Library·Mahābhārata (critical edition)·12·12.78
युधिष्ठिर उवाच केषां राजा प्रभवति वित्तस्य भरतर्षभ कया च वृत्त्या वर्तेत तन् मे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca keṣāṃ rājā prabhavati vittasya bharatarṣabha kayā ca vṛttyā varteta tan me brūhi pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच अब्राह्मणानां वित्तस्य स्वामी राजेति वैदिकम् ब्राह्मणानां च ये के चिद् विकर्मस्था भवन्त्य् उत
bhīṣma uvāca abrāhmaṇānāṃ vittasya svāmī rājeti vaidikam brāhmaṇānāṃ ca ye ke cid vikarmasthā bhavanty uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्मस्थाश् च नोपेक्ष्या विप्रा राज्ञा कथं चन इति राज्ञां पुरावृत्तम् अभिजल्पन्ति साधवः
vikarmasthāś ca nopekṣyā viprā rājñā kathaṃ cana iti rājñāṃ purāvṛttam abhijalpanti sādhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य स्म विषये राज्ञः स्तेनो भवति वै द्विजः राज्ञ एवापराधं तं मन्यन्ते किल्बिषं नृप
yasya sma viṣaye rājñaḥ steno bhavati vai dvijaḥ rājña evāparādhaṃ taṃ manyante kilbiṣaṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिशस्तम् इवात्मानं मन्यन्ते तेन कर्मणा तस्माद् राजर्षयः सर्वे ब्राह्मणान् अन्वपालयन्
abhiśastam ivātmānaṃ manyante tena karmaṇā tasmād rājarṣayaḥ sarve brāhmaṇān anvapālayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् गीतं केकयराजेन ह्रियमाणेन रक्षसा
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam gītaṃ kekayarājena hriyamāṇena rakṣasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केकयानाम् अधिपतिं रक्षो जग्राह दारुणम् स्वाध्यायेनान्वितं राजन्न् अरण्ये संशितव्रतम्
kekayānām adhipatiṃ rakṣo jagrāha dāruṇam svādhyāyenānvitaṃ rājann araṇye saṃśitavratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच न मे स्तेनो जनपदे न कदर्यो न मद्यपः नानाहिताग्निर् नायज्वा मामकान्तरम् आविशः
rājovāca na me steno janapade na kadaryo na madyapaḥ nānāhitāgnir nāyajvā māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च मे ब्राह्मणो ऽविद्वान् नाव्रती नाप्य् असोमपः नानाहिताग्निर् विषये मामकान्तरम् आविशः
na ca me brāhmaṇo 'vidvān nāvratī nāpy asomapaḥ nānāhitāgnir viṣaye māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्तदक्षिणैर् यज्ञैर् यजन्ते विषये मम अधीते नाव्रती कश् चिन् मामकान्तरम् आविशः
nānāptadakṣiṇair yajñair yajante viṣaye mama adhīte nāvratī kaś cin māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीयते ऽध्यापयन्ति यजन्ते याजयन्ति च ददति प्रतिगृह्णन्ति षट्सु कर्मस्व् अवस्थिताः
adhīyate 'dhyāpayanti yajante yājayanti ca dadati pratigṛhṇanti ṣaṭsu karmasv avasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजिताः संविभक्ताश् च मृदवः सत्यवादिनः ब्राह्मणा मे स्वकर्मस्था मामकान्तरम् आविशः
pūjitāḥ saṃvibhaktāś ca mṛdavaḥ satyavādinaḥ brāhmaṇā me svakarmasthā māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न याचन्ते प्रयच्छन्ति सत्यधर्मविशारदाः नाध्यापयन्त्य् अधीयन्ते यजन्ते न च याजकाः
na yācante prayacchanti satyadharmaviśāradāḥ nādhyāpayanty adhīyante yajante na ca yājakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणान् परिरक्षन्ति संग्रामेष्व् अपलायिनः क्षत्रिया मे स्वकर्मस्था मामकान्तरम् आविशः
brāhmaṇān parirakṣanti saṃgrāmeṣv apalāyinaḥ kṣatriyā me svakarmasthā māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषिगोरक्षवाणिज्यम् उपजीवन्त्य् अमायया अप्रमत्ताः क्रियावन्तः सुव्रताः सत्यवादिनः
kṛṣigorakṣavāṇijyam upajīvanty amāyayā apramattāḥ kriyāvantaḥ suvratāḥ satyavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संविभागं दमं शौचं सौहृदं च व्यपाश्रिताः मम वैश्याः स्वकर्मस्था मामकान्तरम् आविशः
saṃvibhāgaṃ damaṃ śaucaṃ sauhṛdaṃ ca vyapāśritāḥ mama vaiśyāḥ svakarmasthā māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीन् वर्णान् अनुतिष्ठन्ति यथावद् अनसूयकाः मम शूद्राः स्वकर्मस्था मामकान्तरम् आविशः
trīn varṇān anutiṣṭhanti yathāvad anasūyakāḥ mama śūdrāḥ svakarmasthā māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपणानाथवृद्धानां दुर्बलातुरयोषिताम् संविभक्तास्मि सर्वेषां मामकान्तरम् आविशः
