Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.49
वासुदेव उवाच शृणु कौन्तेय रामस्य मया यावत् परिश्रुतम् महर्षीणां कथयतां कारणं तस्य जन्म च
vāsudeva uvāca śṛṇu kaunteya rāmasya mayā yāvat pariśrutam maharṣīṇāṃ kathayatāṃ kāraṇaṃ tasya janma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च जामदग्न्येन कोटिशः क्षत्रिया हताः उद्भूता राजवंशेषु ये भूयो भारते हताः
yathā ca jāmadagnyena koṭiśaḥ kṣatriyā hatāḥ udbhūtā rājavaṃśeṣu ye bhūyo bhārate hatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जह्नोर् अजह्नुस् तनयो बल्लवस् तस्य चात्मजः कुशिको नाम धर्मज्ञस् तस्य पुत्रो महीपतिः
jahnor ajahnus tanayo ballavas tasya cātmajaḥ kuśiko nāma dharmajñas tasya putro mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्रं तपः समातिष्ठत् सहस्राक्षसमो भुवि पुत्रं लभेयम् अजितं त्रिलोकेश्वरम् इत्य् उत
ugraṃ tapaḥ samātiṣṭhat sahasrākṣasamo bhuvi putraṃ labheyam ajitaṃ trilokeśvaram ity uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरंदरः समर्थः पुत्रजनने स्वयम् एवैत्य भारत
tam ugratapasaṃ dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ samarthaḥ putrajanane svayam evaitya bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रत्वम् अगमद् राजंस् तस्य लोकेश्वरेश्वरः गाधिर् नामाभवत् पुत्रः कौशिकः पाकशासनः
putratvam agamad rājaṃs tasya lokeśvareśvaraḥ gādhir nāmābhavat putraḥ kauśikaḥ pākaśāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कन्याभवद् राजन् नाम्ना सत्यवती प्रभो तां गाधिः कविपुत्राय सोर्चीकाय ददौ प्रभुः
tasya kanyābhavad rājan nāmnā satyavatī prabho tāṃ gādhiḥ kaviputrāya sorcīkāya dadau prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रीतस् तु कौन्तेय भार्गवः कुरुनन्दन पुत्रार्थे श्रपयाम् आस चरुं गाधेस् तथैव च
tataḥ prītas tu kaunteya bhārgavaḥ kurunandana putrārthe śrapayām āsa caruṃ gādhes tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहूय चाह तां भार्याम् ऋचीको भार्गवस् तदा उपयोज्यश् चरुर् अयं त्वया मात्राप्य् अयं तव
āhūya cāha tāṃ bhāryām ṛcīko bhārgavas tadā upayojyaś carur ayaṃ tvayā mātrāpy ayaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान् क्षत्रियर्षभः अजय्यः क्षत्रियैर् लोके क्षत्रियर्षभसूदनः
tasyā janiṣyate putro dīptimān kṣatriyarṣabhaḥ ajayyaḥ kṣatriyair loke kṣatriyarṣabhasūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं तपोन्वितम् शमात्मकं द्विजश्रेष्ठं चरुर् एष विधास्यति
tavāpi putraṃ kalyāṇi dhṛtimantaṃ taponvitam śamātmakaṃ dvijaśreṣṭhaṃ carur eṣa vidhāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्त्वा तां भार्याम् ऋचीको भृगुनन्दनः तपस्य् अभिरतो धीमाञ् जगामारण्यम् एव ह
ity evam uktvā tāṃ bhāryām ṛcīko bhṛgunandanaḥ tapasy abhirato dhīmāñ jagāmāraṇyam eva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् एव काले तु तीर्थयात्रापरो नृपः गाधिः सदारः संप्राप्त ऋचीकस्याश्रमं प्रति
etasminn eva kāle tu tīrthayātrāparo nṛpaḥ gādhiḥ sadāraḥ saṃprāpta ṛcīkasyāśramaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरुद्वयं गृहीत्वा तु राजन् सत्यवती तदा भर्तुर् वाक्याद् अथाव्यग्रा मात्रे हृष्टा न्यवेदयत्
