Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.221
युधिष्ठिर उवाच पूर्वरूपाणि मे राजन् पुरुषस्य भविष्यतः पराभविष्यतश् चैव त्वं मे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca pūrvarūpāṇi me rājan puruṣasya bhaviṣyataḥ parābhaviṣyataś caiva tvaṃ me brūhi pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच मन एव मनुष्यस्य पूर्वरूपाणि शंसति भविष्यतश् च भद्रं ते तथैव नभविष्यतः
bhīṣma uvāca mana eva manuṣyasya pūrvarūpāṇi śaṃsati bhaviṣyataś ca bhadraṃ te tathaiva nabhaviṣyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् श्रिया शक्रस्य संवादं तन् निबोध युधिष्ठिर
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam śriyā śakrasya saṃvādaṃ tan nibodha yudhiṣṭhira
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महतस् तपसो व्युष्ट्या पश्यंल् लोकौ परावरौ सामान्यम् ऋषिभिर् गत्वा ब्रह्मलोकनिवासिभिः
mahatas tapaso vyuṣṭyā paśyaṃl lokau parāvarau sāmānyam ṛṣibhir gatvā brahmalokanivāsibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मैवामितदीप्तौजाः शान्तपाप्मा महातपाः विचचार यथाकामं त्रिषु लोकेषु नारदः
brahmaivāmitadīptaujāḥ śāntapāpmā mahātapāḥ vicacāra yathākāmaṃ triṣu lokeṣu nāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदा चित् प्रातर् उत्थाय पिस्पृक्षुः सलिलं शुचि ध्रुवद्वारभवां गङ्गां जगामावततार च
kadā cit prātar utthāya pispṛkṣuḥ salilaṃ śuci dhruvadvārabhavāṃ gaṅgāṃ jagāmāvatatāra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रनयनश् चापि वज्री शम्बरपाकहा तस्या देवर्षिजुष्टायास् तीरम् अभ्याजगाम ह
sahasranayanaś cāpi vajrī śambarapākahā tasyā devarṣijuṣṭāyās tīram abhyājagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताव् आप्लुत्य यतात्मानौ कृतजप्यौ समासतुः नद्याः पुलिनम् आसाद्य सूक्ष्मकाञ्चनवालुकम्
tāv āplutya yatātmānau kṛtajapyau samāsatuḥ nadyāḥ pulinam āsādya sūkṣmakāñcanavālukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यकर्मभिर् आख्याता देवर्षिकथिताः कथाः चक्रतुस् तौ कथाशीलौ शुचिसंहृष्टमानसौ पूर्ववृत्तव्यपेतानि कथयन्तौ समाहितौ
puṇyakarmabhir ākhyātā devarṣikathitāḥ kathāḥ cakratus tau kathāśīlau śucisaṃhṛṣṭamānasau pūrvavṛttavyapetāni kathayantau samāhitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भास्करम् उद्यन्तं रश्मिजालपुरस्कृतम् पूर्णमण्डलम् आलोक्य ताव् उत्थायोपतस्थतुः
atha bhāskaram udyantaṃ raśmijālapuraskṛtam pūrṇamaṇḍalam ālokya tāv utthāyopatasthatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभितस् तूदयन्तं तम् अर्कम् अर्कम् इवापरम् आकाशे ददृशे ज्योतिर् उद्यतार्चिःसमप्रभम्
abhitas tūdayantaṃ tam arkam arkam ivāparam ākāśe dadṛśe jyotir udyatārciḥsamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः समीपं संप्राप्तं प्रत्यदृश्यत भारत तत् सुपर्णार्कचरितम् आस्थितं वैष्णवं पदम् भाभिर् अप्रतिमं भाति त्रैलोक्यम् अवभासयत्
