Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.84
ययातिर् उवाच अहं ययातिर् नहुषस्य पुत्रः; पूरोः पिता सर्वभूतावमानात् प्रभ्रंशितः सुरसिद्धर्षिलोकात्; परिच्युतः प्रपताम्य् अल्पपुण्यः
yayātir uvāca ahaṃ yayātir nahuṣasya putraḥ; pūroḥ pitā sarvabhūtāvamānāt prabhraṃśitaḥ surasiddharṣilokāt; paricyutaḥ prapatāmy alpapuṇyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं हि पूर्वो वयसा भवद्भ्यस्; तेनाभिवादं भवतां न प्रयुञ्जे यो विद्यया तपसा जन्मना वा; वृद्धः स पूज्यो भवति द्विजानाम्
ahaṃ hi pūrvo vayasā bhavadbhyas; tenābhivādaṃ bhavatāṃ na prayuñje yo vidyayā tapasā janmanā vā; vṛddhaḥ sa pūjyo bhavati dvijānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टक उवाच अवादीश् चेद् वयसा यः स वृद्ध; इति राजन् नाभ्यवदः कथं चित् यो वै विद्वान् वयसा सन् स्म वृद्धः; स एव पूज्यो भवति द्विजानाम्
aṣṭaka uvāca avādīś ced vayasā yaḥ sa vṛddha; iti rājan nābhyavadaḥ kathaṃ cit yo vai vidvān vayasā san sma vṛddhaḥ; sa eva pūjyo bhavati dvijānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच प्रतिकूलं कर्मणां पापम् आहुस्; तद् वर्तते ऽप्रवणे पापलोक्यम् सन्तो ऽसतां नानुवर्तन्ति चैतद्; यथा आत्मैषाम् अनुकूलवादी
yayātir uvāca pratikūlaṃ karmaṇāṃ pāpam āhus; tad vartate 'pravaṇe pāpalokyam santo 'satāṃ nānuvartanti caitad; yathā ātmaiṣām anukūlavādī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभूद् धनं मे विपुलं महद् वै; विचेष्टमानो नाधिगन्ता तद् अस्मि एवं प्रधार्यात्महिते निविष्टो; यो वर्तते स विजानाति जीवन्
abhūd dhanaṃ me vipulaṃ mahad vai; viceṣṭamāno nādhigantā tad asmi evaṃ pradhāryātmahite niviṣṭo; yo vartate sa vijānāti jīvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाभावा बहवो जीवलोके; दैवाधीना नष्टचेष्टाधिकाराः तत् तत् प्राप्य न विहन्येत धीरो; दिष्टं बलीय इति मत्वात्मबुद्ध्या
nānābhāvā bahavo jīvaloke; daivādhīnā naṣṭaceṣṭādhikārāḥ tat tat prāpya na vihanyeta dhīro; diṣṭaṃ balīya iti matvātmabuddhyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखं हि जन्तुर् यदि वापि दुःखं; दैवाधीनं विन्दति नात्मशक्त्या तस्माद् दिष्टं बलवन् मन्यमानो; न संज्वरेन् नापि हृष्येत् कदा चित्
sukhaṃ hi jantur yadi vāpi duḥkhaṃ; daivādhīnaṃ vindati nātmaśaktyā tasmād diṣṭaṃ balavan manyamāno; na saṃjvaren nāpi hṛṣyet kadā cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखे न तप्येन् न सुखेन हृष्येत्; समेन वर्तेत सदैव धीरः दिष्टं बलीय इति मन्यमानो; न संज्वरेन् नापि हृष्येत् कदा चित्
duḥkhe na tapyen na sukhena hṛṣyet; samena varteta sadaiva dhīraḥ diṣṭaṃ balīya iti manyamāno; na saṃjvaren nāpi hṛṣyet kadā cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भये न मुह्याम्य् अष्टकाहं कदा चित्; संतापो मे मानसो नास्ति कश् चित् धाता यथा मां विदधाति लोके; ध्रुवं तथाहं भवितेति मत्वा
bhaye na muhyāmy aṣṭakāhaṃ kadā cit; saṃtāpo me mānaso nāsti kaś cit dhātā yathā māṃ vidadhāti loke; dhruvaṃ tathāhaṃ bhaviteti matvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्वेदजा अण्डजा उद्भिदाश् च; सरीसृपाः कृमयो ऽथाप्सु मत्स्याः तथाश्मानस् तृणकाष्ठं च सर्वं; दिष्टक्षये स्वां प्रकृतिं भजन्ते
saṃsvedajā aṇḍajā udbhidāś ca; sarīsṛpāḥ kṛmayo 'thāpsu matsyāḥ tathāśmānas tṛṇakāṣṭhaṃ ca sarvaṃ; diṣṭakṣaye svāṃ prakṛtiṃ bhajante
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनित्यतां सुखदुःखस्य बुद्ध्वा; कस्मात् संतापम् अष्टकाहं भजेयम् किं कुर्यां वै किं च कृत्वा न तप्ये; तस्मात् संतापं वर्जयाम्य् अप्रमत्तः