carudvayaṃ gṛhītvā tu rājan satyavatī tadā bhartur vākyād athāvyagrā mātre hṛṣṭā nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता तु तस्याः कौन्तेय दुहित्रे स्वं चरुं ददौ तस्याश् चरुम् अथाज्ञातम् आत्मसंस्थं चकार ह
mātā tu tasyāḥ kaunteya duhitre svaṃ caruṃ dadau tasyāś carum athājñātam ātmasaṃsthaṃ cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं तदा धारयाम् आस दीप्तेन वपुषा घोरदर्शनम्
atha satyavatī garbhaṃ kṣatriyāntakaraṃ tadā dhārayām āsa dīptena vapuṣā ghoradarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम् ऋचीकस् तदा दृष्ट्वा ध्यानयोगेन वै ततः अब्रवीद् राजशार्दूल स्वां भार्यां वरवर्णिनीम्
tām ṛcīkas tadā dṛṣṭvā dhyānayogena vai tataḥ abravīd rājaśārdūla svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्रासि व्यंसिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना जनिष्यते हि ते पुत्रः क्रूरकर्मा महाबलः
mātrāsi vyaṃsitā bhadre caruvyatyāsahetunā janiṣyate hi te putraḥ krūrakarmā mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनिष्यते हि ते भ्राता ब्रह्मभूतस् तपोधनः विश्वं हि ब्रह्म तपसा मया तत्र समर्पितम्
janiṣyate hi te bhrātā brahmabhūtas tapodhanaḥ viśvaṃ hi brahma tapasā mayā tatra samarpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैवम् उक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा पपात शिरसा तस्मै वेपन्ती चाब्रवीद् इदम्
saivam uktā mahābhāgā bhartrā satyavatī tadā papāta śirasā tasmai vepantī cābravīd idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्हो ऽसि भगवन्न् अद्य वक्तुम् एवंविधं वचः ब्राह्मणापसदं पुत्रं प्राप्स्यसीति महामुने
nārho 'si bhagavann adya vaktum evaṃvidhaṃ vacaḥ brāhmaṇāpasadaṃ putraṃ prāpsyasīti mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋचीक उवाच नैष संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वयि उग्रकर्मा भवेत् पुत्रश् चरुर् माता च कारणम्
ṛcīka uvāca naiṣa saṃkalpitaḥ kāmo mayā bhadre tathā tvayi ugrakarmā bhavet putraś carur mātā ca kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यवत्य् उवाच इच्छंल् लोकान् अपि मुने सृजेथाः किं पुनर् मम शमात्मकम् ऋजुं पुत्रं लभेयं जपतां वर
satyavaty uvāca icchaṃl lokān api mune sṛjethāḥ kiṃ punar mama śamātmakam ṛjuṃ putraṃ labheyaṃ japatāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋचीक उवाच नोक्तपूर्वं मया भद्रे स्वैरेष्व् अप्य् अनृतं वचः किम् उताग्निं समाधाय मन्त्रवच् चरुसाधने
ṛcīka uvāca noktapūrvaṃ mayā bhadre svaireṣv apy anṛtaṃ vacaḥ kim utāgniṃ samādhāya mantravac carusādhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यवत्य् उवाच कामम् एवं भवेत् पौत्रो ममेह तव चैव ह शमात्मकम् ऋजुं पुत्रं लभेयं जपतां वर
satyavaty uvāca kāmam evaṃ bhavet pautro mameha tava caiva ha śamātmakam ṛjuṃ putraṃ labheyaṃ japatāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋचीक उवाच पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे वा वरवर्णिनि यथा त्वयोक्तं तु वचस् तथा भद्रे भविष्यति
ṛcīka uvāca putre nāsti viśeṣo me pautre vā varavarṇini yathā tvayoktaṃ tu vacas tathā bhadre bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वासुदेव उवाच ततः सत्यवती पुत्रं जनयाम् आस भार्गवम् तपस्य् अभिरतं शान्तं जमदग्निं शमात्मकम्
