Library·Mahābhārata (critical edition)·11·11.20
गान्धार्य् उवाच अध्यर्धगुणम् आहुर् यं बले शौर्ये च माधव पित्रा त्वया च दाशार्ह दृप्तं सिंहम् इवोत्कटम्
gāndhāry uvāca adhyardhaguṇam āhur yaṃ bale śaurye ca mādhava pitrā tvayā ca dāśārha dṛptaṃ siṃham ivotkaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो बिभेद चमूम् एको मम पुत्रस्य दुर्भिदाम् स भूत्वा मृत्युर् अन्येषां स्वयं मृत्युवशं गतः
yo bibheda camūm eko mama putrasya durbhidām sa bhūtvā mṛtyur anyeṣāṃ svayaṃ mṛtyuvaśaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योपलक्षये कृष्ण कार्ष्णेर् अमिततेजसः अभिमन्योर् हतस्यापि प्रभा नैवोपशाम्यति
tasyopalakṣaye kṛṣṇa kārṣṇer amitatejasaḥ abhimanyor hatasyāpi prabhā naivopaśāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा विराटदुहिता स्नुषा गाण्डीवधन्वनः आर्ता बाला पतिं वीरं शोच्या शोचत्य् अनिन्दिता
eṣā virāṭaduhitā snuṣā gāṇḍīvadhanvanaḥ ārtā bālā patiṃ vīraṃ śocyā śocaty aninditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एषा हि समासाद्य भार्या भर्तारम् अन्तिके विराटदुहिता कृष्ण पाणिना परिमार्जति
tam eṣā hi samāsādya bhāryā bhartāram antike virāṭaduhitā kṛṣṇa pāṇinā parimārjati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वक्त्रम् उपाघ्राय सौभद्रस्य यशस्विनी विबुद्धकमलाकारं कम्बुवृत्तशिरोधरम्
tasya vaktram upāghrāya saubhadrasya yaśasvinī vibuddhakamalākāraṃ kambuvṛttaśirodharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम्यरूपवती चैषा परिष्वजति भामिनी लज्जमाना पुरेवैनं माध्वीकमदमूर्छिता
kāmyarūpavatī caiṣā pariṣvajati bhāminī lajjamānā purevainaṃ mādhvīkamadamūrchitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य क्षतजसंदिग्धं जातरूपपरिष्कृतम् विमुच्य कवचं कृष्ण शरीरम् अभिवीक्षते
tasya kṣatajasaṃdigdhaṃ jātarūpapariṣkṛtam vimucya kavacaṃ kṛṣṇa śarīram abhivīkṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवेक्षमाणा तं बाला कृष्ण त्वाम् अभिभाषते अयं ते पुण्डरीकाक्ष सदृशाक्षो निपातितः
avekṣamāṇā taṃ bālā kṛṣṇa tvām abhibhāṣate ayaṃ te puṇḍarīkākṣa sadṛśākṣo nipātitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बले वीर्ये च सदृशस् तेजसा चैव ते ऽनघ रूपेण च तवात्यर्थं शेते भुवि निपातितः
bale vīrye ca sadṛśas tejasā caiva te 'nagha rūpeṇa ca tavātyarthaṃ śete bhuvi nipātitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तसुकुमारस्य राङ्कवाजिनशायिनः कच्चिद् अद्य शरीरं ते भूमौ न परितप्यते
atyantasukumārasya rāṅkavājinaśāyinaḥ kaccid adya śarīraṃ te bhūmau na paritapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातङ्गभुजवर्ष्माणौ ज्याक्षेपकठिनत्वचौ काञ्चनाङ्गदिनौ शेषे निक्षिप्य विपुलौ भुजौ
mātaṅgabhujavarṣmāṇau jyākṣepakaṭhinatvacau kāñcanāṅgadinau śeṣe nikṣipya vipulau bhujau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यायम्य बहुधा नूनं सुखसुप्तः श्रमाद् इव एवं विलपतीम् आर्तां न हि माम् अभिभाषसे
vyāyamya bahudhā nūnaṃ sukhasuptaḥ śramād iva evaṃ vilapatīm ārtāṃ na hi mām abhibhāṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्याम् आर्य सुभद्रां त्वम् इमांश् च त्रिदशोपमान् पितॄन् मां चैव दुःखार्तां विहाय क्व गमिष्यसि
āryām ārya subhadrāṃ tvam imāṃś ca tridaśopamān pitṝn māṃ caiva duḥkhārtāṃ vihāya kva gamiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य शोणितसंदिग्धान् केशान् उन्नाम्य पाणिना उत्सङ्गे वक्त्रम् आधाय जीवन्तम् इव पृच्छति स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डीवधन्वनः
tasya śoṇitasaṃdigdhān keśān unnāmya pāṇinā utsaṅge vaktram ādhāya jīvantam iva pṛcchati svasrīyaṃ vāsudevasya putraṃ gāṇḍīvadhanvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं त्वां रणमध्यस्थं जघ्नुर् एते महारथाः धिग् अस्तु क्रूरकर्तॄंस् तान् कृपकर्णजयद्रथान्
kathaṃ tvāṃ raṇamadhyasthaṃ jaghnur ete mahārathāḥ dhig astu krūrakartṝṃs tān kṛpakarṇajayadrathān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणद्रौणायनी चोभौ यैर् असि व्यसनीकृतः रथर्षभाणां सर्वेषां कथम् आसीत् तदा मनः
