Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.14
वैशंपायन उवाच अव्याहरति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे भ्रातॄणां ब्रुवतां तांस् तान् विविधान् वेदनिश्चयान्
vaiśaṃpāyana uvāca avyāharati kaunteye dharmarāje yudhiṣṭhire bhrātṝṇāṃ bruvatāṃ tāṃs tān vividhān vedaniścayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाभिजनसंपन्ना श्रीमत्य् आयतलोचना अभ्यभाषत राजेन्द्रं द्रौपदी योषितां वरा
mahābhijanasaṃpannā śrīmaty āyatalocanā abhyabhāṣata rājendraṃ draupadī yoṣitāṃ varā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीनम् ऋषभं राज्ञां भ्रातृभिः परिवारितम् सिंहशार्दूलसदृशैर् वारणैर् इव यूथपम्
āsīnam ṛṣabhaṃ rājñāṃ bhrātṛbhiḥ parivāritam siṃhaśārdūlasadṛśair vāraṇair iva yūthapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे लालिता सततं राज्ञा धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी
abhimānavatī nityaṃ viśeṣeṇa yudhiṣṭhire lālitā satataṃ rājñā dharmajñā dharmadarśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमन्त्र्य विपुलश्रोणी साम्ना परमवल्गुना भर्तारम् अभिसंप्रेक्ष्य ततो वचनम् अब्रवीत्
āmantrya vipulaśroṇī sāmnā paramavalgunā bhartāram abhisaṃprekṣya tato vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमे ते भ्रातरः पार्थ शुष्यन्त स्तोकका इव वावाश्यमानास् तिष्ठन्ति न चैनान् अभिनन्दसे
ime te bhrātaraḥ pārtha śuṣyanta stokakā iva vāvāśyamānās tiṣṭhanti na cainān abhinandase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्दयैतान् महाराज मत्तान् इव महाद्विपान् उपपन्नेन वाक्येन सततं दुःखभागिनः
nandayaitān mahārāja mattān iva mahādvipān upapannena vākyena satataṃ duḥkhabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं द्वैतवने राजन् पूर्वम् उक्त्वा तथा वचः भ्रातॄन् एतान् स्म सहिताञ् शीतवातातपार्दितान्
kathaṃ dvaitavane rājan pūrvam uktvā tathā vacaḥ bhrātṝn etān sma sahitāñ śītavātātapārditān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं दुर्योधनं हत्वा मृधे भोक्ष्याम मेदिनीम् संपूर्णां सर्वकामानाम् आहवे विजयैषिणः
vayaṃ duryodhanaṃ hatvā mṛdhe bhokṣyāma medinīm saṃpūrṇāṃ sarvakāmānām āhave vijayaiṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरथांश् च रथान् कृत्वा निहत्य च महागजान् संस्तीर्य च रथैर् भूमिं ससादिभिर् अरिंदमाः
virathāṃś ca rathān kṛtvā nihatya ca mahāgajān saṃstīrya ca rathair bhūmiṃ sasādibhir ariṃdamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजतां विविधैर् यज्ञैः समृद्धैर् आप्तदक्षिणैः वनवासकृतं दुःखं भविष्यति सुखाय नः
yajatāṃ vividhair yajñaiḥ samṛddhair āptadakṣiṇaiḥ vanavāsakṛtaṃ duḥkhaṃ bhaviṣyati sukhāya naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एतान् एवम् उक्त्वा त्वं स्वयं धर्मभृतां वर कथम् अद्य पुनर् वीर विनिहंसि मनांस्य् उत
ity etān evam uktvā tvaṃ svayaṃ dharmabhṛtāṃ vara katham adya punar vīra vinihaṃsi manāṃsy uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न क्लीबो वसुधां भुङ्क्ते न क्लीबो धनम् अश्नुते न क्लीबस्य गृहे पुत्रा मत्स्याः पङ्क इवासते
