Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.226
व्यास उवाच भूतग्रामे नियुक्तं यत् तद् एतत् कीर्तितं मया ब्राह्मणस्य तु यत् कृत्यं तत् ते वक्ष्यामि पृच्छते
vyāsa uvāca bhūtagrāme niyuktaṃ yat tad etat kīrtitaṃ mayā brāhmaṇasya tu yat kṛtyaṃ tat te vakṣyāmi pṛcchate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातकर्मप्रभृत्य् अस्य कर्मणां दक्षिणावताम् क्रिया स्याद् आ समावृत्तेर् आचार्ये वेदपारगे
jātakarmaprabhṛty asya karmaṇāṃ dakṣiṇāvatām kriyā syād ā samāvṛtter ācārye vedapārage
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीत्य वेदान् अखिलान् गुरुशुश्रूषणे रतः गुरूणाम् अनृणो भूत्वा समावर्तेत यज्ञवित्
adhītya vedān akhilān guruśuśrūṣaṇe rataḥ gurūṇām anṛṇo bhūtvā samāvarteta yajñavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्येणाभ्यनुज्ञातश् चतुर्णाम् एकम् आश्रमम् आ विमोक्षाच् छरीरस्य सो ऽनुतिष्ठेद् यथाविधि
ācāryeṇābhyanujñātaś caturṇām ekam āśramam ā vimokṣāc charīrasya so 'nutiṣṭhed yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजासर्गेण दारैश् च ब्रह्मचर्येण वा पुनः वने गुरुसकाशे वा यतिधर्मेण वा पुनः
prajāsargeṇa dāraiś ca brahmacaryeṇa vā punaḥ vane gurusakāśe vā yatidharmeṇa vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्थस् त्व् एव सर्वेषां चतुर्णां मूलम् उच्यते तत्र पक्वकषायो हि दान्तः सर्वत्र सिध्यति
gṛhasthas tv eva sarveṣāṃ caturṇāṃ mūlam ucyate tatra pakvakaṣāyo hi dāntaḥ sarvatra sidhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजावाञ् श्रोत्रियो यज्वा मुक्तो दिव्यैस् त्रिभिर् ऋणैः अथान्यान् आश्रमान् पश्चात् पूतो गच्छति कर्मभिः
prajāvāñ śrotriyo yajvā mukto divyais tribhir ṛṇaiḥ athānyān āśramān paścāt pūto gacchati karmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् पृथिव्यां पुण्यतमं विद्यास्थानं तदावसेत् यतेत तस्मिन् प्रामाण्यं गन्तुं यशसि चोत्तमे
yat pṛthivyāṃ puṇyatamaṃ vidyāsthānaṃ tadāvaset yateta tasmin prāmāṇyaṃ gantuṃ yaśasi cottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा वा सुमहता विद्यानां पारणेन वा इज्यया वा प्रदानैर् वा विप्राणां वर्धते यशः
tapasā vā sumahatā vidyānāṃ pāraṇena vā ijyayā vā pradānair vā viprāṇāṃ vardhate yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् अस्य भवत्य् अस्मिंल् लोके कीर्तिर् यशस्करी तावत् पुण्यकृतांल् लोकान् अनन्तान् पुरुषो ऽश्नुते
yāvad asya bhavaty asmiṃl loke kīrtir yaśaskarī tāvat puṇyakṛtāṃl lokān anantān puruṣo 'śnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापयेद् अधीयीत याजयेत यजेत च न वृथा प्रतिगृह्णीयान् न च दद्यात् कथं चन
adhyāpayed adhīyīta yājayeta yajeta ca na vṛthā pratigṛhṇīyān na ca dadyāt kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याज्यतः शिष्यतो वापि कन्यया वा धनं महत् यद्य् आगच्छेद् यजेद् दद्यान् नैको ऽश्नीयात् कथं चन
yājyataḥ śiṣyato vāpi kanyayā vā dhanaṃ mahat yady āgacched yajed dadyān naiko 'śnīyāt kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहम् आवसतो ह्य् अस्य नान्यत् तीर्थं प्रतिग्रहात् देवर्षिपितृगुर्वर्थं वृद्धातुरबुभुक्षताम्