kṛpaṇānāthavṛddhānāṃ durbalāturayoṣitām saṃvibhaktāsmi sarveṣāṃ māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलदेशादिधर्माणां प्रथितानां यथाविधि अव्युच्छेत्तास्मि सर्वेषां मामकान्तरम् आविशः
kuladeśādidharmāṇāṃ prathitānāṃ yathāvidhi avyucchettāsmi sarveṣāṃ māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनो मे विषये पूजिताः परिपालिताः संविभक्ताश् च सत्कृत्य मामकान्तरम् आविशः
tapasvino me viṣaye pūjitāḥ paripālitāḥ saṃvibhaktāś ca satkṛtya māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासंविभज्य भोक्तास्मि न विशामि परस्त्रियम् स्वतन्त्रो जातु न क्रीडे मामकान्तरम् आविशः
nāsaṃvibhajya bhoktāsmi na viśāmi parastriyam svatantro jātu na krīḍe māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाब्रह्मचारी भिक्षावान् भिक्षुर् वाब्रह्मचारिकः अनृत्विजं हुतं नास्ति मामकान्तरम् आविशः
nābrahmacārī bhikṣāvān bhikṣur vābrahmacārikaḥ anṛtvijaṃ hutaṃ nāsti māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नावजानाम्य् अहं वृद्धान् न वैद्यान् न तपस्विनः राष्ट्रे स्वपति जागर्मि मामकान्तरम् आविशः
nāvajānāmy ahaṃ vṛddhān na vaidyān na tapasvinaḥ rāṣṭre svapati jāgarmi māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदाध्ययनसंपन्नस् तपस्वी सर्वधर्मवित् स्वामी सर्वस्य राज्यस्य श्रीमान् मम पुरोहितः
vedādhyayanasaṃpannas tapasvī sarvadharmavit svāmī sarvasya rājyasya śrīmān mama purohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानेन दिव्यान् अभिवाञ्छामि लोकान्; सत्येनाथो ब्राह्मणानां च गुप्त्या शुश्रूषया चापि गुरून् उपैमि; न मे भयं विद्यते राक्षसेभ्यः
dānena divyān abhivāñchāmi lokān; satyenātho brāhmaṇānāṃ ca guptyā śuśrūṣayā cāpi gurūn upaimi; na me bhayaṃ vidyate rākṣasebhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मे राष्ट्रे विधवा ब्रह्मबन्धुर्; न ब्राह्मणः कृपणो नोत चोरः न पारजायी न च पापकर्मा; न मे भयं विद्यते राक्षसेभ्यः
na me rāṣṭre vidhavā brahmabandhur; na brāhmaṇaḥ kṛpaṇo nota coraḥ na pārajāyī na ca pāpakarmā; na me bhayaṃ vidyate rākṣasebhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मे शस्त्रैर् अनिर्भिन्नम् अङ्गे द्व्यङ्गुलम् अन्तरम् धर्मार्थं युध्यमानस्य मामकान्तरम् आविशः
na me śastrair anirbhinnam aṅge dvyaṅgulam antaram dharmārthaṃ yudhyamānasya māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोब्राह्मणे च यज्ञे च नित्यं स्वस्त्ययनं मम आशासते जना राष्ट्रे मामकान्तरम् आविशः
gobrāhmaṇe ca yajñe ca nityaṃ svastyayanaṃ mama āśāsate janā rāṣṭre māmakāntaram āviśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षस उवाच यस्मात् सर्वास्व् अवस्थासु धर्मम् एवान्ववेक्षसे तस्मात् प्राप्नुहि कैकेय गृहान् स्वस्ति व्रजाम्य् अहम्
rākṣasa uvāca yasmāt sarvāsv avasthāsu dharmam evānvavekṣase tasmāt prāpnuhi kaikeya gṛhān svasti vrajāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां गोब्राह्मणा रक्ष्याः प्रजा रक्ष्याश् च केकय न रक्षोभ्यो भयं तेषां कुत एव तु मानुषात्
yeṣāṃ gobrāhmaṇā rakṣyāḥ prajā rakṣyāś ca kekaya na rakṣobhyo bhayaṃ teṣāṃ kuta eva tu mānuṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां पुरोगमा विप्रा येषां ब्रह्मबलं बलम् प्रियातिथ्यास् तथा दारास् ते वै स्वर्गजितो नराः
yeṣāṃ purogamā viprā yeṣāṃ brahmabalaṃ balam priyātithyās tathā dārās te vai svargajito narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच तस्माद् द्विजातीन् रक्षेत ते हि रक्षन्ति रक्षिताः आशीर् एषां भवेद् राज्ञां राष्ट्रं सम्यक् प्रवर्धते
bhīṣma uvāca tasmād dvijātīn rakṣeta te hi rakṣanti rakṣitāḥ āśīr eṣāṃ bhaved rājñāṃ rāṣṭraṃ samyak pravardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् राज्ञा विशेषेण विकर्मस्था द्विजातयः नियम्याः संविभज्याश् च प्रजानुग्रहकारणात्
tasmād rājñā viśeṣeṇa vikarmasthā dvijātayaḥ niyamyāḥ saṃvibhajyāś ca prajānugrahakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एवं वर्तते राजा पौरजानपदेष्व् इह अनुभूयेह भद्राणि प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम्
ya evaṃ vartate rājā paurajānapadeṣv iha anubhūyeha bhadrāṇi prāpnotīndrasalokatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.