na klībo vasudhāṃ bhuṅkte na klībo dhanam aśnute na klībasya gṛhe putrā matsyāḥ paṅka ivāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादण्डः क्षत्रियो भाति नादण्डो भूतिम् अश्नुते नादण्डस्य प्रजा राज्ञः सुखम् एधन्ति भारत
nādaṇḍaḥ kṣatriyo bhāti nādaṇḍo bhūtim aśnute nādaṇḍasya prajā rājñaḥ sukham edhanti bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रता सर्वभूतेषु दानम् अध्ययनं तपः ब्राह्मणस्यैष धर्मः स्यान् न राज्ञो राजसत्तम
mitratā sarvabhūteṣu dānam adhyayanaṃ tapaḥ brāhmaṇasyaiṣa dharmaḥ syān na rājño rājasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असतां प्रतिषेधश् च सतां च परिपालनम् एष राज्ञां परो धर्मः समरे चापलायनम्
asatāṃ pratiṣedhaś ca satāṃ ca paripālanam eṣa rājñāṃ paro dharmaḥ samare cāpalāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् क्षमा च क्रोधश् च दानादाने भयाभये निग्रहानुग्रहौ चोभौ स वै धर्मविद् उच्यते
yasmin kṣamā ca krodhaś ca dānādāne bhayābhaye nigrahānugrahau cobhau sa vai dharmavid ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न श्रुतेन न दानेन न सान्त्वेन न चेज्यया त्वयेयं पृथिवी लब्धा नोत्कोचेन तथाप्य् उत
na śrutena na dānena na sāntvena na cejyayā tvayeyaṃ pṛthivī labdhā notkocena tathāpy uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् तद् बलम् अमित्राणां तथा वीरसमुद्यतम् हस्त्यश्वरथसंपन्नं त्रिभिर् अङ्गैर् महत्तरम्
yat tad balam amitrāṇāṃ tathā vīrasamudyatam hastyaśvarathasaṃpannaṃ tribhir aṅgair mahattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षितं द्रोणकर्णाभ्याम् अश्वत्थाम्ना कृपेण च तत् त्वया निहतं वीर तस्माद् भुङ्क्ष्व वसुंधराम्
rakṣitaṃ droṇakarṇābhyām aśvatthāmnā kṛpeṇa ca tat tvayā nihataṃ vīra tasmād bhuṅkṣva vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदायुतः त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो
jambūdvīpo mahārāja nānājanapadāyutaḥ tvayā puruṣaśārdūla daṇḍena mṛditaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप अपरेण महामेरोर् दण्डेन मृदितस् त्वया
jambūdvīpena sadṛśaḥ krauñcadvīpo narādhipa apareṇa mahāmeror daṇḍena mṛditas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप पूर्वेण तु महामेरोर् दण्डेन मृदितस् त्वया
krauñcadvīpena sadṛśaḥ śākadvīpo narādhipa pūrveṇa tu mahāmeror daṇḍena mṛditas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस् त्वया
uttareṇa mahāmeroḥ śākadvīpena saṃmitaḥ bhadrāśvaḥ puruṣavyāghra daṇḍena mṛditas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपाश् च सान्तरद्वीपा नानाजनपदालयाः विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास् त्वया
dvīpāś ca sāntaradvīpā nānājanapadālayāḥ vigāhya sāgaraṃ vīra daṇḍena mṛditās tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्य् अप्रतिमानि त्वं कृत्वा कर्माणि भारत न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः
etāny apratimāni tvaṃ kṛtvā karmāṇi bhārata na prīyase mahārāja pūjyamāno dvijātibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं भ्रातॄन् इमान् दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत ऋषभान् इव संमत्तान् गजेन्द्रान् ऊर्जितान् इव
