Mahābhārata (critical edition) 1.80

वैशंपायन उवाच पौरवेणाथ वयसा ययातिर् नहुषात्मजः प्रीतियुक्तो नृपश्रेष्ठश् चचार विषयान् प्रियान्

vaiśaṃpāyana uvāca pauraveṇātha vayasā yayātir nahuṣātmajaḥ prītiyukto nṛpaśreṣṭhaś cacāra viṣayān priyān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् धर्माविरुद्धान् राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि

yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālaṃ yathāsukham dharmāviruddhān rājendro yathārhati sa eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान् अतर्पयद् यज्ञैः श्राद्धैस् तद्वत् पितॄन् अपि दीनान् अनुग्रहैर् इष्टैः कामैश् च द्विजसत्तमान्

devān atarpayad yajñaiḥ śrāddhais tadvat pitṝn api dīnān anugrahair iṣṭaiḥ kāmaiś ca dvijasattamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिथीन् अन्नपानैश् च विशश् च परिपालनैः आनृशंस्येन शूद्रांश् च दस्यून् संनिग्रहेण च

atithīn annapānaiś ca viśaś ca paripālanaiḥ ānṛśaṃsyena śūdrāṃś ca dasyūn saṃnigraheṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावद् अनुरञ्जयन् ययातिः पालयाम् आस साक्षाद् इन्द्र इवापरः

dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvad anurañjayan yayātiḥ pālayām āsa sākṣād indra ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखम् उत्तमम्

sa rājā siṃhavikrānto yuvā viṣayagocaraḥ avirodhena dharmasya cacāra sukham uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संप्राप्य शुभान् कामांस् तृप्तः खिन्नश् च पार्थिवः कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः

sa saṃprāpya śubhān kāmāṃs tṛptaḥ khinnaś ca pārthivaḥ kālaṃ varṣasahasrāntaṃ sasmāra manujādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिसंख्याय कालज्ञः कलाः काष्ठाश् च वीर्यवान् पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रम् उवाच ह

parisaṃkhyāya kālajñaḥ kalāḥ kāṣṭhāś ca vīryavān pūrṇaṃ matvā tataḥ kālaṃ pūruṃ putram uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालम् अरिंदम सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव

yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālam ariṃdama sevitā viṣayāḥ putra yauvanena mayā tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत् सुतः

pūro prīto 'smi bhadraṃ te gṛhāṇedaṃ svayauvanam rājyaṃ caiva gṛhāṇedaṃ tvaṃ hi me priyakṛt sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर् नाहुषस् तदा यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनर् आत्मनः

pratipede jarāṃ rājā yayātir nāhuṣas tadā yauvanaṃ pratipede ca pūruḥ svaṃ punar ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषेक्तुकामं नृपतिं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनम् अब्रुवन्

abhiṣektukāmaṃ nṛpatiṃ pūruṃ putraṃ kanīyasam brāhmaṇapramukhā varṇā idaṃ vacanam abruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो ज्येष्ठं यदुम् अतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रदास्यसि

kathaṃ śukrasya naptāraṃ devayānyāḥ sutaṃ prabho jyeṣṭhaṃ yadum atikramya rājyaṃ pūroḥ pradāsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदुर् ज्येष्ठस् तव सुतो जातस् तम् अनु तुर्वसुः शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस् ततो ऽनुः पूरुर् एव च

yadur jyeṣṭhas tava suto jātas tam anu turvasuḥ śarmiṣṭhāyāḥ suto druhyus tato 'nuḥ pūrur eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं ज्येष्ठान् अतिक्रम्य कनीयान् राज्यम् अर्हति एतत् संबोधयामस् त्वां धर्मं त्वम् अनुपालय

kathaṃ jyeṣṭhān atikramya kanīyān rājyam arhati etat saṃbodhayāmas tvāṃ dharmaṃ tvam anupālaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिर् उवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथं चन

yayātir uvāca brāhmaṇapramukhā varṇāḥ sarve śṛṇvantu me vacaḥ jyeṣṭhaṃ prati yathā rājyaṃ na deyaṃ me kathaṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः प्रतिकूलः पितुर् यश् च न स पुत्रः सतां मतः

mama jyeṣṭhena yadunā niyogo nānupālitaḥ pratikūlaḥ pitur yaś ca na sa putraḥ satāṃ mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापित्रोर् वचनकृद् धितः पथ्यश् च यः सुतः स पुत्रः पुत्रवद् यश् च वर्तते पितृमातृषु

mātāpitror vacanakṛd dhitaḥ pathyaś ca yaḥ sutaḥ sa putraḥ putravad yaś ca vartate pitṛmātṛṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदुनाहम् अवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि च द्रुह्युना चानुना चैव मय्य् अवज्ञा कृता भृशम्

yadunāham avajñātas tathā turvasunāpi ca druhyunā cānunā caiva mayy avajñā kṛtā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरुणा मे कृतं वाक्यं मानितश् च विशेषतः कनीयान् मम दायादो जरा येन धृता मम मम कामः स च कृतः पूरुणा पुत्ररूपिणा

pūruṇā me kṛtaṃ vākyaṃ mānitaś ca viśeṣataḥ kanīyān mama dāyādo jarā yena dhṛtā mama mama kāmaḥ sa ca kṛtaḥ pūruṇā putrarūpiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् पुत्रो यस् त्वानुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः भवतो ऽनुनयाम्य् एवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम्

śukreṇa ca varo dattaḥ kāvyenośanasā svayam putro yas tvānuvarteta sa rājā pṛthivīpatiḥ bhavato 'nunayāmy evaṃ pūrū rājye 'bhiṣicyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकृतय ऊचुः यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर् हितः सदा सर्वम् अर्हति कल्याणं कनीयान् अपि स प्रभो

prakṛtaya ūcuḥ yaḥ putro guṇasaṃpanno mātāpitror hitaḥ sadā sarvam arhati kalyāṇaṃ kanīyān api sa prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्हः पूरुर् इदं राज्यं यः सुतः प्रियकृत् तव वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुम् उत्तरम्

arhaḥ pūrur idaṃ rājyaṃ yaḥ sutaḥ priyakṛt tava varadānena śukrasya na śakyaṃ vaktum uttaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशंपायन उवाच पौरजानपदैस् तुष्टैर् इत्य् उक्तो नाहुषस् तदा अभ्यषिञ्चत् ततः पूरुं राज्ये स्वे सुतम् आत्मजम्

vaiśaṃpāyana uvāca paurajānapadais tuṣṭair ity ukto nāhuṣas tadā abhyaṣiñcat tataḥ pūruṃ rājye sve sutam ātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः पुरात् स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस् तापसैः सह

dattvā ca pūrave rājyaṃ vanavāsāya dīkṣitaḥ purāt sa niryayau rājā brāhmaṇais tāpasaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदोस् तु यादवा जातास् तुर्वसोर् यवनाः सुताः द्रुह्योर् अपि सुता भोजा अनोस् तु म्लेच्छजातयः

yados tu yādavā jātās turvasor yavanāḥ sutāḥ druhyor api sutā bhojā anos tu mlecchajātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरोस् तु पौरवो वंशो यत्र जातो ऽसि पार्थिव इदं वर्षसहस्राय राज्यं कारयितुं वशी

pūros tu pauravo vaṃśo yatra jāto 'si pārthiva idaṃ varṣasahasrāya rājyaṃ kārayituṃ vaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.