Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.202
युधिष्ठिर उवाच पितामह महाप्राज्ञ युधि सत्यपराक्रम श्रोतुम् इच्छामि कार्त्स्न्येन कृष्णम् अव्ययम् ईश्वरम्
yudhiṣṭhira uvāca pitāmaha mahāprājña yudhi satyaparākrama śrotum icchāmi kārtsnyena kṛṣṇam avyayam īśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् चास्य तेजः सुमहद् यच् च कर्म पुरातनम् तन् मे सर्वं यथातत्त्वं प्रब्रूहि भरतर्षभ
yac cāsya tejaḥ sumahad yac ca karma purātanam tan me sarvaṃ yathātattvaṃ prabrūhi bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यग्योनिगतं रूपं कथं धारितवान् हरिः केन कार्यविसर्गेण तन् मे ब्रूहि पितामह
tiryagyonigataṃ rūpaṃ kathaṃ dhāritavān hariḥ kena kāryavisargeṇa tan me brūhi pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच पुराहं मृगयां यातो मार्कण्डेयाश्रमे स्थितः तत्रापश्यं मुनिगणान् समासीनान् सहस्रशः
bhīṣma uvāca purāhaṃ mṛgayāṃ yāto mārkaṇḍeyāśrame sthitaḥ tatrāpaśyaṃ munigaṇān samāsīnān sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते मधुपर्केण पूजां चक्रुर् अथो मयि प्रतिगृह्य च तां पूजां प्रत्यनन्दम् ऋषीन् अहम्
tatas te madhuparkeṇa pūjāṃ cakrur atho mayi pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ pratyanandam ṛṣīn aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथैषा कथिता तत्र कश्यपेन महर्षिणा मनःप्रह्लादिनीं दिव्यां ताम् इहैकमनाः शृणु
kathaiṣā kathitā tatra kaśyapena maharṣiṇā manaḥprahlādinīṃ divyāṃ tām ihaikamanāḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा दानवमुख्या हि क्रोधलोभसमन्विताः बलेन मत्ताः शतशो नरकाद्या महासुराः
purā dānavamukhyā hi krodhalobhasamanvitāḥ balena mattāḥ śataśo narakādyā mahāsurāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव चान्ये बहवो दानवा युद्धदुर्मदाः न सहन्ते स्म देवानां समृद्धिं ताम् अनुत्तमाम्
tathaiva cānye bahavo dānavā yuddhadurmadāḥ na sahante sma devānāṃ samṛddhiṃ tām anuttamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवैर् अर्द्यमानास् तु देवा देवर्षयस् तथा न शर्म लेभिरे राजन् विशमानास् ततस् ततः
dānavair ardyamānās tu devā devarṣayas tathā na śarma lebhire rājan viśamānās tatas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथिवीं चार्तरूपां ते समपश्यन् दिवौकसः दानवैर् अभिसंकीर्णां घोररूपैर् महाबलैः भारार्ताम् अपकृष्टां च दुःखितां संनिमज्जतीम्
pṛthivīṃ cārtarūpāṃ te samapaśyan divaukasaḥ dānavair abhisaṃkīrṇāṃ ghorarūpair mahābalaiḥ bhārārtām apakṛṣṭāṃ ca duḥkhitāṃ saṃnimajjatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथादितेयाः संत्रस्ता ब्रह्माणम् इदम् अब्रुवन् कथं शक्यामहे ब्रह्मन् दानवैर् उपमर्दनम्
athāditeyāḥ saṃtrastā brahmāṇam idam abruvan kathaṃ śakyāmahe brahman dānavair upamardanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंभूस् तान् उवाचेदं निसृष्टो ऽत्र विधिर् मया ते वरेणाभिसंमत्ता बलेन च मदेन च
svayaṃbhūs tān uvācedaṃ nisṛṣṭo 'tra vidhir mayā te vareṇābhisaṃmattā balena ca madena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नावभोत्स्यन्ति संमूढा विष्णुम् अव्यक्तदर्शनम् वराहरूपिणं देवम् अधृष्यम् अमरैर् अपि
nāvabhotsyanti saṃmūḍhā viṣṇum avyaktadarśanam varāharūpiṇaṃ devam adhṛṣyam amarair api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वेगेन गत्वा हि यत्र ते दानवाधमाः अन्तर्भूमिगता घोरा निवसन्ति सहस्रशः शमयिष्यति श्रुत्वा ते जहृषुः सुरसत्तमाः
eṣa vegena gatvā hi yatra te dānavādhamāḥ antarbhūmigatā ghorā nivasanti sahasraśaḥ śamayiṣyati śrutvā te jahṛṣuḥ surasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विष्णुर् महातेजा वाराहं रूपम् आश्रितः अन्तर्भूमिं संप्रविश्य जगाम दितिजान् प्रति
tato viṣṇur mahātejā vārāhaṃ rūpam āśritaḥ antarbhūmiṃ saṃpraviśya jagāma ditijān prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा च सहिताः सर्वे दैत्याः सत्त्वम् अमानुषम् प्रसह्य सहसा सर्वे संतस्थुः कालमोहिताः
dṛṣṭvā ca sahitāḥ sarve daityāḥ sattvam amānuṣam prasahya sahasā sarve saṃtasthuḥ kālamohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे च समभिद्रुत्य वराहं जगृहुः समम् संक्रुद्धाश् च वराहं तं व्यकर्षन्त समन्ततः