vāsudeva uvāca tataḥ satyavatī putraṃ janayām āsa bhārgavam tapasy abhirataṃ śāntaṃ jamadagniṃ śamātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रं च दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः प्राप ब्रह्मर्षिसमितं विश्वेन ब्रह्मणा युतम्
viśvāmitraṃ ca dāyādaṃ gādhiḥ kuśikanandanaḥ prāpa brahmarṣisamitaṃ viśvena brahmaṇā yutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्चीको जनयाम् आस जमदग्निः सुदारुणम् सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदे च पारगम् रामं क्षत्रियहन्तारं प्रदीप्तम् इव पावकम्
ārcīko janayām āsa jamadagniḥ sudāruṇam sarvavidyāntagaṃ śreṣṭhaṃ dhanurvede ca pāragam rāmaṃ kṣatriyahantāraṃ pradīptam iva pāvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् एव काले तु कृतवीर्यात्मजो बली अर्जुनो नाम तेजस्वी क्षत्रियो हैहयान्वयः
etasminn eva kāle tu kṛtavīryātmajo balī arjuno nāma tejasvī kṣatriyo haihayānvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाह पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपत्तनाम् स्वबाह्वस्त्रबलेनाजौ धर्मेण परमेण च
dadāha pṛthivīṃ sarvāṃ saptadvīpāṃ sapattanām svabāhvastrabalenājau dharmeṇa parameṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृषितेन स कौरव्य भिक्षितश् चित्रभानुना सहस्रबाहुर् विक्रान्तः प्रादाद् भिक्षाम् अथाग्नये
tṛṣitena sa kauravya bhikṣitaś citrabhānunā sahasrabāhur vikrāntaḥ prādād bhikṣām athāgnaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामान् पुराणि घोषांश् च पत्तनानि च वीर्यवान् जज्वाल तस्य बाणैस् तु चित्रभानुर् दिधक्षया
grāmān purāṇi ghoṣāṃś ca pattanāni ca vīryavān jajvāla tasya bāṇais tu citrabhānur didhakṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तस्य पुरुषेन्द्रस्य प्रभावेन महातपाः ददाह कार्तवीर्यस्य शैलान् अथ वनानि च
sa tasya puruṣendrasya prabhāvena mahātapāḥ dadāha kārtavīryasya śailān atha vanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शून्यम् आश्रमारण्यं वरुणस्यात्मजस्य तत् ददाह पवनेनेद्धश् चित्रभानुः सहैहयः
sa śūnyam āśramāraṇyaṃ varuṇasyātmajasya tat dadāha pavaneneddhaś citrabhānuḥ sahaihayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपवस् तं ततो रोषाच् छशापार्जुनम् अच्युत दग्धे ऽऽश्रमे महाराज कार्तवीर्येण वीर्यवान्
āpavas taṃ tato roṣāc chaśāpārjunam acyuta dagdhe ''śrame mahārāja kārtavīryeṇa vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया न वर्जितं मोहाद् यस्माद् वनम् इदं मम दग्धं तस्माद् रणे रामो बाहूंस् ते छेत्स्यते ऽर्जुन
tvayā na varjitaṃ mohād yasmād vanam idaṃ mama dagdhaṃ tasmād raṇe rāmo bāhūṃs te chetsyate 'rjuna
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनस् तु महाराज बली नित्यं शमात्मकः ब्रह्मण्यश् च शरण्यश् च दाता शूरश् च भारत
arjunas tu mahārāja balī nityaṃ śamātmakaḥ brahmaṇyaś ca śaraṇyaś ca dātā śūraś ca bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्राः सुबलिनः शापेनासन् पितुर् वधे निमित्तम् अवलिप्ता वै नृशंसाश् चैव नित्यदा
tasya putrāḥ subalinaḥ śāpenāsan pitur vadhe nimittam avaliptā vai nṛśaṃsāś caiva nityadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जमदग्निधेन्वास् ते वत्सम् आनिन्युर् भरतर्षभ अज्ञातं कार्तवीर्यस्य हैहयेन्द्रस्य धीमतः