tayoḥ samīpaṃ saṃprāptaṃ pratyadṛśyata bhārata tat suparṇārkacaritam āsthitaṃ vaiṣṇavaṃ padam bhābhir apratimaṃ bhāti trailokyam avabhāsayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्याभिरूपशोभाभिर् अप्सरोभिः पुरस्कृताम् बृहतीम् अंशुमत्प्रख्यां बृहद्भानोर् इवार्चिषम्
divyābhirūpaśobhābhir apsarobhiḥ puraskṛtām bṛhatīm aṃśumatprakhyāṃ bṛhadbhānor ivārciṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्षत्रकल्पाभरणां ताराभक्तिसमस्रजम् श्रियं ददृशतुः पद्मां साक्षात् पद्मतलस्थिताम्
nakṣatrakalpābharaṇāṃ tārābhaktisamasrajam śriyaṃ dadṛśatuḥ padmāṃ sākṣāt padmatalasthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावरुह्य विमानाग्राद् अङ्गनानाम् अनुत्तमा अभ्यगच्छत् त्रिलोकेशं शक्रं चर्षिं च नारदम्
sāvaruhya vimānāgrād aṅganānām anuttamā abhyagacchat trilokeśaṃ śakraṃ carṣiṃ ca nāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदानुगतः साक्षान् मघवांस् ताम् उपागमत् कृताञ्जलिपुटो देवीं निवेद्यात्मानम् आत्मना
nāradānugataḥ sākṣān maghavāṃs tām upāgamat kṛtāñjalipuṭo devīṃ nivedyātmānam ātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रे चानुपमां पूजां तस्याश् चापि स सर्ववित् देवराजः श्रियं राजन् वाक्यं चेदम् उवाच ह
cakre cānupamāṃ pūjāṃ tasyāś cāpi sa sarvavit devarājaḥ śriyaṃ rājan vākyaṃ cedam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का त्वं केन च कार्येण संप्राप्ता चारुहासिनि कुतश् चागम्यते सुभ्रु गन्तव्यं क्व च ते शुभे
kā tvaṃ kena ca kāryeṇa saṃprāptā cāruhāsini kutaś cāgamyate subhru gantavyaṃ kva ca te śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीर् उवाच पुण्येषु त्रिषु लोकेषु सर्वे स्थावरजङ्गमाः ममात्मभावम् इच्छन्तो यतन्ते परमात्मना
śrīr uvāca puṇyeṣu triṣu lokeṣu sarve sthāvarajaṅgamāḥ mamātmabhāvam icchanto yatante paramātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहं वै पङ्कजे जाता सूर्यरश्मिविबोधिते भूत्यर्थं सर्वभूतानां पद्मा श्रीः पद्ममालिनी
sāhaṃ vai paṅkaje jātā sūryaraśmivibodhite bhūtyarthaṃ sarvabhūtānāṃ padmā śrīḥ padmamālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं लक्ष्मीर् अहं भूतिः श्रीश् चाहं बलसूदन अहं श्रद्धा च मेधा च सन्नतिर् विजितिः स्थितिः
ahaṃ lakṣmīr ahaṃ bhūtiḥ śrīś cāhaṃ balasūdana ahaṃ śraddhā ca medhā ca sannatir vijitiḥ sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं धृतिर् अहं सिद्धिर् अहं त्विड् भूतिर् एव च अहं स्वाहा स्वधा चैव संस्तुतिर् नियतिः कृतिः
ahaṃ dhṛtir ahaṃ siddhir ahaṃ tviḍ bhūtir eva ca ahaṃ svāhā svadhā caiva saṃstutir niyatiḥ kṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञां विजयमानानां सेनाग्रेषु ध्वजेषु च निवासे धर्मशीलानां विषयेषु पुरेषु च
rājñāṃ vijayamānānāṃ senāgreṣu dhvajeṣu ca nivāse dharmaśīlānāṃ viṣayeṣu pureṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितकाशिनि शूरे च संग्रामेष्व् अनिवर्तिनि निवसामि मनुष्येन्द्रे सदैव बलसूदन
