Mahābhārata (critical edition) 13.107

प्राङ्मुखः श्मश्रुकर्माणि कारयेत समाहितः उदङ्मुखो वा राजेन्द्र तथायुर् विन्दते महत्

prāṅmukhaḥ śmaśrukarmāṇi kārayeta samāhitaḥ udaṅmukho vā rājendra tathāyur vindate mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवादं न च ब्रूयात् परेषाम् आत्मनस् तथा परिवादो न धर्माय प्रोच्यते भरतर्षभ

parivādaṃ na ca brūyāt pareṣām ātmanas tathā parivādo na dharmāya procyate bharatarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्जयेद् व्यङ्गिनीं नारीं तथा कन्यां नरोत्तम समार्षां व्यङ्गितां चैव मातुः स्वकुलजां तथा

varjayed vyaṅginīṃ nārīṃ tathā kanyāṃ narottama samārṣāṃ vyaṅgitāṃ caiva mātuḥ svakulajāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धां प्रव्रजितां चैव तथैव च पतिव्रताम् तथातिकृष्णवर्णां च वर्णोत्कृष्टां च वर्जयेत्

vṛddhāṃ pravrajitāṃ caiva tathaiva ca pativratām tathātikṛṣṇavarṇāṃ ca varṇotkṛṣṭāṃ ca varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोनिं च वियोनिं च न गच्छेत विचक्षणः पिङ्गलां कुष्ठिनीं नारीं न त्वम् आवोढुम् अर्हसि

ayoniṃ ca viyoniṃ ca na gaccheta vicakṣaṇaḥ piṅgalāṃ kuṣṭhinīṃ nārīṃ na tvam āvoḍhum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपस्मारिकुले जातां निहीनां चैव वर्जयेत् श्वित्रिणां च कुले जातां त्रयाणां मनुजेश्वर

apasmārikule jātāṃ nihīnāṃ caiva varjayet śvitriṇāṃ ca kule jātāṃ trayāṇāṃ manujeśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणैर् अन्विता या च प्रशस्ता या च लक्षणैः मनोज्ञा दर्शनीया च तां भवान् वोढुम् अर्हति

lakṣaṇair anvitā yā ca praśastā yā ca lakṣaṇaiḥ manojñā darśanīyā ca tāṃ bhavān voḍhum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकुले निवेष्टव्यं सदृशे वा युधिष्ठिर अवरा पतिता चैव न ग्राह्या भूतिम् इच्छता

mahākule niveṣṭavyaṃ sadṛśe vā yudhiṣṭhira avarā patitā caiva na grāhyā bhūtim icchatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नीन् उत्पाद्य यत्नेन क्रियाः सुविहिताश् च याः वेदेषु ब्राह्मणैः प्रोक्तास् ताश् च सर्वाः समाचरेत्

agnīn utpādya yatnena kriyāḥ suvihitāś ca yāḥ vedeṣu brāhmaṇaiḥ proktās tāś ca sarvāḥ samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चेर्ष्या स्त्रीषु कर्तव्या दारा रक्ष्याश् च सर्वशः अनायुष्या भवेद् ईर्ष्या तस्माद् ईर्ष्यां विवर्जयेत्

na cerṣyā strīṣu kartavyā dārā rakṣyāś ca sarvaśaḥ anāyuṣyā bhaved īrṣyā tasmād īrṣyāṃ vivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनायुष्यो दिवास्वप्नस् तथाभ्युदितशायिता प्रातर् निशायां च तथा ये चोच्छिष्टाः स्वपन्ति वै

anāyuṣyo divāsvapnas tathābhyuditaśāyitā prātar niśāyāṃ ca tathā ye cocchiṣṭāḥ svapanti vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारदार्यम् अनायुष्यं नापितोच्छिष्टता तथा यत्नतो वै न कर्तव्यम् अभ्यासश् चैव भारत

pāradāryam anāyuṣyaṃ nāpitocchiṣṭatā tathā yatnato vai na kartavyam abhyāsaś caiva bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संध्यां न भुञ्जेन् न स्नायान् न पुरीषं समुत्सृजेत् प्रयतश् च भवेत् तस्यां न च किं चित् समाचरेत्

saṃdhyāṃ na bhuñjen na snāyān na purīṣaṃ samutsṛjet prayataś ca bhavet tasyāṃ na ca kiṃ cit samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणान् पूजयेच् चापि तथा स्नात्वा नराधिप देवांश् च प्रणमेत् स्नातो गुरूंश् चाप्य् अभिवादयेत्

brāhmaṇān pūjayec cāpi tathā snātvā narādhipa devāṃś ca praṇamet snāto gurūṃś cāpy abhivādayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिमन्त्रितो न गच्छेत यज्ञं गच्छेत् तु दर्शकः अनिमन्त्रिते ह्य् अनायुष्यं गमनं तत्र भारत

