Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.166
भीष्म उवाच अथ तत्र महार्चिष्मान् अनलो वातसारथिः तस्याविदूरे रक्षार्थं खगेन्द्रेण कृतो ऽभवत्
bhīṣma uvāca atha tatra mahārciṣmān analo vātasārathiḥ tasyāvidūre rakṣārthaṃ khagendreṇa kṛto 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि पार्श्वे सुष्वाप विश्वस्तो बकराट् तदा कृतघ्नस् तु स दुष्टात्मा तं जिघांसुर् अजागरत्
sa cāpi pārśve suṣvāpa viśvasto bakarāṭ tadā kṛtaghnas tu sa duṣṭātmā taṃ jighāṃsur ajāgarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽलातेन दीप्तेन विश्वस्तं निजघान तम् निहत्य च मुदा युक्तः सो ऽनुबन्धं न दृष्टवान्
tato 'lātena dīptena viśvastaṃ nijaghāna tam nihatya ca mudā yuktaḥ so 'nubandhaṃ na dṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं विपक्षरोमाणं कृत्वाग्नाव् अपचत् तदा तं गृहीत्वा सुवर्णं च ययौ द्रुततरं द्विजः
sa taṃ vipakṣaromāṇaṃ kṛtvāgnāv apacat tadā taṃ gṛhītvā suvarṇaṃ ca yayau drutataraṃ dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽन्यस्मिन् गते चाह्नि विरूपाक्षो ऽब्रवीत् सुतम् न प्रेक्षे राजधर्माणम् अद्य पुत्र खगोत्तमम्
tato 'nyasmin gate cāhni virūpākṣo 'bravīt sutam na prekṣe rājadharmāṇam adya putra khagottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पूर्वसंध्यां ब्रह्माणं वन्दितुं याति सर्वदा मां चादृष्ट्वा कदा चित् स न गच्छति गृहान् खगः
sa pūrvasaṃdhyāṃ brahmāṇaṃ vandituṃ yāti sarvadā māṃ cādṛṣṭvā kadā cit sa na gacchati gṛhān khagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभे द्विरात्रं संध्ये वै नाभ्यगात् स ममालयम् तस्मान् न शुध्यते भावो मम स ज्ञायतां सुहृत्
ubhe dvirātraṃ saṃdhye vai nābhyagāt sa mamālayam tasmān na śudhyate bhāvo mama sa jñāyatāṃ suhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाध्यायेन वियुक्तो हि ब्रह्मवर्चसवर्जितः तं गतस् तत्र मे शङ्का हन्यात् तं स द्विजाधमः
svādhyāyena viyukto hi brahmavarcasavarjitaḥ taṃ gatas tatra me śaṅkā hanyāt taṃ sa dvijādhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुराचारस् तु दुर्बुद्धिर् इङ्गितैर् लक्षितो मया निष्क्रियो दारुणाकारः कृष्णो दस्युर् इवाधमः
durācāras tu durbuddhir iṅgitair lakṣito mayā niṣkriyo dāruṇākāraḥ kṛṣṇo dasyur ivādhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौतमः स गतस् तत्र तेनोद्विग्नं मनो मम पुत्र शीघ्रम् इतो गत्वा राजधर्मनिवेशनम् ज्ञायतां स विशुद्धात्मा यदि जीवति माचिरम्
gautamaḥ sa gatas tatra tenodvignaṃ mano mama putra śīghram ito gatvā rājadharmaniveśanam jñāyatāṃ sa viśuddhātmā yadi jīvati māciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तस् त्वरितो रक्षोभिः सहितो ययौ न्यग्रोधं तत्र चापश्यत् कङ्कालं राजधर्मणः
sa evam uktas tvarito rakṣobhiḥ sahito yayau nyagrodhaṃ tatra cāpaśyat kaṅkālaṃ rājadharmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रुदन्न् अगमत् पुत्रो राक्षसेन्द्रस्य धीमतः त्वरमाणः परं शक्त्या गौतमग्रहणाय वै
sa rudann agamat putro rākṣasendrasya dhīmataḥ tvaramāṇaḥ paraṃ śaktyā gautamagrahaṇāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽविदूरे जगृहुर् गौतमं राक्षसास् तदा राजधर्मशरीरं च पक्षास्थिचरणोज्झितम्