jitakāśini śūre ca saṃgrāmeṣv anivartini nivasāmi manuṣyendre sadaiva balasūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मनित्ये महाबुद्धौ ब्रह्मण्ये सत्यवादिनि प्रश्रिते दानशीले च सदैव निवसाम्य् अहम्
dharmanitye mahābuddhau brahmaṇye satyavādini praśrite dānaśīle ca sadaiva nivasāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असुरेष्व् अवसं पूर्वं सत्यधर्मनिबन्धना विपरीतांस् तु तान् बुद्ध्वा त्वयि वासम् अरोचयम्
asureṣv avasaṃ pūrvaṃ satyadharmanibandhanā viparītāṃs tu tān buddhvā tvayi vāsam arocayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्र उवाच कथंवृत्तेषु दैत्येषु त्वम् अवात्सीर् वरानने दृष्ट्वा च किम् इहागास् त्वं हित्वा दैतेयदानवान्
śakra uvāca kathaṃvṛtteṣu daityeṣu tvam avātsīr varānane dṛṣṭvā ca kim ihāgās tvaṃ hitvā daiteyadānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीर् उवाच स्वधर्मम् अनुतिष्ठत्सु धैर्याद् अचलितेषु च स्वर्गमार्गाभिरामेषु सत्त्वेषु निरता ह्य् अहम्
śrīr uvāca svadharmam anutiṣṭhatsu dhairyād acaliteṣu ca svargamārgābhirāmeṣu sattveṣu niratā hy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानाध्ययनयज्ञेज्या गुरुदैवतपूजनम् विप्राणाम् अतिथीनां च तेषां नित्यम् अवर्तत
dānādhyayanayajñejyā gurudaivatapūjanam viprāṇām atithīnāṃ ca teṣāṃ nityam avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुसंमृष्टगृहाश् चासञ् जितस्त्रीका हुताग्नयः गुरुशुश्रूषवो दान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः
susaṃmṛṣṭagṛhāś cāsañ jitastrīkā hutāgnayaḥ guruśuśrūṣavo dāntā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्दधाना जितक्रोधा दानशीलानसूयकाः भृतपुत्रा भृतामात्या भृतदारा ह्य् अनीर्षवः
śraddadhānā jitakrodhā dānaśīlānasūyakāḥ bhṛtaputrā bhṛtāmātyā bhṛtadārā hy anīrṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमर्षणा न चान्योन्यं स्पृहयन्ति कदा चन न च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः
amarṣaṇā na cānyonyaṃ spṛhayanti kadā cana na ca jātūpatapyante dhīrāḥ parasamṛddhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातारः संगृहीतार आर्याः करुणवेदिनः महाप्रसादा ऋजवो दृढभक्ता जितेन्द्रियाः
dātāraḥ saṃgṛhītāra āryāḥ karuṇavedinaḥ mahāprasādā ṛjavo dṛḍhabhaktā jitendriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतुष्टभृत्यसचिवाः कृतज्ञाः प्रियवादिनः यथार्थमानार्थकरा ह्रीनिषेधा यतव्रताः
saṃtuṣṭabhṛtyasacivāḥ kṛtajñāḥ priyavādinaḥ yathārthamānārthakarā hrīniṣedhā yatavratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं पर्वसु सुस्नाताः स्वनुलिप्ताः स्वलंकृताः उपवासतपःशीलाः प्रतीता ब्रह्मवादिनः
nityaṃ parvasu susnātāḥ svanuliptāḥ svalaṃkṛtāḥ upavāsatapaḥśīlāḥ pratītā brahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैनान् अभ्युदियात् सूर्यो न चाप्य् आसन् प्रगेनिशाः रात्रौ दधि च सक्तूंश् च नित्यम् एव व्यवर्जयन्
nainān abhyudiyāt sūryo na cāpy āsan prageniśāḥ rātrau dadhi ca saktūṃś ca nityam eva vyavarjayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काल्यं घृतं चान्ववेक्षन् प्रयता ब्रह्मचारिणः मङ्गलान् अपि चापश्यन् ब्राह्मणांश् चाप्य् अपूजयन्