jamadagnidhenvās te vatsam āninyur bharatarṣabha ajñātaṃ kārtavīryasya haihayendrasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽर्जुनस्य बाहूंस् तु छित्त्वा वै पौरुषान्वितः तं रुवन्तं ततो वत्सं जामदग्न्यः स्वम् आश्रमम् प्रत्यानयत राजेन्द्र तेषाम् अन्तःपुरात् प्रभुः
tato 'rjunasya bāhūṃs tu chittvā vai pauruṣānvitaḥ taṃ ruvantaṃ tato vatsaṃ jāmadagnyaḥ svam āśramam pratyānayata rājendra teṣām antaḥpurāt prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनस्य सुतास् ते तु संभूयाबुद्धयस् तदा गत्वाश्रमम् असंबुद्धं जमदग्नेर् महात्मनः
arjunasya sutās te tu saṃbhūyābuddhayas tadā gatvāśramam asaṃbuddhaṃ jamadagner mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपातयन्त भल्लाग्रैः शिरः कायान् नराधिप समित्कुशार्थं रामस्य निर्गतस्य महात्मनः
apātayanta bhallāgraiḥ śiraḥ kāyān narādhipa samitkuśārthaṃ rāmasya nirgatasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पितृवधामर्षाद् रामः परममन्युमान् निःक्षत्रियां प्रतिश्रुत्य महीं शस्त्रम् अगृह्णत
tataḥ pitṛvadhāmarṣād rāmaḥ paramamanyumān niḥkṣatriyāṃ pratiśrutya mahīṃ śastram agṛhṇata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स भृगुशार्दूलः कार्तवीर्यस्य वीर्यवान् विक्रम्य निजघानाशु पुत्रान् पौत्रांश् च सर्वशः
tataḥ sa bhṛguśārdūlaḥ kārtavīryasya vīryavān vikramya nijaghānāśu putrān pautrāṃś ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हैहयसहस्राणि हत्वा परममन्युमान् चकार भार्गवो राजन् महीं शोणितकर्दमाम्
sa haihayasahasrāṇi hatvā paramamanyumān cakāra bhārgavo rājan mahīṃ śoṇitakardamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथा सुमहातेजाः कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् कृपया परयाविष्टो वनम् एव जगाम ह
sa tathā sumahātejāḥ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ mahīm kṛpayā parayāviṣṭo vanam eva jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वर्षसहस्रेषु समतीतेषु केषु चित् क्षोभं संप्राप्तवांस् तीव्रं प्रकृत्या कोपनः प्रभुः
tato varṣasahasreṣu samatīteṣu keṣu cit kṣobhaṃ saṃprāptavāṃs tīvraṃ prakṛtyā kopanaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रस्य पौत्रस् तु रैभ्यपुत्रो महातपाः परावसुर् महाराज क्षिप्त्वाह जनसंसदि
viśvāmitrasya pautras tu raibhyaputro mahātapāḥ parāvasur mahārāja kṣiptvāha janasaṃsadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ते ययातिपतने यज्ञे सन्तः समागताः प्रतर्दनप्रभृतयो राम किं क्षत्रिया न ते
ye te yayātipatane yajñe santaḥ samāgatāḥ pratardanaprabhṛtayo rāma kiṃ kṣatriyā na te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्याप्रतिज्ञो राम त्वं कत्थसे जनसंसदि भयात् क्षत्रियवीराणां पर्वतं समुपाश्रितः
mithyāpratijño rāma tvaṃ katthase janasaṃsadi bhayāt kṣatriyavīrāṇāṃ parvataṃ samupāśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुनः क्षत्रियशतैः पृथिवीम् अनुसंतताम् परावसोस् तदा श्रुत्वा शस्त्रं जग्राह भार्गवः
sa punaḥ kṣatriyaśataiḥ pṛthivīm anusaṃtatām parāvasos tadā śrutvā śastraṃ jagrāha bhārgavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ये क्षत्रिया राजञ् शतशस् तेन जीविताः ते विवृद्धा महावीर्याः पृथिवीपतयो ऽभवन्
tato ye kṣatriyā rājañ śataśas tena jīvitāḥ te vivṛddhā mahāvīryāḥ pṛthivīpatayo 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुनस् ताञ् जघानाशु बालान् अपि नराधिप गर्भस्थैस् तु मही व्याप्ता पुनर् एवाभवत् तदा
