Mahābhārata (critical edition) 12.119

भीष्म उवाच एवं शुनासमान् भृत्यान् स्वस्थाने यो नराधिपः नियोजयति कृत्येषु स राज्यफलम् अश्नुते

bhīṣma uvāca evaṃ śunāsamān bhṛtyān svasthāne yo narādhipaḥ niyojayati kṛtyeṣu sa rājyaphalam aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न श्वा स्वस्थानम् उत्क्रम्य प्रमाणम् अभि सत्कृतः आरोप्यः श्वा स्वकात् स्थानाद् उत्क्रम्यान्यत् प्रपद्यते

na śvā svasthānam utkramya pramāṇam abhi satkṛtaḥ āropyaḥ śvā svakāt sthānād utkramyānyat prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वजातिकुलसंपन्नाः स्वेषु कर्मस्व् अवस्थिताः प्रकर्तव्या बुधा भृत्या नास्थाने प्रक्रिया क्षमा

svajātikulasaṃpannāḥ sveṣu karmasv avasthitāḥ prakartavyā budhā bhṛtyā nāsthāne prakriyā kṣamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रयच्छति स भृत्यगुणसंपन्नं राजा फलम् उपाश्नुते

anurūpāṇi karmāṇi bhṛtyebhyo yaḥ prayacchati sa bhṛtyaguṇasaṃpannaṃ rājā phalam upāśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोर्जितः व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा

śarabhaḥ śarabhasthāne siṃhaḥ siṃha ivorjitaḥ vyāghro vyāghra iva sthāpyo dvīpī dvīpī yathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मस्व् इहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि प्रतिलोमं न भृत्यास् ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा

karmasv ihānurūpeṣu nyasyā bhṛtyā yathāvidhi pratilomaṃ na bhṛtyās te sthāpyāḥ karmaphalaiṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः प्रमाणम् अतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः भृत्यान् स्थापयते ऽबुद्धिर् न स रञ्जयते प्रजाः

yaḥ pramāṇam atikramya pratilomaṃ narādhipaḥ bhṛtyān sthāpayate 'buddhir na sa rañjayate prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बालिशा न च क्षुद्रा न चाप्रतिमितेन्द्रियाः नाकुलीना नराः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा हितैषिणा

na bāliśā na ca kṣudrā na cāpratimitendriyāḥ nākulīnā narāḥ pārśve sthāpyā rājñā hitaiṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधवः कुशलाः शूरा ज्ञानवन्तो ऽनसूयकाः अक्षुद्राः शुचयो दक्षा नराः स्युः पारिपार्श्वकाः

sādhavaḥ kuśalāḥ śūrā jñānavanto 'nasūyakāḥ akṣudrāḥ śucayo dakṣā narāḥ syuḥ pāripārśvakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यग्भूतास् तत्पराः क्षान्ताश् चौक्षाः प्रकृतिजाः शुभाः स्वे स्वे स्थाने ऽपरिक्रुष्टास् ते स्यू राज्ञो बहिश्चराः

nyagbhūtās tatparāḥ kṣāntāś caukṣāḥ prakṛtijāḥ śubhāḥ sve sve sthāne 'parikruṣṭās te syū rājño bahiścarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहस्य सततं पार्श्वे सिंह एव जनो भवेत् असिंहः सिंहसहितः सिंहवल् लभते फलम्

siṃhasya satataṃ pārśve siṃha eva jano bhavet asiṃhaḥ siṃhasahitaḥ siṃhaval labhate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् तु सिंहः श्वभिः कीर्णः सिंहकर्मफले रतः न स सिंहफलं भोक्तुं शक्तः श्वभिर् उपासितः

yas tu siṃhaḥ śvabhiḥ kīrṇaḥ siṃhakarmaphale rataḥ na sa siṃhaphalaṃ bhoktuṃ śaktaḥ śvabhir upāsitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एतैर् मनुष्येन्द्र शूरैः प्राज्ञैर् बहुश्रुतैः कुलीनैः सह शक्येत कृत्स्नां जेतुं वसुंधराम्

evam etair manuṣyendra śūraiḥ prājñair bahuśrutaiḥ kulīnaiḥ saha śakyeta kṛtsnāṃ jetuṃ vasuṃdharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावैद्यो नानृजुः पार्श्वे नाविद्यो नामहाधनः संग्राह्यो वसुधापालैर् भृत्यो भृत्यवतां वर

nāvaidyo nānṛjuḥ pārśve nāvidyo nāmahādhanaḥ saṃgrāhyo vasudhāpālair bhṛtyo bhṛtyavatāṃ vara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाणवद् विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा जनाः ये भृत्याः पार्थिवहितास् तेषां सान्त्वं प्रयोजयेत्

bāṇavad visṛtā yānti svāmikāryaparā janāḥ ye bhṛtyāḥ pārthivahitās teṣāṃ sāntvaṃ prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशश् च सततं रक्ष्यो यत्नम् आस्थाय राजभिः कोशमूला हि राजानः कोशमूलकरो भव

kośaś ca satataṃ rakṣyo yatnam āsthāya rājabhiḥ kośamūlā hi rājānaḥ kośamūlakaro bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसंचितम् सदास्तु सत्सु संन्यस्तं धनधान्यपरो भव

koṣṭhāgāraṃ ca te nityaṃ sphītaṃ dhānyaiḥ susaṃcitam sadāstu satsu saṃnyastaṃ dhanadhānyaparo bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्ययुक्ताश् च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः वाजिनां च प्रयोगेषु वैशारद्यम् इहेष्यते

nityayuktāś ca te bhṛtyā bhavantu raṇakovidāḥ vājināṃ ca prayogeṣu vaiśāradyam iheṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातिबन्धुजनावेक्षी मित्रसंबन्धिसंवृतः पौरकार्यहितान्वेषी भव कौरवनन्दन

jñātibandhujanāvekṣī mitrasaṃbandhisaṃvṛtaḥ paurakāryahitānveṣī bhava kauravanandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मया श्वा ते निदर्शनं तात किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि

eṣā te naiṣṭhikī buddhiḥ prajñā cābhihitā mayā śvā te nidarśanaṃ tāta kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.