gṛham āvasato hy asya nānyat tīrthaṃ pratigrahāt devarṣipitṛgurvarthaṃ vṛddhāturabubhukṣatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्हिताभितप्तानां यथाशक्ति बुभूषताम् द्रव्याणाम् अतिशक्त्यापि देयम् एषां कृताद् अपि
antarhitābhitaptānāṃ yathāśakti bubhūṣatām dravyāṇām atiśaktyāpi deyam eṣāṃ kṛtād api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्हताम् अनुरूपाणां नादेयं ह्य् अस्ति किं चन उच्चैःश्रवसम् अप्य् अश्वं प्रापणीयं सतां विदुः
arhatām anurūpāṇāṃ nādeyaṃ hy asti kiṃ cana uccaiḥśravasam apy aśvaṃ prāpaṇīyaṃ satāṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुनीय तथा काव्यः सत्यसंधो महाव्रतः स्वैः प्राणैर् ब्राह्मणप्राणान् परित्राय दिवं गतः
anunīya tathā kāvyaḥ satyasaṃdho mahāvrataḥ svaiḥ prāṇair brāhmaṇaprāṇān paritrāya divaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रन्तिदेवश् च सांकृत्यो वसिष्ठाय महात्मने अपः प्रदाय शीतोष्णा नाकपृष्ठे महीयते
rantidevaś ca sāṃkṛtyo vasiṣṭhāya mahātmane apaḥ pradāya śītoṣṇā nākapṛṣṭhe mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्रेयश् चन्द्रदमयोर् अर्हतोर् विविधं धनम् दत्त्वा लोकान् ययौ धीमान् अनन्तान् स महीपतिः
ātreyaś candradamayor arhator vividhaṃ dhanam dattvā lokān yayau dhīmān anantān sa mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिबिरौशीनरो ऽङ्गानि सुतं च प्रियम् औरसम् ब्राह्मणार्थम् उपाकृत्य नाकपृष्ठम् इतो गतः
śibirauśīnaro 'ṅgāni sutaṃ ca priyam aurasam brāhmaṇārtham upākṛtya nākapṛṣṭham ito gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतर्दनः काशिपतिः प्रदाय नयने स्वके ब्राह्मणायातुलां कीर्तिम् इह चामुत्र चाश्नुते
pratardanaḥ kāśipatiḥ pradāya nayane svake brāhmaṇāyātulāṃ kīrtim iha cāmutra cāśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं मृष्टशलाकं तु सौवर्णं परमर्द्धिमत् छत्रं देवावृधो दत्त्वा सराष्ट्रो ऽभ्यपतद् दिवम्
divyaṃ mṛṣṭaśalākaṃ tu sauvarṇaṃ paramarddhimat chatraṃ devāvṛdho dattvā sarāṣṭro 'bhyapatad divam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांकृतिश् च तथात्रेयः शिष्येभ्यो ब्रह्म निर्गुणम् उपदिश्य महातेजा गतो लोकान् अनुत्तमान्
sāṃkṛtiś ca tathātreyaḥ śiṣyebhyo brahma nirguṇam upadiśya mahātejā gato lokān anuttamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्बरीषो गवां दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः प्रतापवान् अर्बुदानि दशैकं च सराष्ट्रो ऽभ्यपतद् दिवम्
ambarīṣo gavāṃ dattvā brāhmaṇebhyaḥ pratāpavān arbudāni daśaikaṃ ca sarāṣṭro 'bhyapatad divam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावित्री कुण्डले दिव्ये शरीरं जनमेजयः ब्राह्मणार्थे परित्यज्य जग्मतुर् लोकम् उत्तमम्
sāvitrī kuṇḍale divye śarīraṃ janamejayaḥ brāhmaṇārthe parityajya jagmatur lokam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वरत्नं वृषादर्भो युवनाश्वः प्रियाः स्त्रियः रम्यम् आवसथं चैव दत्त्वामुं लोकम् आस्थितः
sarvaratnaṃ vṛṣādarbho yuvanāśvaḥ priyāḥ striyaḥ ramyam āvasathaṃ caiva dattvāmuṃ lokam āsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमी राष्ट्रं च वैदेहो जामदग्न्यो वसुंधराम् ब्राह्मणेभ्यो ददौ चापि गयश् चोर्वीं सपत्तनाम्
