Library·Mahābhārata (critical edition)·11·11.9
जनमेजय उवाच गते भगवति व्यासे धृतराष्ट्रो महीपतिः किम् अचेष्टत विप्रर्षे तन् मे व्याख्यातुम् अर्हसि
janamejaya uvāca gate bhagavati vyāse dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ kim aceṣṭata viprarṣe tan me vyākhyātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एतच् छ्रुत्वा नरश्रेष्ठ चिरं ध्यात्वा त्व् अचेतनः संजयं योजयेत्य् उक्त्वा विदुरं प्रत्यभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca etac chrutvā naraśreṣṭha ciraṃ dhyātvā tv acetanaḥ saṃjayaṃ yojayety uktvā viduraṃ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रम् आनय गान्धारीं सर्वाश् च भरतस्त्रियः वधूं कुन्तीम् उपादाय याश् चान्यास् तत्र योषितः
kṣipram ānaya gāndhārīṃ sarvāś ca bharatastriyaḥ vadhūṃ kuntīm upādāya yāś cānyās tatra yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा स धर्मात्मा विदुरं धर्मवित्तमम् शोकविप्रहतज्ञानो यानम् एवान्वपद्यत
evam uktvā sa dharmātmā viduraṃ dharmavittamam śokaviprahatajñāno yānam evānvapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गान्धारी चैव शोकार्ता भर्तुर् वचनचोदिता सह कुन्त्या यतो राजा सह स्त्रीभिर् उपाद्रवत्
gāndhārī caiva śokārtā bhartur vacanacoditā saha kuntyā yato rājā saha strībhir upādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः समासाद्य राजानं भृशं शोकसमन्विताः आमन्त्र्यान्योन्यम् ईयुः स्म भृशम् उच्चुक्रुशुस् ततः
tāḥ samāsādya rājānaṃ bhṛśaṃ śokasamanvitāḥ āmantryānyonyam īyuḥ sma bhṛśam uccukruśus tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः समाश्वासयत् क्षत्ता ताभ्यश् चार्ततरः स्वयम् अश्रुकण्ठीः समारोप्य ततो ऽसौ निर्ययौ पुरात्
tāḥ samāśvāsayat kṣattā tābhyaś cārtataraḥ svayam aśrukaṇṭhīḥ samāropya tato 'sau niryayau purāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रणादः संजज्ञे सर्वेषु कुरुवेश्मसु आकुमारं पुरं सर्वम् अभवच् छोककर्शितम्
tataḥ praṇādaḥ saṃjajñe sarveṣu kuruveśmasu ākumāraṃ puraṃ sarvam abhavac chokakarśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृष्टपूर्वा या नार्यः पुरा देवगणैर् अपि पृथग्जनेन दृश्यन्त तास् तदा निहतेश्वराः
adṛṣṭapūrvā yā nāryaḥ purā devagaṇair api pṛthagjanena dṛśyanta tās tadā nihateśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकीर्य केशान् सुशुभान् भूषणान्य् अवमुच्य च एकवस्त्रधरा नार्यः परिपेतुर् अनाथवत्
prakīrya keśān suśubhān bhūṣaṇāny avamucya ca ekavastradharā nāryaḥ paripetur anāthavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतपर्वतरूपेभ्यो गृहेभ्यस् तास् त्व् अपाक्रमन् गुहाभ्य इव शैलानां पृषत्यो हतयूथपाः
śvetaparvatarūpebhyo gṛhebhyas tās tv apākraman guhābhya iva śailānāṃ pṛṣatyo hatayūthapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्य् उदीर्णानि नारीणां तदा वृन्दान्य् अनेकशः शोकार्तान्य् अद्रवन् राजन् किशोरीणाम् इवाङ्गने
tāny udīrṇāni nārīṇāṃ tadā vṛndāny anekaśaḥ śokārtāny adravan rājan kiśorīṇām ivāṅgane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रगृह्य बाहून् क्रोशन्त्यः पुत्रान् भ्रातॄन् पितॄन् अपि दर्शयन्तीव ता ह स्म युगान्ते लोकसंक्षयम्
pragṛhya bāhūn krośantyaḥ putrān bhrātṝn pitṝn api darśayantīva tā ha sma yugānte lokasaṃkṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलपन्त्यो रुदन्त्यश् च धावमानास् ततस् ततः शोकेनाभ्याहतज्ञानाः कर्तव्यं न प्रजज्ञिरे
vilapantyo rudantyaś ca dhāvamānās tatas tataḥ śokenābhyāhatajñānāḥ kartavyaṃ na prajajñire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रीडां जग्मुः पुरा याः स्म सखीनाम् अपि योषितः ता एकवस्त्रा निर्लज्जाः श्वश्रूणां पुरतो ऽभवन्
vrīḍāṃ jagmuḥ purā yāḥ sma sakhīnām api yoṣitaḥ tā ekavastrā nirlajjāḥ śvaśrūṇāṃ purato 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परं सुसूक्ष्मेषु शोकेष्व् आश्वासयन् स्म याः ताः शोकविह्वला राजन्न् उपैक्षन्त परस्परम्
parasparaṃ susūkṣmeṣu śokeṣv āśvāsayan sma yāḥ tāḥ śokavihvalā rājann upaikṣanta parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभिः परिवृतो राजा रुदतीभिः सहस्रशः निर्ययौ नगराद् दीनस् तूर्णम् आयोधनं प्रति
tābhiḥ parivṛto rājā rudatībhiḥ sahasraśaḥ niryayau nagarād dīnas tūrṇam āyodhanaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिल्पिनो वणिजो वैश्याः सर्वकर्मोपजीविनः ते पार्थिवं पुरस्कृत्य निर्ययुर् नगराद् बहिः
śilpino vaṇijo vaiśyāḥ sarvakarmopajīvinaḥ te pārthivaṃ puraskṛtya niryayur nagarād bahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां विक्रोशमानानाम् आर्तानां कुरुसंक्षये प्रादुरासीन् महाञ् शब्दो व्यथयन् भुवनान्य् उत
tāsāṃ vikrośamānānām ārtānāṃ kurusaṃkṣaye prādurāsīn mahāñ śabdo vyathayan bhuvanāny uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगान्तकाले संप्राप्ते भूतानां दह्यताम् इव अभावः स्याद् अयं प्राप्त इति भूतानि मेनिरे
yugāntakāle saṃprāpte bhūtānāṃ dahyatām iva abhāvaḥ syād ayaṃ prāpta iti bhūtāni menire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृशम् उद्विग्नमनसस् ते पौराः कुरुसंक्षये प्राक्रोशन्त महाराज स्वनुरक्तास् तदा भृशम्
bhṛśam udvignamanasas te paurāḥ kurusaṃkṣaye prākrośanta mahārāja svanuraktās tadā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.