droṇadrauṇāyanī cobhau yair asi vyasanīkṛtaḥ ratharṣabhāṇāṃ sarveṣāṃ katham āsīt tadā manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालं त्वां परिवार्यैकं मम दुःखाय जघ्नुषाम् कथं नु पाण्डवानां च पाञ्चालानां च पश्यताम् त्वं वीर निधनं प्राप्तो नाथवान् सन्ननाथवत्
bālaṃ tvāṃ parivāryaikaṃ mama duḥkhāya jaghnuṣām kathaṃ nu pāṇḍavānāṃ ca pāñcālānāṃ ca paśyatām tvaṃ vīra nidhanaṃ prāpto nāthavān sannanāthavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा बहुभिर् आक्रन्दे निहतं त्वाम् अनाथवत् वीरः पुरुषशार्दूलः कथं जीवति पाण्डवः
dṛṣṭvā bahubhir ākrande nihataṃ tvām anāthavat vīraḥ puruṣaśārdūlaḥ kathaṃ jīvati pāṇḍavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न राज्यलाभो विपुलः शत्रूणां वा पराभवः प्रीतिं दास्यति पार्थानां त्वाम् ऋते पुष्करेक्षण
na rājyalābho vipulaḥ śatrūṇāṃ vā parābhavaḥ prītiṃ dāsyati pārthānāṃ tvām ṛte puṣkarekṣaṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव शस्त्रजितांल् लोकान् धर्मेण च दमेन च क्षिप्रम् अन्वागमिष्यामि तत्र मां प्रतिपालय
tava śastrajitāṃl lokān dharmeṇa ca damena ca kṣipram anvāgamiṣyāmi tatra māṃ pratipālaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्मरं पुनर् अप्राप्ते काले भवति केन चित् यद् अहं त्वां रणे दृष्ट्वा हतं जीवामि दुर्भगा
durmaraṃ punar aprāpte kāle bhavati kena cit yad ahaṃ tvāṃ raṇe dṛṣṭvā hataṃ jīvāmi durbhagā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम् इदानीं नरव्याघ्र श्लक्ष्णया स्मितया गिरा पितृलोके समेत्यान्यां माम् इवामन्त्रयिष्यसि
kām idānīṃ naravyāghra ślakṣṇayā smitayā girā pitṛloke sametyānyāṃ mām ivāmantrayiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनम् अप्सरसां स्वर्गे मनांसि प्रमथिष्यसि परमेण च रूपेण गिरा च स्मितपूर्वया
nūnam apsarasāṃ svarge manāṃsi pramathiṣyasi parameṇa ca rūpeṇa girā ca smitapūrvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्य पुण्यकृतांल् लोकान् अप्सरोभिः समेयिवान् सौभद्र विहरन् काले स्मरेथाः सुकृतानि मे
prāpya puṇyakṛtāṃl lokān apsarobhiḥ sameyivān saubhadra viharan kāle smarethāḥ sukṛtāni me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावान् इह संवासो विहितस् ते मया सह षण्मासान् सप्तमे मासि त्वं वीर निधनं गतः
etāvān iha saṃvāso vihitas te mayā saha ṣaṇmāsān saptame māsi tvaṃ vīra nidhanaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवचनाम् एताम् अपकर्षन्ति दुःखिताम् उत्तरां मोघसंकल्पां मत्स्यराजकुलस्त्रियः
ity uktavacanām etām apakarṣanti duḥkhitām uttarāṃ moghasaṃkalpāṃ matsyarājakulastriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तराम् अपकृष्यैनाम् आर्ताम् आर्ततराः स्वयम् विराटं निहतं दृष्ट्वा क्रोशन्ति विलपन्ति च
uttarām apakṛṣyainām ārtām ārtatarāḥ svayam virāṭaṃ nihataṃ dṛṣṭvā krośanti vilapanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणास्त्रशरसंकृत्तं शयानं रुधिरोक्षितम् विराटं वितुदन्त्य् एते गृध्रगोमायुवायसाः
droṇāstraśarasaṃkṛttaṃ śayānaṃ rudhirokṣitam virāṭaṃ vitudanty ete gṛdhragomāyuvāyasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितुद्यमानं विहगैर् विराटम् असितेक्षणाः न शक्नुवन्ति विवशा निवर्तयितुम् आतुराः
vitudyamānaṃ vihagair virāṭam asitekṣaṇāḥ na śaknuvanti vivaśā nivartayitum āturāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसाम् आतपतप्तानाम् आयासेन च योषिताम् श्रमेण च विवर्णानां रूपाणां विगतं वपुः
āsām ātapataptānām āyāsena ca yoṣitām śrameṇa ca vivarṇānāṃ rūpāṇāṃ vigataṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरं चाभिमन्युं च काम्बोजं च सुदक्षिणम् शिशून् एतान् हतान् पश्य लक्ष्मणं च सुदर्शनम् आयोधनशिरोमध्ये शयानं पश्य माधव
uttaraṃ cābhimanyuṃ ca kāmbojaṃ ca sudakṣiṇam śiśūn etān hatān paśya lakṣmaṇaṃ ca sudarśanam āyodhanaśiromadhye śayānaṃ paśya mādhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.