na pateyur ihoragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् ततो राजा ब्रह्मन् पारिक्षितस् तदा नातिहृष्टमना वाक्यम् आस्तीकम् इदम् अब्रवीत्

evam uktas tato rājā brahman pārikṣitas tadā nātihṛṣṭamanā vākyam āstīkam idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णं रजतं गाश् च यच् चान्यन् मन्यसे विभो तत् ते दद्यां वरं विप्र न निवर्तेत् क्रतुर् मम

suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca yac cānyan manyase vibho tat te dadyāṃ varaṃ vipra na nivartet kratur mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्तीक उवाच सुवर्णं रजतं गाश् च न त्वां राजन् वृणोम्य् अहम् सत्रं ते विरमत्व् एतत् स्वस्ति मातृकुलस्य नः

āstīka uvāca suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca na tvāṃ rājan vṛṇomy aham satraṃ te viramatv etat svasti mātṛkulasya naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच आस्तीकेनैवम् उक्तस् तु राजा पारिक्षितस् तदा पुनः पुनर् उवाचेदम् आस्तीकं वदतां वरम्

sūta uvāca āstīkenaivam uktas tu rājā pārikṣitas tadā punaḥ punar uvācedam āstīkaṃ vadatāṃ varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यं वरय भद्रं ते वरं द्विजवरोत्तम अयाचत न चाप्य् अन्यं वरं स भृगुनन्दन

anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ dvijavarottama ayācata na cāpy anyaṃ varaṃ sa bhṛgunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वेदविदस् तत्र सदस्याः सर्व एव तम् राजानम् ऊचुः सहिता लभतां ब्राह्मणो वरम्

tato vedavidas tatra sadasyāḥ sarva eva tam rājānam ūcuḥ sahitā labhatāṃ brāhmaṇo varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.