kālyaṃ ghṛtaṃ cānvavekṣan prayatā brahmacāriṇaḥ maṅgalān api cāpaśyan brāhmaṇāṃś cāpy apūjayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा हि ददतां धर्मः सदा चाप्रतिगृह्णताम् अर्धं च रात्र्याः स्वपतां दिवा चास्वपतां तथा
sadā hi dadatāṃ dharmaḥ sadā cāpratigṛhṇatām ardhaṃ ca rātryāḥ svapatāṃ divā cāsvapatāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपणानाथवृद्धानां दुर्बलातुरयोषिताम् दायं च संविभागं च नित्यम् एवानुमोदताम्
kṛpaṇānāthavṛddhānāṃ durbalāturayoṣitām dāyaṃ ca saṃvibhāgaṃ ca nityam evānumodatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषण्णं त्रस्तम् उद्विग्नं भयार्तं व्याधिपीडितम् हृतस्वं व्यसनार्तं च नित्यम् आश्वासयन्ति ते
viṣaṇṇaṃ trastam udvignaṃ bhayārtaṃ vyādhipīḍitam hṛtasvaṃ vyasanārtaṃ ca nityam āśvāsayanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मम् एवान्ववर्तन्त न हिंसन्ति परस्परम् अनुकूलाश् च कार्येषु गुरुवृद्धोपसेविनः
dharmam evānvavartanta na hiṃsanti parasparam anukūlāś ca kāryeṣu guruvṛddhopasevinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृदेवातिथींश् चैव यथावत् ते ऽभ्यपूजयन् अवशेषाणि चाश्नन्ति नित्यं सत्यतपोरताः
pitṛdevātithīṃś caiva yathāvat te 'bhyapūjayan avaśeṣāṇi cāśnanti nityaṃ satyataporatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैके ऽश्नन्ति सुसंपन्नं न गच्छन्ति परस्त्रियम् सर्वभूतेष्व् अवर्तन्त यथात्मनि दयां प्रति
naike 'śnanti susaṃpannaṃ na gacchanti parastriyam sarvabhūteṣv avartanta yathātmani dayāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवाकाशे न पशुषु नायोनौ न च पर्वसु इन्द्रियस्य विसर्गं ते ऽरोचयन्त कदा चन
naivākāśe na paśuṣu nāyonau na ca parvasu indriyasya visargaṃ te 'rocayanta kadā cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं दानं तथा दाक्ष्यम् आर्जवं चैव नित्यदा उत्साहश् चानहंकारः परमं सौहृदं क्षमा
nityaṃ dānaṃ tathā dākṣyam ārjavaṃ caiva nityadā utsāhaś cānahaṃkāraḥ paramaṃ sauhṛdaṃ kṣamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं दानं तपः शौचं कारुण्यं वाग् अनिष्ठुरा मित्रेषु चानभिद्रोहः सर्वं तेष्व् अभवत् प्रभो
satyaṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ kāruṇyaṃ vāg aniṣṭhurā mitreṣu cānabhidrohaḥ sarvaṃ teṣv abhavat prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रा तन्द्रीर् असंप्रीतिर् असूया चानवेक्षिता अरतिश् च विषादश् च न स्पृहा चाविशन्त तान्
nidrā tandrīr asaṃprītir asūyā cānavekṣitā aratiś ca viṣādaś ca na spṛhā cāviśanta tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साहम् एवंगुणेष्व् एव दानवेष्व् अवसं पुरा प्रजासर्गम् उपादाय नैकं युगविपर्ययम्
sāham evaṃguṇeṣv eva dānaveṣv avasaṃ purā prajāsargam upādāya naikaṃ yugaviparyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालविपर्यासे तेषां गुणविपर्ययात् अपश्यं विगतं धर्मं कामक्रोधवशात्मनाम्
