Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.167
भीष्म उवाच ततश् चितां बकपतेः कारयाम् आस राक्षसः रत्नैर् गन्धैश् च बहुभिर् वस्त्रैश् च समलंकृताम्
bhīṣma uvāca tataś citāṃ bakapateḥ kārayām āsa rākṣasaḥ ratnair gandhaiś ca bahubhir vastraiś ca samalaṃkṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रज्वाल्य नृपते बकराजं प्रतापवान् प्रेतकार्याणि विधिवद् राक्षसेन्द्रश् चकार ह
tatra prajvālya nṛpate bakarājaṃ pratāpavān pretakāryāṇi vidhivad rākṣasendraś cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् काले ऽथ सुरभिर् देवी दाक्षायणी शुभा उपरिष्टात् ततस् तस्य सा बभूव पयस्विनी
tasmin kāle 'tha surabhir devī dākṣāyaṇī śubhā upariṣṭāt tatas tasya sā babhūva payasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या वक्त्राच् च्युतः फेनः क्षीरमिश्रस् तदानघ सो ऽपतद् वै ततस् तस्यां चितायां राजधर्मणः
tasyā vaktrāc cyutaḥ phenaḥ kṣīramiśras tadānagha so 'patad vai tatas tasyāṃ citāyāṃ rājadharmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संजीवितस् तेन बकराजस् तदानघ उत्पत्य च समेयाय विरूपाक्षं बकाधिपः
tataḥ saṃjīvitas tena bakarājas tadānagha utpatya ca sameyāya virūpākṣaṃ bakādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभ्ययाद् देवराजो विरूपाक्षपुरं तदा प्राह चेदं विरूपाक्षं दिष्ट्यायं जीवतीत्य् उत
tato 'bhyayād devarājo virūpākṣapuraṃ tadā prāha cedaṃ virūpākṣaṃ diṣṭyāyaṃ jīvatīty uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावयाम् आस चेन्द्रस् तं विरूपाक्षं पुरातनम् यथा शापः पुरा दत्तो ब्रह्मणा राजधर्मणः
śrāvayām āsa cendras taṃ virūpākṣaṃ purātanam yathā śāpaḥ purā datto brahmaṇā rājadharmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा बकपती राजन् ब्रह्माणं नोपसर्पति ततो रोषाद् इदं प्राह बकेन्द्राय पितामहः
yadā bakapatī rājan brahmāṇaṃ nopasarpati tato roṣād idaṃ prāha bakendrāya pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मान् मूढो मम सदो नागतो ऽसौ बकाधमः तस्माद् वधं स दुष्टात्मा नचिरात् समवाप्स्यति
yasmān mūḍho mama sado nāgato 'sau bakādhamaḥ tasmād vadhaṃ sa duṣṭātmā nacirāt samavāpsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदायं तस्य वचनान् निहतो गौतमेन वै तेनैवामृतसिक्तश् च पुनः संजीवितो बकः
tadāyaṃ tasya vacanān nihato gautamena vai tenaivāmṛtasiktaś ca punaḥ saṃjīvito bakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजधर्मा ततः प्राह प्रणिपत्य पुरंदरम् यदि ते ऽनुग्रहकृता मयि बुद्धिः पुरंदर सखायं मे सुदयितं गौतमं जीवयेत्य् उत
rājadharmā tataḥ prāha praṇipatya puraṃdaram yadi te 'nugrahakṛtā mayi buddhiḥ puraṃdara sakhāyaṃ me sudayitaṃ gautamaṃ jīvayety uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य वाक्यं समाज्ञाय वासवः पुरुषर्षभ संजीवयित्वा सख्ये वै प्रादात् तं गौतमं तदा
tasya vākyaṃ samājñāya vāsavaḥ puruṣarṣabha saṃjīvayitvā sakhye vai prādāt taṃ gautamaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभाण्डोपस्करं राजंस् तम् आसाद्य बकाधिपः संपरिष्वज्य सुहृदं प्रीत्या परमया युतः