anityatāṃ sukhaduḥkhasya buddhvā; kasmāt saṃtāpam aṣṭakāhaṃ bhajeyam kiṃ kuryāṃ vai kiṃ ca kṛtvā na tapye; tasmāt saṃtāpaṃ varjayāmy apramattaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टक उवाच ये ये लोकाः पार्थिवेन्द्र प्रधानास्; त्वया भुक्ता यं च कालं यथा च तन् मे राजन् ब्रूहि सर्वं यथावत्; क्षेत्रज्ञवद् भाषसे त्वं हि धर्मान्
aṣṭaka uvāca ye ye lokāḥ pārthivendra pradhānās; tvayā bhuktā yaṃ ca kālaṃ yathā ca tan me rājan brūhi sarvaṃ yathāvat; kṣetrajñavad bhāṣase tvaṃ hi dharmān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच राजाहम् आसम् इह सार्वभौमस्; ततो लोकान् महतो अजयं वै तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं; ततो लोकं परम् अस्म्य् अभ्युपेतः
yayātir uvāca rājāham āsam iha sārvabhaumas; tato lokān mahato ajayaṃ vai tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ; tato lokaṃ param asmy abhyupetaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पुरीं पुरुहूतस्य रम्यां; सहस्रद्वारां शतयोजनायताम् अध्यावसं वर्षसहस्रमात्रं; ततो लोकं परम् अस्म्य् अभ्युपेतः
tataḥ purīṃ puruhūtasya ramyāṃ; sahasradvārāṃ śatayojanāyatām adhyāvasaṃ varṣasahasramātraṃ; tato lokaṃ param asmy abhyupetaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिव्यम् अजरं प्राप्य लोकं; प्रजापतेर् लोकपतेर् दुरापम् तत्रावसं वर्षसहस्रमात्रं; ततो लोकं परम् अस्म्य् अभ्युपेतः
tato divyam ajaraṃ prāpya lokaṃ; prajāpater lokapater durāpam tatrāvasaṃ varṣasahasramātraṃ; tato lokaṃ param asmy abhyupetaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवस्य देवस्य निवेशने च; विजित्य लोकान् अवसं यथेष्टम् संपूज्यमानस् त्रिदशैः समस्तैस्; तुल्यप्रभावद्युतिर् ईश्वराणाम्
devasya devasya niveśane ca; vijitya lokān avasaṃ yatheṣṭam saṃpūjyamānas tridaśaiḥ samastais; tulyaprabhāvadyutir īśvarāṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथावसं नन्दने कामरूपी; संवत्सराणाम् अयुतं शतानाम् सहाप्सरोभिर् विहरन् पुण्यगन्धान्; पश्यन् नगान् पुष्पितांश् चारुरूपान्
tathāvasaṃ nandane kāmarūpī; saṃvatsarāṇām ayutaṃ śatānām sahāpsarobhir viharan puṇyagandhān; paśyan nagān puṣpitāṃś cārurūpān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रस्थं मां देवसुखेषु सक्तं; काले ऽतीते महति ततो ऽतिमात्रम् दूतो देवानाम् अब्रवीद् उग्ररूपो; ध्वंसेत्य् उच्चैस् त्रिः प्लुतेन स्वरेण
tatrasthaṃ māṃ devasukheṣu saktaṃ; kāle 'tīte mahati tato 'timātram dūto devānām abravīd ugrarūpo; dhvaṃsety uccais triḥ plutena svareṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावन् मे विदितं राजसिंह; ततो भ्रष्टो ऽहं नन्दनात् क्षीणपुण्यः वाचो ऽश्रौषं चान्तरिक्षे सुराणाम्; अनुक्रोशाच् छोचतां मानवेन्द्र
etāvan me viditaṃ rājasiṃha; tato bhraṣṭo 'haṃ nandanāt kṣīṇapuṇyaḥ vāco 'śrauṣaṃ cāntarikṣe surāṇām; anukrośāc chocatāṃ mānavendra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो कष्टं क्षीणपुण्यो ययातिः; पतत्य् असौ पुण्यकृत् पुण्यकीर्तिः तान् अब्रुवं पतमानस् ततो ऽहं; सतां मध्ये निपतेयं कथं नु
aho kaṣṭaṃ kṣīṇapuṇyo yayātiḥ; pataty asau puṇyakṛt puṇyakīrtiḥ tān abruvaṃ patamānas tato 'haṃ; satāṃ madhye nipateyaṃ kathaṃ nu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर् आख्याता भवतां यज्ञभूमिः; समीक्ष्य चैनां त्वरितम् उपागतो ऽस्मि हविर्गन्धं देशिकं यज्ञभूमेर्; धूमापाङ्गं प्रतिगृह्य प्रतीतः
tair ākhyātā bhavatāṃ yajñabhūmiḥ; samīkṣya caināṃ tvaritam upāgato 'smi havirgandhaṃ deśikaṃ yajñabhūmer; dhūmāpāṅgaṃ pratigṛhya pratītaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.