tataḥ kālaviparyāse teṣāṃ guṇaviparyayāt apaśyaṃ vigataṃ dharmaṃ kāmakrodhavaśātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभासदां ते वृद्धानां सत्याः कथयतां कथाः प्राहसन्न् अभ्यसूयंश् च सर्ववृद्धान् गुणावराः
sabhāsadāṃ te vṛddhānāṃ satyāḥ kathayatāṃ kathāḥ prāhasann abhyasūyaṃś ca sarvavṛddhān guṇāvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूनः सहसमासीनान् वृद्धान् अभिगतान् सतः नाभ्युत्थानाभिवादाभ्यां यथापूर्वम् अपूजयन्
yūnaḥ sahasamāsīnān vṛddhān abhigatān sataḥ nābhyutthānābhivādābhyāṃ yathāpūrvam apūjayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तयन्त्य् एव पितरि पुत्राः प्रभवता ऽऽत्मनः अमित्रभृत्यतां प्राप्य ख्यापयन्तो ऽनपत्रपाः
vartayanty eva pitari putrāḥ prabhavatā ''tmanaḥ amitrabhṛtyatāṃ prāpya khyāpayanto 'napatrapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा धर्माद् अपेतेन कर्मणा गर्हितेन ये महतः प्राप्नुवन्त्य् अर्थांस् तेष्व् एषाम् अभवत् स्पृहा
tathā dharmād apetena karmaṇā garhitena ye mahataḥ prāpnuvanty arthāṃs teṣv eṣām abhavat spṛhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छैश् चाप्य् अवदन् रात्रौ नीचैस् तत्राग्निर् अज्वलत् पुत्राः पितॄन् अभ्यवदन् भार्याश् चाभ्यवदन् पतीन्
ucchaiś cāpy avadan rātrau nīcais tatrāgnir ajvalat putrāḥ pitṝn abhyavadan bhāryāś cābhyavadan patīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं वृद्धम् आचार्यम् अतिथिं गुरुम् गुरुवन् नाभ्यनन्दन्त कुमारान् नान्वपालयन्
mātaraṃ pitaraṃ vṛddham ācāryam atithiṃ gurum guruvan nābhyanandanta kumārān nānvapālayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षां बलिम् अदत्त्वा च स्वयम् अन्नानि भुञ्जते अनिष्ट्वा संविभज्याथ पितृदेवातिथीन् गुरून्
bhikṣāṃ balim adattvā ca svayam annāni bhuñjate aniṣṭvā saṃvibhajyātha pitṛdevātithīn gurūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शौचम् अनुरुध्यन्त तेषां सूदजनास् तथा मनसा कर्मणा वाचा भक्तम् आसीद् अनावृतम्
na śaucam anurudhyanta teṣāṃ sūdajanās tathā manasā karmaṇā vācā bhaktam āsīd anāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रकीर्णानि धान्यानि काकमूषकभोजनम् अपावृतं पयो ऽतिष्ठद् उच्छिष्टाश् चास्पृशन् घृतम्
viprakīrṇāni dhānyāni kākamūṣakabhojanam apāvṛtaṃ payo 'tiṣṭhad ucchiṣṭāś cāspṛśan ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुद्दालपाटीपिटकं प्रकीर्णं कांस्यभाजनम् द्रव्योपकरणं सर्वं नान्ववैक्षत् कुटुम्बिनी
kuddālapāṭīpiṭakaṃ prakīrṇaṃ kāṃsyabhājanam dravyopakaraṇaṃ sarvaṃ nānvavaikṣat kuṭumbinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकारागारविध्वंसान् न स्म ते प्रतिकुर्वते नाद्रियन्ते पशून् बद्ध्वा यवसेनोदकेन च
prākārāgāravidhvaṃsān na sma te pratikurvate nādriyante paśūn baddhvā yavasenodakena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालानां प्रेक्षमाणानां स्वयं भक्षान् अभक्षयन् तथा भृत्यजनं सर्वं पर्यश्नन्ति च दानवाः