nimī rāṣṭraṃ ca vaideho jāmadagnyo vasuṃdharām brāhmaṇebhyo dadau cāpi gayaś corvīṃ sapattanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतानि चासकृत् वसिष्ठो जीवयाम् आस प्रजापतिर् इव प्रजाः
avarṣati ca parjanye sarvabhūtāni cāsakṛt vasiṣṭho jīvayām āsa prajāpatir iva prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करंधमस्य पुत्रस् तु मरुत्तो नृपतिस् तथा कन्याम् अङ्गिरसे दत्त्वा दिवम् आशु जगाम ह
karaṃdhamasya putras tu marutto nṛpatis tathā kanyām aṅgirase dattvā divam āśu jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मदत्तश् च पाञ्चाल्यो राजा बुद्धिमतां वरः निधिं शङ्खं द्विजाग्र्येभ्यो दत्त्वा लोकान् अवाप्तवान्
brahmadattaś ca pāñcālyo rājā buddhimatāṃ varaḥ nidhiṃ śaṅkhaṃ dvijāgryebhyo dattvā lokān avāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा मित्रसहश् चापि वसिष्ठाय महात्मने मदयन्तीं प्रियां दत्त्वा तया सह दिवं गतः
rājā mitrasahaś cāpi vasiṣṭhāya mahātmane madayantīṃ priyāṃ dattvā tayā saha divaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रजिच् च राजर्षिः प्राणान् इष्टान् महायशाः ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकान् अनुत्तमान्
sahasrajic ca rājarṣiḥ prāṇān iṣṭān mahāyaśāḥ brāhmaṇārthe parityajya gato lokān anuttamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामैश् च संपूर्णं दत्त्वा वेश्म हिरण्मयम् मुद्गलाय गतः स्वर्गं शतद्युम्नो महीपतिः
sarvakāmaiś ca saṃpūrṇaṃ dattvā veśma hiraṇmayam mudgalāya gataḥ svargaṃ śatadyumno mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना च द्युतिमान् नाम शाल्वराजः प्रतापवान् दत्त्वा राज्यम् ऋचीकाय गतो लोकान् अनुत्तमान्
nāmnā ca dyutimān nāma śālvarājaḥ pratāpavān dattvā rājyam ṛcīkāya gato lokān anuttamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदिराश्वश् च राजर्षिर् दत्त्वा कन्यां सुमध्यमाम् हिरण्यहस्ताय गतो लोकान् देवैर् अभिष्टुतान्
madirāśvaś ca rājarṣir dattvā kanyāṃ sumadhyamām hiraṇyahastāya gato lokān devair abhiṣṭutān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमपादश् च राजर्षिः शान्तां दत्त्वा सुतां प्रभुः ऋश्यशृङ्गाय विपुलैः सर्वकामैर् अयुज्यत
lomapādaś ca rājarṣiḥ śāntāṃ dattvā sutāṃ prabhuḥ ṛśyaśṛṅgāya vipulaiḥ sarvakāmair ayujyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा शतसहस्रं तु गवां राजा प्रसेनजित् सवत्सानां महातेजा गतो लोकान् अनुत्तमान्
dattvā śatasahasraṃ tu gavāṃ rājā prasenajit savatsānāṃ mahātejā gato lokān anuttamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चान्ये च बहवो दानेन तपसा च ह महात्मानो गताः स्वर्गं शिष्टात्मानो जितेन्द्रियाः
ete cānye ca bahavo dānena tapasā ca ha mahātmāno gatāḥ svargaṃ śiṣṭātmāno jitendriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां प्रतिष्ठिता कीर्तिर् यावत् स्थास्यति मेदिनी दानयज्ञप्रजासर्गैर् एते हि दिवम् आप्नुवन्
teṣāṃ pratiṣṭhitā kīrtir yāvat sthāsyati medinī dānayajñaprajāsargair ete hi divam āpnuvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.