Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.56
जनमेजय उवाच कथितं वै समासेन त्वया सर्वं द्विजोत्तम महाभारतम् आख्यानं कुरूणां चरितं महत्
janamejaya uvāca kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottama mahābhāratam ākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथां त्व् अनघ चित्रार्थाम् इमां कथयति त्वयि विस्तरश्रवणे जातं कौतूहलम् अतीव मे
kathāṃ tv anagha citrārthām imāṃ kathayati tvayi vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalam atīva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स भवान् विस्तरेणेमां पुनर् आख्यातुम् अर्हति न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश् चरितं महत्
sa bhavān vistareṇemāṃ punar ākhyātum arhati na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत् कारणम् अल्पं हि धर्मज्ञा यत्र पाण्डवाः अवध्यान् सर्वशो जघ्नुः प्रशस्यन्ते च मानवैः
na tat kāraṇam alpaṃ hi dharmajñā yatra pāṇḍavāḥ avadhyān sarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थं ते नरव्याघ्राः शक्ताः सन्तो ह्य् अनागसः प्रयुज्यमानान् संक्लेशान् क्षान्तवन्तो दुरात्मनाम्
kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hy anāgasaḥ prayujyamānān saṃkleśān kṣāntavanto durātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं नागायुतप्राणो बाहुशाली वृकोदरः परिक्लिश्यन्न् अपि क्रोधं धृतवान् वै द्विजोत्तम
kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥ parikliśyann api krodhaṃ dhṛtavān vai dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं सा द्रौपदी कृष्णा क्लिश्यमाना दुरात्मभिः शक्ता सती धार्तराष्ट्रान् नादहद् घोरचक्षुषा
kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥ śaktā satī dhārtarāṣṭrān nādahad ghoracakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं व्यतिक्रमन् द्यूते पार्थौ माद्रीसुतौ तथा अनुव्रजन् नरव्याघ्रं वञ्च्यमानं दुरात्मभिः
kathaṃ vyatikraman dyūte pārthau mādrīsutau tathā anuvrajan naravyāghraṃ vañcyamānaṃ durātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं धर्मभृतां श्रेष्ठः सुतो धर्मस्य धर्मवित् अनर्हः परमं क्लेशं सोढवान् स युधिष्ठिरः
kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavit anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavān sa yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं च बहुलाः सेनाः पाण्डवः कृष्णसारथिः अस्यन्न् एको ऽनयत् सर्वाः पितृलोकं धनंजयः
kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ asyann eko 'nayat sarvāḥ pitṛlokaṃ dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् आचक्ष्व मे सर्वं यथावृत्तं तपोधन यद् यच् च कृतवन्तस् ते तत्र तत्र महारथाः
etad ācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhana yad yac ca kṛtavantas te tatra tatra mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच महर्षेः सर्वलोकेषु पूजितस्य महात्मनः प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः
vaiśaṃpāyana uvāca maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥ pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं शतसहस्रं हि श्लोकानां पुण्यकर्मणाम् सत्यवत्यात्मजेनेह व्याख्यातम् अमितौजसा
idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇām satyavatyātmajeneha vyākhyātam amitaujasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इदं श्रावयेद् विद्वान् यश् चेदं शृणुयान् नरः ते ब्रह्मणः स्थानम् एत्य प्राप्नुयुर् देवतुल्यताम्
ya idaṃ śrāvayed vidvān yaś cedaṃ śṛṇuyān naraḥ te brahmaṇaḥ sthānam etya prāpnuyur devatulyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं हि वेदैः समितं पवित्रम् अपि चोत्तमम् श्राव्याणाम् उत्तमं चेदं पुराणम् ऋषिसंस्तुतम्
idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitram api cottamam śrāvyāṇām uttamaṃ cedaṃ purāṇam ṛṣisaṃstutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्न् अर्थश् च धर्मश् च निखिलेनोपदिश्यते इतिहासे महापुण्ये बुद्धिश् च परिनैष्ठिकी