bālānāṃ prekṣamāṇānāṃ svayaṃ bhakṣān abhakṣayan tathā bhṛtyajanaṃ sarvaṃ paryaśnanti ca dānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायसं कृसरं मांसम् अपूपान् अथ शष्कुलीः अपाचयन्न् आत्मनो ऽर्थे वृथामांसान्य् अभक्षयन्
pāyasaṃ kṛsaraṃ māṃsam apūpān atha śaṣkulīḥ apācayann ātmano 'rthe vṛthāmāṃsāny abhakṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सूर्यशायिनश् चासन् सर्वे चासन् प्रगेनिशाः अवर्तन् कलहाश् चात्र दिवारात्रं गृहे गृहे
utsūryaśāyinaś cāsan sarve cāsan prageniśāḥ avartan kalahāś cātra divārātraṃ gṛhe gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनार्याश् चार्यम् आसीनं पर्युपासन् न तत्र ह आश्रमस्थान् विकर्मस्थाः प्रद्विषन्ति परस्परम् संकराश् चाप्य् अवर्तन्त न च शौचम् अवर्तत
anāryāś cāryam āsīnaṃ paryupāsan na tatra ha āśramasthān vikarmasthāḥ pradviṣanti parasparam saṃkarāś cāpy avartanta na ca śaucam avartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च वेदविदो विप्रा विस्पष्टम् अनृचश् च ये निरन्तरविशेषास् ते बहुमानावमानयोः
ye ca vedavido viprā vispaṣṭam anṛcaś ca ye nirantaraviśeṣās te bahumānāvamānayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हावम् आभरणं वेषं गतिं स्थितिम् अवेक्षितुम् असेवन्त भुजिष्या वै दुर्जनाचरितं विधिम्
hāvam ābharaṇaṃ veṣaṃ gatiṃ sthitim avekṣitum asevanta bhujiṣyā vai durjanācaritaṃ vidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियः पुरुषवेषेण पुंसः स्त्रीवेषधारिणः क्रीडारतिविहारेषु परां मुदम् अवाप्नुवन्
striyaḥ puruṣaveṣeṇa puṃsaḥ strīveṣadhāriṇaḥ krīḍārativihāreṣu parāṃ mudam avāpnuvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभवद्भिः पुरा दायान् अर्हेभ्यः प्रतिपादितान् नाभ्यवर्तन्त नास्तिक्याद् वर्तन्तः संभवेष्व् अपि
prabhavadbhiḥ purā dāyān arhebhyaḥ pratipāditān nābhyavartanta nāstikyād vartantaḥ saṃbhaveṣv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मित्रेणाभ्यर्थितं मित्रम् अर्थे संशयिते क्व चित् वालकोट्यग्रमात्रेण स्वार्थेनाघ्नत तद् वसु
mitreṇābhyarthitaṃ mitram arthe saṃśayite kva cit vālakoṭyagramātreṇa svārthenāghnata tad vasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्वादानरुचयो विपण्यव्यवहारिणः अदृश्यन्तार्यवर्णेषु शूद्राश् चापि तपोधनाः
parasvādānarucayo vipaṇyavyavahāriṇaḥ adṛśyantāryavarṇeṣu śūdrāś cāpi tapodhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीयन्ते ऽव्रताः के चिद् वृथाव्रतम् अथापरे अशुश्रूषुर् गुरोः शिष्यः कश् चिच् छिष्यसखो गुरुः
adhīyante 'vratāḥ ke cid vṛthāvratam athāpare aśuśrūṣur guroḥ śiṣyaḥ kaś cic chiṣyasakho guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिता चैव जनित्री च श्रान्तौ वृत्तोत्सवाव् इव अप्रभुत्वे स्थितौ वृद्धाव् अन्नं प्रार्थयतः सुतान्
pitā caiva janitrī ca śrāntau vṛttotsavāv iva aprabhutve sthitau vṛddhāv annaṃ prārthayataḥ sutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वेदविदः प्राज्ञा गाम्भीर्ये सागरोपमाः कृष्यादिष्व् अभवन् सक्ता मूर्खाः श्राद्धान्य् अभुञ्जत