sabhāṇḍopaskaraṃ rājaṃs tam āsādya bakādhipaḥ saṃpariṣvajya suhṛdaṃ prītyā paramayā yutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तं पापकर्माणं राजधर्मा बकाधिपः विसर्जयित्वा सधनं प्रविवेश स्वम् आलयम्
atha taṃ pāpakarmāṇaṃ rājadharmā bakādhipaḥ visarjayitvā sadhanaṃ praviveśa svam ālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोचितं च स बको ययौ ब्रह्मसदस् तदा ब्रह्मा च तं महात्मानम् आतिथ्येनाभ्यपूजयत्
yathocitaṃ ca sa bako yayau brahmasadas tadā brahmā ca taṃ mahātmānam ātithyenābhyapūjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौतमश् चापि संप्राप्य पुनस् तं शबरालयम् शूद्रायां जनयाम् आस पुत्रान् दुष्कृतकारिणः
gautamaś cāpi saṃprāpya punas taṃ śabarālayam śūdrāyāṃ janayām āsa putrān duṣkṛtakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शापश् च सुमहांस् तस्य दत्तः सुरगणैस् तदा कुक्षौ पुनर्भ्वां भार्यायां जनयित्वा चिरात् सुतान् निरयं प्राप्स्यति महत् कृतघ्नो ऽयम् इति प्रभो
śāpaś ca sumahāṃs tasya dattaḥ suragaṇais tadā kukṣau punarbhvāṃ bhāryāyāṃ janayitvā cirāt sutān nirayaṃ prāpsyati mahat kṛtaghno 'yam iti prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् प्राह पुरा सर्वं नारदो मम भारत संस्मृत्य चापि सुमहद् आख्यानं पुरुषर्षभ मयापि भवते सर्वं यथावद् उपवर्णितम्
etat prāha purā sarvaṃ nārado mama bhārata saṃsmṛtya cāpi sumahad ākhyānaṃ puruṣarṣabha mayāpi bhavate sarvaṃ yathāvad upavarṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः
kutaḥ kṛtaghnasya yaśaḥ kutaḥ sthānaṃ kutaḥ sukham aśraddheyaḥ kṛtaghno hi kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रद्रोहो न कर्तव्यः पुरुषेण विशेषतः मित्रध्रुङ् निरयं घोरम् अनन्तं प्रतिपद्यते
mitradroho na kartavyaḥ puruṣeṇa viśeṣataḥ mitradhruṅ nirayaṃ ghoram anantaṃ pratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतज्ञेन सदा भाव्यं मित्रकामेन चानघ मित्रात् प्रभवते सत्यं मित्रात् प्रभवते बलम् सत्कारैर् उत्तमैर् मित्रं पूजयेत विचक्षणः
kṛtajñena sadā bhāvyaṃ mitrakāmena cānagha mitrāt prabhavate satyaṃ mitrāt prabhavate balam satkārair uttamair mitraṃ pūjayeta vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परित्याज्यो बुधैः पापः कृतघ्नो निरपत्रपः मित्रद्रोही कुलाङ्गारः पापकर्मा नराधमः
parityājyo budhaiḥ pāpaḥ kṛtaghno nirapatrapaḥ mitradrohī kulāṅgāraḥ pāpakarmā narādhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष धर्मभृतां श्रेष्ठ प्रोक्तः पापो मया तव मित्रद्रोही कृतघ्नो वै किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि
eṣa dharmabhṛtāṃ śreṣṭha proktaḥ pāpo mayā tava mitradrohī kṛtaghno vai kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एतच् छ्रुत्वा तदा वाक्यं भीष्मेणोक्तं महात्मना युधिष्ठिरः प्रीतमना बभूव जनमेजय
vaiśaṃpāyana uvāca etac chrutvā tadā vākyaṃ bhīṣmeṇoktaṃ mahātmanā yudhiṣṭhiraḥ prītamanā babhūva janamejaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.