Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.87
अष्टक उवाच कतरस् त्व् एतयोः पूर्वं देवानाम् एति सात्म्यताम् उभयोर् धावतो राजन् सूर्याचन्द्रमसोर् इव
aṣṭaka uvāca kataras tv etayoḥ pūrvaṃ devānām eti sātmyatām ubhayor dhāvato rājan sūryācandramasor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच अनिकेतो गृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतः ग्राम एव वसन् भिक्षुस् तयोः पूर्वतरं गतः
yayātir uvāca aniketo gṛhastheṣu kāmavṛtteṣu saṃyataḥ grāma eva vasan bhikṣus tayoḥ pūrvataraṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्राप्य दीर्घम् आयुस् तु यः प्राप्तो विकृतिं चरेत् तप्येत यदि तत् कृत्वा चरेत् सो ऽन्यत् ततस् तपः
aprāpya dīrgham āyus tu yaḥ prāpto vikṛtiṃ caret tapyeta yadi tat kṛtvā caret so 'nyat tatas tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् वै नृशंसं तद् अपथ्यम् आहुर्; यः सेवते धर्मम् अनर्थबुद्धिः अस्वो ऽप्य् अनीशश् च तथैव राजंस्; तदार्जवं स समाधिस् तदार्यम्
yad vai nṛśaṃsaṃ tad apathyam āhur; yaḥ sevate dharmam anarthabuddhiḥ asvo 'py anīśaś ca tathaiva rājaṃs; tadārjavaṃ sa samādhis tadāryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टक उवाच केनासि दूतः प्रहितो ऽद्य राजन्; युवा स्रग्वी दर्शनीयः सुवर्चाः कुत आगतः कतरस्यां दिशि त्वम्; उताहो स्वित् पार्थिवं स्थानम् अस्ति
aṣṭaka uvāca kenāsi dūtaḥ prahito 'dya rājan; yuvā sragvī darśanīyaḥ suvarcāḥ kuta āgataḥ katarasyāṃ diśi tvam; utāho svit pārthivaṃ sthānam asti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच इमं भौमं नरकं क्षीणपुण्यः; प्रवेष्टुम् उर्वीं गगनाद् विप्रकीर्णः उक्त्वाहं वः प्रपतिष्याम्य् अनन्तरं; त्वरन्ति मां ब्राह्मणा लोकपालाः
yayātir uvāca imaṃ bhaumaṃ narakaṃ kṣīṇapuṇyaḥ; praveṣṭum urvīṃ gaganād viprakīrṇaḥ uktvāhaṃ vaḥ prapatiṣyāmy anantaraṃ; tvaranti māṃ brāhmaṇā lokapālāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सतां सकाशे तु वृतः प्रपातस्; ते संगता गुणवन्तश् च सर्वे शक्राच् च लब्धो हि वरो मयैष; पतिष्यता भूमितले नरेन्द्र
satāṃ sakāśe tu vṛtaḥ prapātas; te saṃgatā guṇavantaś ca sarve śakrāc ca labdho hi varo mayaiṣa; patiṣyatā bhūmitale narendra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टक उवाच पृच्छामि त्वां मा प्रपत प्रपातं; यदि लोकाः पार्थिव सन्ति मे ऽत्र यद्य् अन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः; क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
aṣṭaka uvāca pṛcchāmi tvāṃ mā prapata prapātaṃ; yadi lokāḥ pārthiva santi me 'tra yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच यावत् पृथिव्यां विहितं गवाश्वं; सहारण्यैः पशुभिः पर्वतैश् च तावल् लोका दिवि ते संस्थिता वै; तथा विजानीहि नरेन्द्रसिंह
yayātir uvāca yāvat pṛthivyāṃ vihitaṃ gavāśvaṃ; sahāraṇyaiḥ paśubhiḥ parvataiś ca tāval lokā divi te saṃsthitā vai; tathā vijānīhi narendrasiṃha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टक उवाच तांस् ते ददामि मा प्रपत प्रपातं; ये मे लोका दिवि राजेन्द्र सन्ति यद्य् अन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रितास्; तान् आक्रम क्षिप्रम् अमित्रसाह