tatra vedavidaḥ prājñā gāmbhīrye sāgaropamāḥ kṛṣyādiṣv abhavan saktā mūrkhāḥ śrāddhāny abhuñjata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः प्रातश् च सुप्रश्नं कल्पनं प्रेषणक्रियाः शिष्यानुप्रहितास् तस्मिन्न् अकुर्वन् गुरवश् च ह
prātaḥ prātaś ca supraśnaṃ kalpanaṃ preṣaṇakriyāḥ śiṣyānuprahitās tasminn akurvan guravaś ca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वश्रूश्वशुरयोर् अग्रे वधूः प्रेष्यान् अशासत अन्वशासच् च भर्तारं समाहूयाभिजल्पती
śvaśrūśvaśurayor agre vadhūḥ preṣyān aśāsata anvaśāsac ca bhartāraṃ samāhūyābhijalpatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयत्नेनापि चारक्षच् चित्तं पुत्रस्य वै पिता व्यभजंश् चापि संरम्भाद् दुःखवासं तथावसन्
prayatnenāpi cārakṣac cittaṃ putrasya vai pitā vyabhajaṃś cāpi saṃrambhād duḥkhavāsaṃ tathāvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निदाहेन चोरैर् वा राजभिर् वा हृतं धनम् दृष्ट्वा द्वेषात् प्राहसन्त सुहृत्संभाविता ह्य् अपि
agnidāhena corair vā rājabhir vā hṛtaṃ dhanam dṛṣṭvā dveṣāt prāhasanta suhṛtsaṃbhāvitā hy api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतघ्ना नास्तिकाः पापा गुरुदाराभिमर्शिनः अभक्ष्यभक्षणरता निर्मर्यादा हतत्विषः
kṛtaghnā nāstikāḥ pāpā gurudārābhimarśinaḥ abhakṣyabhakṣaṇaratā nirmaryādā hatatviṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेष्व् एवमादीन् आचारान् आचरत्सु विपर्यये नाहं देवेन्द्र वत्स्यामि दानवेष्व् इति मे मतिः
teṣv evamādīn ācārān ācaratsu viparyaye nāhaṃ devendra vatsyāmi dānaveṣv iti me matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां मां स्वयम् अनुप्राप्ताम् अभिनन्द शचीपते त्वयार्चितां मां देवेश पुरोधास्यन्ति देवताः
tāṃ māṃ svayam anuprāptām abhinanda śacīpate tvayārcitāṃ māṃ deveśa purodhāsyanti devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्राहं तत्र मत्कान्ता मद्विशिष्टा मदर्पणाः सप्त देव्यो मयाष्टम्यो वासं चेष्यन्ति मे ऽष्टधा
yatrāhaṃ tatra matkāntā madviśiṣṭā madarpaṇāḥ sapta devyo mayāṣṭamyo vāsaṃ ceṣyanti me 'ṣṭadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशा श्रद्धा धृतिः कान्तिर् विजितिः सन्नतिः क्षमा अष्टमी वृत्तिर् एतासां पुरोगा पाकशासन
āśā śraddhā dhṛtiḥ kāntir vijitiḥ sannatiḥ kṣamā aṣṭamī vṛttir etāsāṃ purogā pākaśāsana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताश् चाहं चासुरांस् त्यक्त्वा युष्मद्विषयम् आगता त्रिदशेषु निवत्स्यामो धर्मनिष्ठान्तरात्मसु
tāś cāhaṃ cāsurāṃs tyaktvā yuṣmadviṣayam āgatā tridaśeṣu nivatsyāmo dharmaniṣṭhāntarātmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच इत्य् उक्तवचनां देवीम् अत्यर्थं तौ ननन्दतुः नारदश् च त्रिलोकर्षिर् वृत्रहन्ता च वासवः
bhīṣma uvāca ity uktavacanāṃ devīm atyarthaṃ tau nanandatuḥ nāradaś ca trilokarṣir vṛtrahantā ca vāsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽनलसखो वायुः प्रववौ देववेश्मसु इष्टगन्धः सुखस्पर्शः सर्वेन्द्रियसुखावहः