tato 'vidūre jagṛhur gautamaṃ rākṣasās tadā rājadharmaśarīraṃ ca pakṣāsthicaraṇojjhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आदायाथ रक्षांसि द्रुतं मेरुव्रजं ययुः राज्ञश् च दर्शयाम् आसुः शरीरं राजधर्मणः कृतघ्नं पुरुषं तं च गौतमं पापचेतसम्
tam ādāyātha rakṣāṃsi drutaṃ meruvrajaṃ yayuḥ rājñaś ca darśayām āsuḥ śarīraṃ rājadharmaṇaḥ kṛtaghnaṃ puruṣaṃ taṃ ca gautamaṃ pāpacetasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुरोद राजा तं दृष्ट्वा सामात्यः सपुरोहितः आर्तनादश् च सुमहान् अभूत् तस्य निवेशने
ruroda rājā taṃ dṛṣṭvā sāmātyaḥ sapurohitaḥ ārtanādaś ca sumahān abhūt tasya niveśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सस्त्रीकुमारं च पुरं बभूवास्वस्थमानसम् अथाब्रवीन् नृपः पुत्रं पापो ऽयं वध्यताम् इति
sastrīkumāraṃ ca puraṃ babhūvāsvasthamānasam athābravīn nṛpaḥ putraṃ pāpo 'yaṃ vadhyatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य मांसैर् इमे सर्वे विहरन्तु यथेष्टतः पापाचारः पापकर्मा पापात्मा पापनिश्चयः हन्तव्यो ऽयं मम मतिर् भवद्भिर् इति राक्षसाः
asya māṃsair ime sarve viharantu yatheṣṭataḥ pāpācāraḥ pāpakarmā pāpātmā pāpaniścayaḥ hantavyo 'yaṃ mama matir bhavadbhir iti rākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसा घोरविक्रमाः नैच्छन्त तं भक्षयितुं पापकर्मायम् इत्य् उत
ity uktā rākṣasendreṇa rākṣasā ghoravikramāḥ naicchanta taṃ bhakṣayituṃ pāpakarmāyam ity uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दस्यूनां दीयताम् एष साध्व् अद्य पुरुषाधमः इत्य् ऊचुस् तं महाराज राक्षसेन्द्रं निशाचराः
dasyūnāṃ dīyatām eṣa sādhv adya puruṣādhamaḥ ity ūcus taṃ mahārāja rākṣasendraṃ niśācarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोभिश् च गता भूमिम् ऊचू रक्षोगणाधिपम् न दातुम् अर्हसि त्वं नो भक्षणायास्य किल्बिषम्
śirobhiś ca gatā bhūmim ūcū rakṣogaṇādhipam na dātum arhasi tvaṃ no bhakṣaṇāyāsya kilbiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अस्त्व् इति तान् आह राक्षसेन्द्रो निशाचरान् दस्यूनां दीयताम् एष कृतघ्नो ऽद्यैव राक्षसाः
evam astv iti tān āha rākṣasendro niśācarān dasyūnāṃ dīyatām eṣa kṛtaghno 'dyaiva rākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते तस्य ते दासाः शूलमुद्गरपाणयः छित्त्वा तं खण्डशः पापं दस्युभ्यः प्रददुस् तदा
ity ukte tasya te dāsāḥ śūlamudgarapāṇayaḥ chittvā taṃ khaṇḍaśaḥ pāpaṃ dasyubhyaḥ pradadus tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दस्यवश् चापि नैच्छन्त तम् अत्तुं पापकारिणम् क्रव्यादा अपि राजेन्द्र कृतघ्नं नोपभुञ्जते
dasyavaś cāpi naicchanta tam attuṃ pāpakāriṇam kravyādā api rājendra kṛtaghnaṃ nopabhuñjate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा निष्कृतिर् विहिता राजन् कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः
brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathā niṣkṛtir vihitā rājan kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रद्रोही नृशंसश् च कृतघ्नश् च नराधमः क्रव्यादैः कृमिभिश् चान्यैर् न भुज्यन्ते हि तादृशाः
mitradrohī nṛśaṃsaś ca kṛtaghnaś ca narādhamaḥ kravyādaiḥ kṛmibhiś cānyair na bhujyante hi tādṛśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.