Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.76
वैशंपायन उवाच अथ दीर्घस्य कालस्य देवयानी नृपोत्तम वनं तद् एव निर्याता क्रीडार्थं वरवर्णिनी
vaiśaṃpāyana uvāca atha dīrghasya kālasya devayānī nṛpottama vanaṃ tad eva niryātā krīḍārthaṃ varavarṇinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा तम् एव देशं संप्राप्ता यथाकामं चचार सा ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर् मुदिता भृशम्
tena dāsīsahasreṇa sārdhaṃ śarmiṣṭhayā tadā tam eva deśaṃ saṃprāptā yathākāmaṃ cacāra sā tābhiḥ sakhībhiḥ sahitā sarvābhir muditā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीडन्त्यो ऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधुमाधवीम् खादन्त्यो विविधान् भक्ष्यान् विदशन्त्यः फलानि च
krīḍantyo 'bhiratāḥ sarvāḥ pibantyo madhumādhavīm khādantyo vividhān bhakṣyān vidaśantyaḥ phalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश् च नाहुषो राजा मृगलिप्सुर् यदृच्छया तम् एव देशं संप्राप्तो जलार्थी श्रमकर्शितः
punaś ca nāhuṣo rājā mṛgalipsur yadṛcchayā tam eva deśaṃ saṃprāpto jalārthī śramakarśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददृशे देवयानीं च शर्मिष्ठां ताश् च योषितः पिबन्तीर् ललमानाश् च दिव्याभरणभूषिताः
dadṛśe devayānīṃ ca śarmiṣṭhāṃ tāś ca yoṣitaḥ pibantīr lalamānāś ca divyābharaṇabhūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम् रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनाम् शर्मिष्ठया सेव्यमानां पादसंवाहनादिभिः
upaviṣṭāṃ ca dadṛśe devayānīṃ śucismitām rūpeṇāpratimāṃ tāsāṃ strīṇāṃ madhye varāṅganām śarmiṣṭhayā sevyamānāṃ pādasaṃvāhanādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छामि वाम् अहम्
yayātir uvāca dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dve kanye parivārite gotre ca nāmanī caiva dvayoḥ pṛcchāmi vām aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच आख्यास्याम्य् अहम् आदत्स्व वचनं मे नराधिप शुक्रो नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम्
devayāny uvāca ākhyāsyāmy aham ādatsva vacanaṃ me narādhipa śukro nāmāsuraguruḥ sutāṃ jānīhi tasya mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
iyaṃ ca me sakhī dāsī yatrāhaṃ tatra gāminī duhitā dānavendrasya śarmiṣṭhā vṛṣaparvaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच कथं नु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी असुरेन्द्रसुता सुभ्रु परं कौतूहलं हि मे
yayātir uvāca kathaṃ nu te sakhī dāsī kanyeyaṃ varavarṇinī asurendrasutā subhru paraṃ kautūhalaṃ hi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच सर्व एव नरव्याघ्र विधानम् अनुवर्तते विधानविहितं मत्वा मा विचित्राः कथाः कृथाः
devayāny uvāca sarva eva naravyāghra vidhānam anuvartate vidhānavihitaṃ matvā mā vicitrāḥ kathāḥ kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजवद् रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च किंनामा त्वं कुतश् चासि कस्य पुत्रश् च शंस मे
rājavad rūpaveṣau te brāhmīṃ vācaṃ bibharṣi ca kiṃnāmā tvaṃ kutaś cāsi kasya putraś ca śaṃsa me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच ब्रह्मचर्येण कृत्स्नो मे वेदः श्रुतिपथं गतः राजाहं राजपुत्रश् च ययातिर् इति विश्रुतः
yayātir uvāca brahmacaryeṇa kṛtsno me vedaḥ śrutipathaṃ gataḥ rājāhaṃ rājaputraś ca yayātir iti viśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच केनास्य् अर्थेन नृपते इमं देशम् उपागतः जिघृक्षुर् वारिजं किं चिद् अथ वा मृगलिप्सया
devayāny uvāca kenāsy arthena nṛpate imaṃ deśam upāgataḥ jighṛkṣur vārijaṃ kiṃ cid atha vā mṛgalipsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच मृगलिप्सुर् अहं भद्रे पानीयार्थम् उपागतः बहु चाप्य् अनुयुक्तो ऽस्मि तन् मानुज्ञातुम् अर्हसि
yayātir uvāca mṛgalipsur ahaṃ bhadre pānīyārtham upāgataḥ bahu cāpy anuyukto 'smi tan mānujñātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां दास्या शर्मिष्ठया सह त्वदधीनास्मि भद्रं ते सखा भर्ता च मे भव
devayāny uvāca dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dāsyā śarmiṣṭhayā saha tvadadhīnāsmi bhadraṃ te sakhā bhartā ca me bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच विद्ध्य् औशनसि भद्रं ते न त्वाम् अर्हो ऽस्मि भामिनि अविवाह्या हि राजानो देवयानि पितुस् तव
yayātir uvāca viddhy auśanasi bhadraṃ te na tvām arho 'smi bhāmini avivāhyā hi rājāno devayāni pitus tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रं च ब्रह्मसंहितम् ऋषिश् च ऋषिपुत्रश् च नाहुषाङ्ग वहस्व माम्