asminn arthaś ca dharmaś ca nikhilenopadiśyate itihāse mahāpuṇye buddhiś ca parinaiṣṭhikī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षुद्रान् दानशीलांश् च सत्यशीलान् अनास्तिकान् कार्ष्णं वेदम् इमं विद्वाञ् श्रावयित्वार्थम् अश्नुते
akṣudrān dānaśīlāṃś ca satyaśīlān anāstikān kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ śrāvayitvārtham aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रूणहत्याकृतं चापि पापं जह्याद् असंशयम् इतिहासम् इमं श्रुत्वा पुरुषो ऽपि सुदारुणः
bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyād asaṃśayam itihāsam imaṃ śrutvā puruṣo 'pi sudāruṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयो नामेतिहासो ऽयं श्रोतव्यो विजिगीषुणा महीं विजयते सर्वां शत्रूंश् चापि पराजयेत्
jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā mahīṃ vijayate sarvāṃ śatrūṃś cāpi parājayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं पुंसवनं श्रेष्ठम् इदं स्वस्त्ययनं महत् महिषीयुवराजाभ्यां श्रोतव्यं बहुशस् तथा
idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭham idaṃ svastyayanaṃ mahat mahiṣīyuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थशास्त्रम् इदं पुण्यं धर्मशास्त्रम् इदं परम् मोक्षशास्त्रम् इदं प्रोक्तं व्यासेनामितबुद्धिना
arthaśāstram idaṃ puṇyaṃ dharmaśāstram idaṃ param mokṣaśāstram idaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्रत्य् आचक्षते चैव आख्यास्यन्ति तथापरे पुत्राः शुश्रूषवः सन्ति प्रेष्याश् च प्रियकारिणः
saṃpraty ācakṣate caiva ākhyāsyanti tathāpare putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāś ca priyakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरेण कृतं पापं वाचा च मनसैव च सर्वं तत् त्यजति क्षिप्रम् इदं शृण्वन् नरः सदा
śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva ca sarvaṃ tat tyajati kṣipram idaṃ śṛṇvan naraḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारतानां महज् जन्म शृण्वताम् अनसूयताम् नास्ति व्याधिभयं तेषां परलोकभयं कुतः
bhāratānāṃ mahaj janma śṛṇvatām anasūyatām nāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यं यशस्यम् आयुष्यं स्वर्ग्यं पुण्यं तथैव च कृष्णद्वैपायनेनेदं कृतं पुण्यचिकीर्षुणा
dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svargyaṃ puṇyaṃ tathaiva ca kṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तिं प्रथयता लोके पाण्डवानां महात्मनाम् अन्येषां क्षत्रियाणां च भूरिद्रविणतेजसाम्
kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा समुद्रो भगवान् यथा च हिमवान् गिरिः ख्याताव् उभौ रत्ननिधी तथा भारतम् उच्यते
yathā samudro bhagavān yathā ca himavān giriḥ khyātāv ubhau ratnanidhī tathā bhāratam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इदं श्रावयेद् विद्वान् ब्राह्मणान् इह पर्वसु धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयं स गच्छति
ya idaṃ śrāvayed vidvān brāhmaṇān iha parvasu dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चेदं श्रावयेच् छ्राद्धे ब्राह्मणान् पादम् अन्ततः अक्षय्यं तस्य तच् छ्राद्धम् उपतिष्ठेत् पितॄन् अपि
yaś cedaṃ śrāvayec chrāddhe brāhmaṇān pādam antataḥ akṣayyaṃ tasya tac chrāddham upatiṣṭhet pitṝn api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अह्ना यद् एनश् चाज्ञानात् प्रकरोति नरश् चरन् तन् महाभारताख्यानं श्रुत्वैव प्रविलीयते
ahnā yad enaś cājñānāt prakaroti naraś caran tan mahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारतानां महज् जन्म महाभारतम् उच्यते निरुक्तम् अस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते
bhāratānāṃ mahaj janma mahābhāratam ucyate niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभिर् वर्षैः सदोत्थायी कृष्णद्वैपायनो मुनिः महाभारतम् आख्यानं कृतवान् इदम् उत्तमम्
tribhir varṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ mahābhāratam ākhyānaṃ kṛtavān idam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ यद् इहास्ति तद् अन्यत्र यन् नेहास्ति न तत् क्व चित्
dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na tat kva cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.