sarve ca samabhidrutya varāhaṃ jagṛhuḥ samam saṃkruddhāś ca varāhaṃ taṃ vyakarṣanta samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवेन्द्रा महाकाया महावीर्या बलोच्छ्रिताः नाशक्नुवंश् च किं चित् ते तस्य कर्तुं तदा विभो
dānavendrā mahākāyā mahāvīryā balocchritāḥ nāśaknuvaṃś ca kiṃ cit te tasya kartuṃ tadā vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽगमन् विस्मयं ते दानवेन्द्रा भयात् तदा संशयं गतम् आत्मानं मेनिरे च सहस्रशः
tato 'gaman vismayaṃ te dānavendrā bhayāt tadā saṃśayaṃ gatam ātmānaṃ menire ca sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवादिदेवः स योगात्मा योगसारथिः योगम् आस्थाय भगवांस् तदा भरतसत्तम
tato devādidevaḥ sa yogātmā yogasārathiḥ yogam āsthāya bhagavāṃs tadā bharatasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विननाद महानादं क्षोभयन् दैत्यदानवान् संनादिता येन लोकाः सर्वाश् चैव दिशो दश
vinanāda mahānādaṃ kṣobhayan daityadānavān saṃnāditā yena lokāḥ sarvāś caiva diśo daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन संनादशब्देन लोकाः संक्षोभम् आगमन् संभ्रान्ताश् च दिशः सर्वा देवाः शक्रपुरोगमाः
tena saṃnādaśabdena lokāḥ saṃkṣobham āgaman saṃbhrāntāś ca diśaḥ sarvā devāḥ śakrapurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विचेष्टं जगच् चापि बभूवातिभृशं तदा स्थावरं जङ्गमं चैव तेन नादेन मोहितम्
nirviceṣṭaṃ jagac cāpi babhūvātibhṛśaṃ tadā sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva tena nādena mohitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते दानवाः सर्वे तेन शब्देन भीषिताः पेतुर् गतासवश् चैव विष्णुतेजोविमोहिताः
tatas te dānavāḥ sarve tena śabdena bhīṣitāḥ petur gatāsavaś caiva viṣṇutejovimohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसातलगतांश् चैव वराहस् त्रिदशद्विषः खुरैः संदारयाम् आस मांसमेदोस्थिसंचयम्
rasātalagatāṃś caiva varāhas tridaśadviṣaḥ khuraiḥ saṃdārayām āsa māṃsamedosthisaṃcayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादेन तेन महता सनातन इति स्मृतः पद्मनाभो महायोगी भूताचार्यः स भूतराट्
nādena tena mahatā sanātana iti smṛtaḥ padmanābho mahāyogī bhūtācāryaḥ sa bhūtarāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवगणाः सर्वे पितामहम् उपाब्रुवन् नादो ऽयं कीदृशो देव नैनं विद्म वयं विभो को ऽसौ हि कस्य वा नादो येन विह्वलितं जगत्
tato devagaṇāḥ sarve pitāmaham upābruvan nādo 'yaṃ kīdṛśo deva nainaṃ vidma vayaṃ vibho ko 'sau hi kasya vā nādo yena vihvalitaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् अन्तरे विष्णुर् वाराहं रूपम् आस्थितः उदतिष्ठन् महादेवः स्तूयमानो महर्षिभिः
etasminn antare viṣṇur vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ udatiṣṭhan mahādevaḥ stūyamāno maharṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामह उवाच निहत्य दानवपतीन् महावर्ष्मा महाबलः एष देवो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः
pitāmaha uvāca nihatya dānavapatīn mahāvarṣmā mahābalaḥ eṣa devo mahāyogī bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वभूतेश्वरो योगी योनिर् आत्मा तथात्मनः स्थिरीभवत कृष्णो ऽयं सर्वपापप्रणाशनः
sarvabhūteśvaro yogī yonir ātmā tathātmanaḥ sthirībhavata kṛṣṇo 'yaṃ sarvapāpapraṇāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा कर्मातिसाध्व् एतद् अशक्यम् अमितप्रभः समायातः स्वम् आत्मानं महाभागो महाद्युतिः पद्मनाभो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः
kṛtvā karmātisādhv etad aśakyam amitaprabhaḥ samāyātaḥ svam ātmānaṃ mahābhāgo mahādyutiḥ padmanābho mahāyogī bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न संतापो न भीः कार्या शोको वा सुरसत्तमाः विधिर् एष प्रभावश् च कालः संक्षयकारकः लोकान् धारयतानेन नादो मुक्तो महात्मना
na saṃtāpo na bhīḥ kāryā śoko vā surasattamāḥ vidhir eṣa prabhāvaś ca kālaḥ saṃkṣayakārakaḥ lokān dhārayatānena nādo mukto mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव हि महाभागः सर्वलोकनमस्कृतः अच्युतः पुण्डरीकाक्षः सर्वभूतसमुद्भवः
sa eva hi mahābhāgaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ acyutaḥ puṇḍarīkākṣaḥ sarvabhūtasamudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.