devayāny uvāca saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ kṣatraṃ ca brahmasaṃhitam ṛṣiś ca ṛṣiputraś ca nāhuṣāṅga vahasva mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच एकदेहोद्भवा वर्णाश् चत्वारो ऽपि वराङ्गने पृथग्धर्माः पृथक्शौचास् तेषां तु ब्राह्मणो वरः
yayātir uvāca ekadehodbhavā varṇāś catvāro 'pi varāṅgane pṛthagdharmāḥ pṛthakśaucās teṣāṃ tu brāhmaṇo varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच पाणिधर्मो नाहुषायं न पुम्भिः सेवितः पुरा तं मे त्वम् अग्रहीर् अग्रे वृणोमि त्वाम् अहं ततः
devayāny uvāca pāṇidharmo nāhuṣāyaṃ na pumbhiḥ sevitaḥ purā taṃ me tvam agrahīr agre vṛṇomi tvām ahaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं नु मे मनस्विन्याः पाणिम् अन्यः पुमान् स्पृशेत् गृहीतम् ऋषिपुत्रेण स्वयं वाप्य् ऋषिणा त्वया
kathaṃ nu me manasvinyāḥ pāṇim anyaḥ pumān spṛśet gṛhītam ṛṣiputreṇa svayaṃ vāpy ṛṣiṇā tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच क्रुद्धाद् आशीविषात् सर्पाज् ज्वलनात् सर्वतोमुखात् दुराधर्षतरो विप्रः पुरुषेण विजानता
yayātir uvāca kruddhād āśīviṣāt sarpāj jvalanāt sarvatomukhāt durādharṣataro vipraḥ puruṣeṇa vijānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच कथम् आशीविषात् सर्पाज् ज्वलनात् सर्वतोमुखात् दुराधर्षतरो विप्र इत्य् आत्थ पुरुषर्षभ
devayāny uvāca katham āśīviṣāt sarpāj jvalanāt sarvatomukhāt durādharṣataro vipra ity āttha puruṣarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच एकम् आशीविषो हन्ति शस्त्रेणैकश् च वध्यते हन्ति विप्रः सराष्ट्राणि पुराण्य् अपि हि कोपितः
yayātir uvāca ekam āśīviṣo hanti śastreṇaikaś ca vadhyate hanti vipraḥ sarāṣṭrāṇi purāṇy api hi kopitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुराधर्षतरो विप्रस् तस्माद् भीरु मतो मम अतो ऽदत्तां च पित्रा त्वां भद्रे न विवहाम्य् अहम्
durādharṣataro vipras tasmād bhīru mato mama ato 'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच दत्तां वहस्व पित्रा मां त्वं हि राजन् वृतो मया अयाचतो भयं नास्ति दत्तां च प्रतिगृह्णतः
devayāny uvāca dattāṃ vahasva pitrā māṃ tvaṃ hi rājan vṛto mayā ayācato bhayaṃ nāsti dattāṃ ca pratigṛhṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच त्वरितं देवयान्याथ प्रेषितं पितुर् आत्मनः श्रुत्वैव च स राजानं दर्शयाम् आस भार्गवः
vaiśaṃpāyana uvāca tvaritaṃ devayānyātha preṣitaṃ pitur ātmanaḥ śrutvaiva ca sa rājānaṃ darśayām āsa bhārgavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वैव चागतं शुक्रं ययातिः पृथिवीपतिः ववन्दे ब्राह्मणं काव्यं प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः
dṛṣṭvaiva cāgataṃ śukraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ vavande brāhmaṇaṃ kāvyaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवयान्य् उवाच राजायं नाहुषस् तात दुर्गे मे पाणिम् अग्रहीत् नमस् ते देहि माम् अस्मै नान्यं लोके पतिं वृणे
devayāny uvāca rājāyaṃ nāhuṣas tāta durge me pāṇim agrahīt namas te dehi mām asmai nānyaṃ loke patiṃ vṛṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्र उवाच वृतो ऽनया पतिर् वीर सुतया त्वं ममेष्टया गृहाणेमां मया दत्तां महिषीं नहुषात्मज
śukra uvāca vṛto 'nayā patir vīra sutayā tvaṃ mameṣṭayā gṛhāṇemāṃ mayā dattāṃ mahiṣīṃ nahuṣātmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच अधर्मो न स्पृशेद् एवं महान् माम् इह भार्गव वर्णसंकरजो ब्रह्मन्न् इति त्वां प्रवृणोम्य् अहम्
yayātir uvāca adharmo na spṛśed evaṃ mahān mām iha bhārgava varṇasaṃkarajo brahmann iti tvāṃ pravṛṇomy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्र उवाच अधर्मात् त्वां विमुञ्चामि वरयस्व यथेप्षितम् अस्मिन् विवाहे मा ग्लासीर् अहं पापं नुदामि ते
śukra uvāca adharmāt tvāṃ vimuñcāmi varayasva yathepṣitam asmin vivāhe mā glāsīr ahaṃ pāpaṃ nudāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहस्व भार्यां धर्मेण देवयानीं सुमध्यमाम् अनया सह संप्रीतिम् अतुलां समवाप्स्यसि
vahasva bhāryāṃ dharmeṇa devayānīṃ sumadhyamām anayā saha saṃprītim atulāṃ samavāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं चापि कुमारी ते शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी संपूज्या सततं राजन् मा चैनां शयने ह्वयेः
iyaṃ cāpi kumārī te śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī saṃpūjyā satataṃ rājan mā caināṃ śayane hvayeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवम् उक्तो ययातिस् तु शुक्रं कृत्वा प्रदक्षिणम् जगाम स्वपुरं हृष्टो अनुज्ञातो महात्मना
vaiśaṃpāyana uvāca evam ukto yayātis tu śukraṃ kṛtvā pradakṣiṇam jagāma svapuraṃ hṛṣṭo anujñāto mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.