tato 'nalasakho vāyuḥ pravavau devaveśmasu iṣṭagandhaḥ sukhasparśaḥ sarvendriyasukhāvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचौ चाभ्यर्चिते देशे त्रिदशाः प्रायशः स्थिताः लक्ष्म्या सहितम् आसीनं मघवन्तं दिदृक्षवः
śucau cābhyarcite deśe tridaśāḥ prāyaśaḥ sthitāḥ lakṣmyā sahitam āsīnaṃ maghavantaṃ didṛkṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिवं प्राप्य सहस्रलोचनः; श्रियोपपन्नः सुहृदा सुरर्षिणा रथेन हर्यश्वयुजा सुरर्षभः; सदः सुराणाम् अभिसत्कृतो ययौ
tato divaṃ prāpya sahasralocanaḥ; śriyopapannaḥ suhṛdā surarṣiṇā rathena haryaśvayujā surarṣabhaḥ; sadaḥ surāṇām abhisatkṛto yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेङ्गितं वज्रधरस्य नारदः; श्रियाश् च देव्या मनसा विचारयन् श्रियै शशंसामरदृष्टपौरुषः; शिवेन तत्रागमनं महर्द्धिमत्
atheṅgitaṃ vajradharasya nāradaḥ; śriyāś ca devyā manasā vicārayan śriyai śaśaṃsāmaradṛṣṭapauruṣaḥ; śivena tatrāgamanaṃ maharddhimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽमृतं द्यौः प्रववर्ष भास्वती; पितामहस्यायतने स्वयंभुवः अनाहता दुन्दुभयश् च नेदिरे; तथा प्रसन्नाश् च दिशश् चकाशिरे
tato 'mṛtaṃ dyauḥ pravavarṣa bhāsvatī; pitāmahasyāyatane svayaṃbhuvaḥ anāhatā dundubhayaś ca nedire; tathā prasannāś ca diśaś cakāśire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथर्तु सस्येषु ववर्ष वासवो; न धर्ममार्गाद् विचचाल कश् चन अनेकरत्नाकरभूषणा च भूः; सुघोषघोषा भुवनौकसां जये
yathartu sasyeṣu vavarṣa vāsavo; na dharmamārgād vicacāla kaś cana anekaratnākarabhūṣaṇā ca bhūḥ; sughoṣaghoṣā bhuvanaukasāṃ jaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियाभिरामा मनुजा यशस्विनो; बभुः शुभे पुण्यकृतां पथि स्थिताः नरामराः किंनरयक्षराक्षसाः; समृद्धिमन्तः सुखिनो यशस्विनः
kriyābhirāmā manujā yaśasvino; babhuḥ śubhe puṇyakṛtāṃ pathi sthitāḥ narāmarāḥ kiṃnarayakṣarākṣasāḥ; samṛddhimantaḥ sukhino yaśasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जात्व् अकाले कुसुमं कुतः फलं; पपात वृक्षात् पवनेरिताद् अपि रसप्रदाः कामदुघाश् च धेनवो; न दारुणा वाग् विचचार कस्य चित्
na jātv akāle kusumaṃ kutaḥ phalaṃ; papāta vṛkṣāt pavaneritād api rasapradāḥ kāmadughāś ca dhenavo; na dāruṇā vāg vicacāra kasya cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां सपर्यां सह सर्वकामदैः; श्रियाश् च शक्रप्रमुखैश् च दैवतैः पठन्ति ये विप्रसदः समागमे; समृद्धकामाः श्रियम् आप्नुवन्ति ते
imāṃ saparyāṃ saha sarvakāmadaiḥ; śriyāś ca śakrapramukhaiś ca daivataiḥ paṭhanti ye viprasadaḥ samāgame; samṛddhakāmāḥ śriyam āpnuvanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया कुरूणां वर यत् प्रचोदितं; भवाभवस्येह परं निदर्शनम् तद् अद्य सर्वं परिकीर्तितं मया; परीक्ष्य तत्त्वं परिगन्तुम् अर्हसि
tvayā kurūṇāṃ vara yat pracoditaṃ; bhavābhavasyeha paraṃ nidarśanam tad adya sarvaṃ parikīrtitaṃ mayā; parīkṣya tattvaṃ parigantum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.