sa tvaṃ bhrātṝn imān dṛṣṭvā pratinandasva bhārata ṛṣabhān iva saṃmattān gajendrān ūrjitān iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः एको ऽपि हि सुखायैषां क्षमः स्याद् इति मे मतिः
amarapratimāḥ sarve śatrusāhāḥ paraṃtapāḥ eko 'pi hi sukhāyaiṣāṃ kṣamaḥ syād iti me matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने
kiṃ punaḥ puruṣavyāghrāḥ patayo me nararṣabhāḥ samastānīndriyāṇīva śarīrasya viceṣṭane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनृतं माब्रवीच् छ्वश्रूः सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी युधिष्ठिरस् त्वां पाञ्चालि सुखे धास्यत्य् अनुत्तमे
anṛtaṃ mābravīc chvaśrūḥ sarvajñā sarvadarśinī yudhiṣṭhiras tvāṃ pāñcāli sukhe dhāsyaty anuttame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा राजसहस्राणि बहून्य् आशुपराक्रमः तद् व्यर्थं संप्रपश्यामि मोहात् तव जनाधिप
hatvā rājasahasrāṇi bahūny āśuparākramaḥ tad vyarthaṃ saṃprapaśyāmi mohāt tava janādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषाम् उन्मत्तको ज्येष्ठः सर्वे तस्योपचारिणः तवोन्मादेन राजेन्द्र सोन्मादाः सर्वपाण्डवाः
yeṣām unmattako jyeṣṭhaḥ sarve tasyopacāriṇaḥ tavonmādena rājendra sonmādāḥ sarvapāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि हि स्युर् अनुन्मत्ता भ्रातरस् ते जनाधिप बद्ध्वा त्वां नास्तिकैः सार्धं प्रशासेयुर् वसुंधराम्
yadi hi syur anunmattā bhrātaras te janādhipa baddhvā tvāṃ nāstikaiḥ sārdhaṃ praśāseyur vasuṃdharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुते मूढम् एवं हि यः श्रेयो नाधिगच्छति धूपैर् अञ्जनयोगैश् च नस्यकर्मभिर् एव च भेषजैः स चिकित्स्यः स्याद् य उन्मार्गेण गच्छति
kurute mūḍham evaṃ hi yaḥ śreyo nādhigacchati dhūpair añjanayogaiś ca nasyakarmabhir eva ca bheṣajaiḥ sa cikitsyaḥ syād ya unmārgeṇa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहं सर्वाधमा लोके स्त्रीणां भरतसत्तम तथा विनिकृतामित्रैर् याहम् इच्छामि जीवितुम्
sāhaṃ sarvādhamā loke strīṇāṃ bharatasattama tathā vinikṛtāmitrair yāham icchāmi jīvitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां यतमानानाम् उत्पद्यन्ते तु संपदः त्वं तु सर्वां महीं लब्ध्वा कुरुषे स्वयम् आपदम्
eteṣāṃ yatamānānām utpadyante tu saṃpadaḥ tvaṃ tu sarvāṃ mahīṃ labdhvā kuruṣe svayam āpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथास्तां संमतौ राज्ञां पृथिव्यां राजसत्तमौ मान्धाता चाम्बरीषश् च तथा राजन् विराजसे
yathāstāṃ saṃmatau rājñāṃ pṛthivyāṃ rājasattamau māndhātā cāmbarīṣaś ca tathā rājan virājase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रशाधि पृथिवीं देवीं प्रजा धर्मेण पालयन् सपर्वतवनद्वीपां मा राजन् विमना भव
praśādhi pṛthivīṃ devīṃ prajā dharmeṇa pālayan saparvatavanadvīpāṃ mā rājan vimanā bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजस्व विविधैर् यज्ञैर् जुह्वन्न् अग्नीन् प्रयच्छ च पुराणि भोगान् वासांसि द्विजातिभ्यो नृपोत्तम
yajasva vividhair yajñair juhvann agnīn prayaccha ca purāṇi bhogān vāsāṃsi dvijātibhyo nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.