sa punas tāñ jaghānāśu bālān api narādhipa garbhasthais tu mahī vyāptā punar evābhavat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातं जातं स गर्भं तु पुनर् एव जघान ह अरक्षंश् च सुतान् कांश् चित् तदा क्षत्रिययोषितः
jātaṃ jātaṃ sa garbhaṃ tu punar eva jaghāna ha arakṣaṃś ca sutān kāṃś cit tadā kṣatriyayoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः दक्षिणाम् अश्वमेधान्ते कश्यपायाददत् ततः
triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ dakṣiṇām aśvamedhānte kaśyapāyādadat tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियाणां तु शेषार्थं करेणोद्दिश्य कश्यपः स्रुक्प्रग्रहवता राजञ् श्रीमान् वाक्यम् अथाब्रवीत्
kṣatriyāṇāṃ tu śeṣārthaṃ kareṇoddiśya kaśyapaḥ srukpragrahavatā rājañ śrīmān vākyam athābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ पारं समुद्रस्य दक्षिणस्य महामुने न ते मद्विषये राम वस्तव्यम् इह कर्हि चित्
gaccha pāraṃ samudrasya dakṣiṇasya mahāmune na te madviṣaye rāma vastavyam iha karhi cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शूर्पारकं देशं सागरस् तस्य निर्ममे संत्रासाज् जामदग्न्यस्य सो ऽपरान्तं महीतलम्
tataḥ śūrpārakaṃ deśaṃ sāgaras tasya nirmame saṃtrāsāj jāmadagnyasya so 'parāntaṃ mahītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यपस् तु महाराज प्रतिगृह्य महीम् इमाम् कृत्वा ब्राह्मणसंस्थां वै प्रविवेश महावनम्
kaśyapas tu mahārāja pratigṛhya mahīm imām kṛtvā brāhmaṇasaṃsthāṃ vai praviveśa mahāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शूद्राश् च वैश्याश् च यथास्वैरप्रचारिणः अवर्तन्त द्विजाग्र्याणां दारेषु भरतर्षभ
tataḥ śūdrāś ca vaiśyāś ca yathāsvairapracāriṇaḥ avartanta dvijāgryāṇāṃ dāreṣu bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अराजके जीवलोके दुर्बला बलवत्तरैः बाध्यन्ते न च वित्तेषु प्रभुत्वम् इह कस्य चित्
arājake jīvaloke durbalā balavattaraiḥ bādhyante na ca vitteṣu prabhutvam iha kasya cit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालेन पृथिवी प्रविवेश रसातलम् अरक्ष्यमाणा विधिवत् क्षत्रियैर् धर्मरक्षिभिः
tataḥ kālena pṛthivī praviveśa rasātalam arakṣyamāṇā vidhivat kṣatriyair dharmarakṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुणा धारयाम् आस कश्यपः पृथिवीं ततः निमज्जन्तीं तदा राजंस् तेनोर्वीति मही स्मृता
ūruṇā dhārayām āsa kaśyapaḥ pṛthivīṃ tataḥ nimajjantīṃ tadā rājaṃs tenorvīti mahī smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षिणश् च समुद्दिश्य प्रायाचत् पृथिवी तदा प्रसाद्य कश्यपं देवी क्षत्रियान् बाहुशालिनः
rakṣiṇaś ca samuddiśya prāyācat pṛthivī tadā prasādya kaśyapaṃ devī kṣatriyān bāhuśālinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ति ब्रह्मन् मया गुप्ता नृषु क्षत्रियपुंगवाः हैहयानां कुले जातास् ते संरक्षन्तु मां मुने
santi brahman mayā guptā nṛṣu kṣatriyapuṃgavāḥ haihayānāṃ kule jātās te saṃrakṣantu māṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति पौरवदायादो विडूरथसुतः प्रभो ऋक्षैः संवर्धितो विप्र ऋक्षवत्य् एव पर्वते