aṣṭaka uvāca tāṃs te dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokā divi rājendra santi yady antarikṣe yadi vā divi śritās; tān ākrama kṣipram amitrasāha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच नास्मद्विधो ऽब्राह्मणो ब्रह्मविच् च; प्रतिग्रहे वर्तते राजमुख्य यथा प्रदेयं सततं द्विजेभ्यस्; तथाददं पूर्वम् अहं नरेन्द्र
yayātir uvāca nāsmadvidho 'brāhmaṇo brahmavic ca; pratigrahe vartate rājamukhya yathā pradeyaṃ satataṃ dvijebhyas; tathādadaṃ pūrvam ahaṃ narendra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाब्राह्मणः कृपणो जातु जीवेद्; या चापि स्याद् ब्राह्मणी वीरपत्नी सो ऽहं यदैवाकृतपूर्वं चरेयं; विवित्समानः किम् उ तत्र साधु
nābrāhmaṇaḥ kṛpaṇo jātu jīved; yā cāpi syād brāhmaṇī vīrapatnī so 'haṃ yadaivākṛtapūrvaṃ careyaṃ; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतर्दन उवाच पृच्छामि त्वां स्पृहणीयरूप; प्रतर्दनो ऽहं यदि मे सन्ति लोकाः यद्य् अन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः; क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
pratardana uvāca pṛcchāmi tvāṃ spṛhaṇīyarūpa; pratardano 'haṃ yadi me santi lokāḥ yady antarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच सन्ति लोका बहवस् ते नरेन्द्र; अप्य् एकैकः सप्त सप्ताप्य् अहानि मधुच्युतो घृतपृक्ता विशोकास्; ते नान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति
yayātir uvāca santi lokā bahavas te narendra; apy ekaikaḥ sapta saptāpy ahāni madhucyuto ghṛtapṛktā viśokās; te nāntavantaḥ pratipālayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतर्दन उवाच तांस् ते ददामि मा प्रपत प्रपातं; ये मे लोकास् तव ते वै भवन्तु यद्य् अन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रितास्; तान् आक्रम क्षिप्रम् अपेतमोहः
pratardana uvāca tāṃs te dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokās tava te vai bhavantu yady antarikṣe yadi vā divi śritās; tān ākrama kṣipram apetamohaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययातिर् उवाच न तुल्यतेजाः सुकृतं कामयेत; योगक्षेमं पार्थिव पार्थिवः सन् दैवादेशाद् आपदं प्राप्य विद्वांश्; चरेन् नृशंसं न हि जातु राजा
yayātir uvāca na tulyatejāḥ sukṛtaṃ kāmayeta; yogakṣemaṃ pārthiva pārthivaḥ san daivādeśād āpadaṃ prāpya vidvāṃś; caren nṛśaṃsaṃ na hi jātu rājā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म्यं मार्गं चेतयानो यशस्यं; कुर्यान् नृपो धर्मम् अवेक्षमाणः न मद्विधो धर्मबुद्धिः प्रजानन्; कुर्याद् एवं कृपणं मां यथात्थ
dharmyaṃ mārgaṃ cetayāno yaśasyaṃ; kuryān nṛpo dharmam avekṣamāṇaḥ na madvidho dharmabuddhiḥ prajānan; kuryād evaṃ kṛpaṇaṃ māṃ yathāttha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याम् अपूर्वं न कृतं यद् अन्यैर्; विवित्समानः किम् उ तत्र साधु ब्रुवाणम् एवं नृपतिं ययातिं; नृपोत्तमो वसुमनाब्रवीत् तम्
kuryām apūrvaṃ na kṛtaṃ yad anyair; vivitsamānaḥ kim u tatra sādhu bruvāṇam evaṃ nṛpatiṃ yayātiṃ; nṛpottamo vasumanābravīt tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.