animantrito na gaccheta yajñaṃ gacchet tu darśakaḥ animantrite hy anāyuṣyaṃ gamanaṃ tatra bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैकेन परिव्राज्यं न गन्तव्यं तथा निशि अनागतायां संध्यायां पश्चिमायां गृहे वसेत्

na caikena parivrājyaṃ na gantavyaṃ tathā niśi anāgatāyāṃ saṃdhyāyāṃ paścimāyāṃ gṛhe vaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुः पितुर् गुरूणां च कार्यम् एवानुशासनम् हितं वाप्य् अहितं वापि न विचार्यं नरर्षभ

mātuḥ pitur gurūṇāṃ ca kāryam evānuśāsanam hitaṃ vāpy ahitaṃ vāpi na vicāryaṃ nararṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुर्वेदे च वेदे च यत्नः कार्यो नराधिप हस्तिपृष्ठे ऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु चैव ह यत्नवान् भव राजेन्द्र यत्नवान् सुखम् एधते

dhanurvede ca vede ca yatnaḥ kāryo narādhipa hastipṛṣṭhe 'śvapṛṣṭhe ca rathacaryāsu caiva ha yatnavān bhava rājendra yatnavān sukham edhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रधृष्यश् च शत्रूणां भृत्यानां स्वजनस्य च प्रजापालनयुक्तश् च न क्षतिं लभते क्व चित्

apradhṛṣyaś ca śatrūṇāṃ bhṛtyānāṃ svajanasya ca prajāpālanayuktaś ca na kṣatiṃ labhate kva cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तिशास्त्रं च ते ज्ञेयं शब्दशास्त्रं च भारत गन्धर्वशास्त्रं च कलाः परिज्ञेया नराधिप

yuktiśāstraṃ ca te jñeyaṃ śabdaśāstraṃ ca bhārata gandharvaśāstraṃ ca kalāḥ parijñeyā narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराणम् इतिहासाश् च तथाख्यानानि यानि च महात्मनां च चरितं श्रोतव्यं नित्यम् एव ते

purāṇam itihāsāś ca tathākhyānāni yāni ca mahātmanāṃ ca caritaṃ śrotavyaṃ nityam eva te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्नीं रजस्वलां चैव नाभिगच्छेन् न चाह्वयेत् स्नातां चतुर्थे दिवसे रात्रौ गच्छेद् विचक्षणः

patnīṃ rajasvalāṃ caiva nābhigacchen na cāhvayet snātāṃ caturthe divase rātrau gacched vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमे दिवसे नारी षष्ठे ऽहनि पुमान् भवेत् एतेन विधिना पत्नीम् उपगच्छेत पण्डितः

pañcame divase nārī ṣaṣṭhe 'hani pumān bhavet etena vidhinā patnīm upagaccheta paṇḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातिसंबन्धिमित्राणि पूजनीयानि नित्यशः यष्टव्यं च यथाशक्ति यज्ञैर् विविधदक्षिणैः अतऊर्ध्वम् अरण्यं च सेवितव्यं नराधिप

jñātisaṃbandhimitrāṇi pūjanīyāni nityaśaḥ yaṣṭavyaṃ ca yathāśakti yajñair vividhadakṣiṇaiḥ ataūrdhvam araṇyaṃ ca sevitavyaṃ narādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष ते लक्षणोद्देश आयुष्याणां प्रकीर्तितः शेषस् त्रैविद्यवृद्धेभ्यः प्रत्याहार्यो युधिष्ठिर

eṣa te lakṣaṇoddeśa āyuṣyāṇāṃ prakīrtitaḥ śeṣas traividyavṛddhebhyaḥ pratyāhāryo yudhiṣṭhira

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचारो भूतिजनन आचारः कीर्तिवर्धनः आचाराद् वर्धते ह्य् आयुर् आचारो हन्त्य् अलक्षणम्

ācāro bhūtijanana ācāraḥ kīrtivardhanaḥ ācārād vardhate hy āyur ācāro hanty alakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमानां हि सर्वेषाम् आचारः श्रेष्ठ उच्यते आचारप्रभवो धर्मो धर्माद् आयुर् विवर्धते

āgamānāṃ hi sarveṣām ācāraḥ śreṣṭha ucyate ācāraprabhavo dharmo dharmād āyur vivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् यशस्यम् आयुष्यं स्वर्ग्यं स्वस्त्ययनं महत् अनुकम्पता सर्ववर्णान् ब्रह्मणा समुदाहृतम्

etad yaśasyam āyuṣyaṃ svargyaṃ svastyayanaṃ mahat anukampatā sarvavarṇān brahmaṇā samudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.