asti pauravadāyādo viḍūrathasutaḥ prabho ṛkṣaiḥ saṃvardhito vipra ṛkṣavaty eva parvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथानुकम्पमानेन यज्वनाथामितौजसा पराशरेण दायादः सौदासस्याभिरक्षितः
tathānukampamānena yajvanāthāmitaujasā parāśareṇa dāyādaḥ saudāsasyābhirakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकर्माणि कुरुते तस्यर्षेः शूद्रवद् धि सः सर्वकर्मेत्य् अभिख्यातः स मां रक्षतु पार्थिवः
sarvakarmāṇi kurute tasyarṣeḥ śūdravad dhi saḥ sarvakarmety abhikhyātaḥ sa māṃ rakṣatu pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिबेः पुत्रो महातेजा गोपतिर् नाम नामतः वने संरक्षितो गोभिः सो ऽभिरक्षतु मां मुने
śibeḥ putro mahātejā gopatir nāma nāmataḥ vane saṃrakṣito gobhiḥ so 'bhirakṣatu māṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतर्दनस्य पुत्रस् तु वत्सो नाम महायशाः वत्सैः संवर्धितो गोष्ठे स मां रक्षतु पार्थिवः
pratardanasya putras tu vatso nāma mahāyaśāḥ vatsaiḥ saṃvardhito goṣṭhe sa māṃ rakṣatu pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधिवाहनपौत्रस् तु पुत्रो दिविरथस्य ह अङ्गः स गौतमेनापि गङ्गाकूले ऽभिरक्षितः
dadhivāhanapautras tu putro divirathasya ha aṅgaḥ sa gautamenāpi gaṅgākūle 'bhirakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहद्रथो महाबाहुर् भुवि भूतिपुरस्कृतः गोलाङ्गूलैर् महाभागो गृध्रकूटे ऽभिरक्षितः
bṛhadratho mahābāhur bhuvi bhūtipuraskṛtaḥ golāṅgūlair mahābhāgo gṛdhrakūṭe 'bhirakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुत्तस्यान्ववाये तु क्षत्रियास् तुर्वसोस् त्रयः मरुत्पतिसमा वीर्ये समुद्रेणाभिरक्षिताः
maruttasyānvavāye tu kṣatriyās turvasos trayaḥ marutpatisamā vīrye samudreṇābhirakṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते क्षत्रियदायादास् तत्र तत्र परिश्रुताः सम्यङ् माम् अभिरक्षन्तु ततः स्थास्यामि निश्चला
ete kṣatriyadāyādās tatra tatra pariśrutāḥ samyaṅ mām abhirakṣantu tataḥ sthāsyāmi niścalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां पितरश् चैव तथैव च पितामहाः मदर्थं निहता युद्धे रामेणाक्लिष्टकर्मणा
eteṣāṃ pitaraś caiva tathaiva ca pitāmahāḥ madarthaṃ nihatā yuddhe rāmeṇākliṣṭakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अपचितिश् चैव मया कार्या न संशयः न ह्य् अहं कामये नित्यम् अविक्रान्तेन रक्षणम्
teṣām apacitiś caiva mayā kāryā na saṃśayaḥ na hy ahaṃ kāmaye nityam avikrāntena rakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पृथिव्या निर्दिष्टांस् तान् समानीय कश्यपः अभ्यषिञ्चन् महीपालान् क्षत्रियान् वीर्यसंमतान्
tataḥ pṛthivyā nirdiṣṭāṃs tān samānīya kaśyapaḥ abhyaṣiñcan mahīpālān kṣatriyān vīryasaṃmatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः एवम् एतत् पुरा वृत्तं यन् मां पृच्छसि पाण्डव
teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ evam etat purā vṛttaṃ yan māṃ pṛcchasi pāṇḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच एवं ब्रुवन्न् एव यदुप्रवीरो; युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम् रथेन तेनाशु ययौ यथार्को; विशन् प्रभाभिर् भगवांस् त्रिलोकम्
vaiśaṃpāyana uvāca evaṃ bruvann eva yadupravīro; yudhiṣṭhiraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham rathena tenāśu yayau yathārko; viśan prabhābhir bhagavāṃs trilokam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.