Mahābhārata (critical edition) 12.157

युधिष्ठिर उवाच यतः प्रभवति क्रोधः कामश् च भरतर्षभ शोकमोहौ विवित्सा च परासुत्वं तथा मदः

yudhiṣṭhira uvāca yataḥ prabhavati krodhaḥ kāmaś ca bharatarṣabha śokamohau vivitsā ca parāsutvaṃ tathā madaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभो मात्सर्यम् ईर्ष्या च कुत्सासूया कृपा तथा एतत् सर्वं महाप्राज्ञ याथातथ्येन मे वद

lobho mātsaryam īrṣyā ca kutsāsūyā kṛpā tathā etat sarvaṃ mahāprājña yāthātathyena me vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्म उवाच त्रयोदशैते ऽतिबलाः शत्रवः प्राणिनां स्मृताः उपासते महाराज समस्ताः पुरुषान् इह

bhīṣma uvāca trayodaśaite 'tibalāḥ śatravaḥ prāṇināṃ smṛtāḥ upāsate mahārāja samastāḥ puruṣān iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते प्रमत्तं पुरुषम् अप्रमत्ता नुदन्ति हि वृका इव विलुम्पन्ति दृष्ट्वैव पुरुषेतरान्

ete pramattaṃ puruṣam apramattā nudanti hi vṛkā iva vilumpanti dṛṣṭvaiva puruṣetarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभ्यः प्रवर्तते दुःखम् एभ्यः पापं प्रवर्तते इति मर्त्यो विजानीयात् सततं भरतर्षभ

ebhyaḥ pravartate duḥkham ebhyaḥ pāpaṃ pravartate iti martyo vijānīyāt satataṃ bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेषाम् उदयं स्थानं क्षयं च पुरुषोत्तम हन्त ते वर्तयिष्यामि तन् मे निगदतः शृणु

eteṣām udayaṃ sthānaṃ kṣayaṃ ca puruṣottama hanta te vartayiṣyāmi tan me nigadataḥ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभात् क्रोधः प्रभवति परदोषैर् उदीर्यते क्षमया तिष्ठते राजञ् श्रीमांश् च विनिवर्तते

lobhāt krodhaḥ prabhavati paradoṣair udīryate kṣamayā tiṣṭhate rājañ śrīmāṃś ca vinivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकल्पाज् जायते कामः सेव्यमानो विवर्धते अवद्यदर्शनाद् व्येति तत्त्वज्ञानाच् च धीमताम्

saṃkalpāj jāyate kāmaḥ sevyamāno vivardhate avadyadarśanād vyeti tattvajñānāc ca dhīmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरुद्धानि हि शास्त्राणि पश्यन्तीहाल्पबुद्धयः विवित्सा जायते तत्र तत्त्वज्ञानान् निवर्तते

viruddhāni hi śāstrāṇi paśyantīhālpabuddhayaḥ vivitsā jāyate tatra tattvajñānān nivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतेः शोकः प्रभवति वियोगात् तस्य देहिनः यदा निरर्थकं वेत्ति तदा सद्यः प्रणश्यति

prīteḥ śokaḥ prabhavati viyogāt tasya dehinaḥ yadā nirarthakaṃ vetti tadā sadyaḥ praṇaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परासुता क्रोधलोभाद् अभ्यासाच् च प्रवर्तते दयया सर्वभूतानां निर्वेदात् सा निवर्तते

parāsutā krodhalobhād abhyāsāc ca pravartate dayayā sarvabhūtānāṃ nirvedāt sā nivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वत्यागात् तु मात्सर्यम् अहितानि च सेवते एतत् तु क्षीयते तात साधूनाम् उपसेवनात्

sattvatyāgāt tu mātsaryam ahitāni ca sevate etat tu kṣīyate tāta sādhūnām upasevanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलाज् ज्ञानात् तथैश्वर्यान् मदो भवति देहिनाम् एभिर् एव तु विज्ञातैर् मदः सद्यः प्रणश्यति

kulāj jñānāt tathaiśvaryān mado bhavati dehinām ebhir eva tu vijñātair madaḥ sadyaḥ praṇaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईर्ष्या कामात् प्रभवति संघर्षाच् चैव भारत इतरेषां तु मर्त्यानां प्रज्ञया सा प्रणश्यति

īrṣyā kāmāt prabhavati saṃgharṣāc caiva bhārata itareṣāṃ tu martyānāṃ prajñayā sā praṇaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभ्रमाल् लोकबाह्यानां द्वेष्यैर् वाक्यैर् असंगतैः कुत्सा संजायते राजन्न् उपेक्षाभिः प्रशाम्यति

vibhramāl lokabāhyānāṃ dveṣyair vākyair asaṃgataiḥ kutsā saṃjāyate rājann upekṣābhiḥ praśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिकर्तुम् अशक्याय बलस्थायापकारिणे असूया जायते तीव्रा कारुण्याद् विनिवर्तते

pratikartum aśakyāya balasthāyāpakāriṇe asūyā jāyate tīvrā kāruṇyād vinivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृपणान् सततं दृष्ट्वा ततः संजायते कृपा धर्मनिष्ठां यदा वेत्ति तदा शाम्यति सा कृपा

kṛpaṇān satataṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃjāyate kṛpā dharmaniṣṭhāṃ yadā vetti tadā śāmyati sā kṛpā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान्य् एव जितान्य् आहुः प्रशमाच् च त्रयोदश एते हि धार्तराष्ट्राणां सर्वे दोषास् त्रयोदश त्वया सर्वात्मना नित्यं विजिता जेष्यसे च तान्

etāny eva jitāny āhuḥ praśamāc ca trayodaśa ete hi dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarve doṣās trayodaśa tvayā sarvātmanā nityaṃ vijitā jeṣyase ca tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.