Library·Mahābhārata (critical edition)·13·13.108
युधिष्ठिर उवाच यथा ज्येष्ठः कनिष्ठेषु वर्तते भरतर्षभ कनिष्ठाश् च यथा ज्येष्ठे वर्तेरंस् तद् ब्रवीहि मे
yudhiṣṭhira uvāca yathā jyeṣṭhaḥ kaniṣṭheṣu vartate bharatarṣabha kaniṣṭhāś ca yathā jyeṣṭhe varteraṃs tad bravīhi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्म उवाच ज्येष्ठवत् तात वर्तस्व ज्येष्ठो हि सततं भवान् गुरोर् गरीयसी वृत्तिर् या चेच् छिष्यस्य भारत
bhīṣma uvāca jyeṣṭhavat tāta vartasva jyeṣṭho hi satataṃ bhavān guror garīyasī vṛttir yā cec chiṣyasya bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न गुराव् अकृतप्रज्ञे शक्यं शिष्येण वर्तितुम् गुरोर् हि दीर्घदर्शित्वं यत् तच् छिष्यस्य भारत
na gurāv akṛtaprajñe śakyaṃ śiṣyeṇa vartitum guror hi dīrghadarśitvaṃ yat tac chiṣyasya bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धः स्याद् अन्धवेलायां जडः स्याद् अपि वा बुधः परिहारेण तद् ब्रूयाद् यस् तेषां स्याद् व्यतिक्रमः
andhaḥ syād andhavelāyāṃ jaḍaḥ syād api vā budhaḥ parihāreṇa tad brūyād yas teṣāṃ syād vyatikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षं भिन्नहृदया भेदयेयुः कृतं नराः श्रियाभितप्ताः कौन्तेय भेदकामास् तथारयः
pratyakṣaṃ bhinnahṛdayā bhedayeyuḥ kṛtaṃ narāḥ śriyābhitaptāḥ kaunteya bhedakāmās tathārayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठः कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुनः हन्ति सर्वम् अपि ज्येष्ठः कुलं यत्रावजायते
jyeṣṭhaḥ kulaṃ vardhayati vināśayati vā punaḥ hanti sarvam api jyeṣṭhaḥ kulaṃ yatrāvajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यो विनिकुर्वीत ज्येष्ठो भ्राता यवीयसः अज्येष्ठः स्याद् अभागश् च नियम्यो राजभिश् च सः
atha yo vinikurvīta jyeṣṭho bhrātā yavīyasaḥ ajyeṣṭhaḥ syād abhāgaś ca niyamyo rājabhiś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निकृती हि नरो लोकान् पापान् गच्छत्य् असंशयम् विदुलस्येव तत् पुष्पं मोघं जनयितुः स्मृतम्
nikṛtī hi naro lokān pāpān gacchaty asaṃśayam vidulasyeva tat puṣpaṃ moghaṃ janayituḥ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वानर्थः कुले यत्र जायते पापपूरुषः अकीर्तिं जनयत्य् एव कीर्तिम् अन्तर्दधाति च
sarvānarthaḥ kule yatra jāyate pāpapūruṣaḥ akīrtiṃ janayaty eva kīrtim antardadhāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे चापि विकर्मस्था भागं नार्हन्ति सोदराः नाप्रदाय कनिष्ठेभ्यो ज्येष्ठः कुर्वीत यौतकम्
sarve cāpi vikarmasthā bhāgaṃ nārhanti sodarāḥ nāpradāya kaniṣṭhebhyo jyeṣṭhaḥ kurvīta yautakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुजं हि पितुर् दायो जङ्घाश्रमफलो ऽध्वगः स्वयम् ईहितलब्धं तु नाकामो दातुम् अर्हति
anujaṃ hi pitur dāyo jaṅghāśramaphalo 'dhvagaḥ svayam īhitalabdhaṃ tu nākāmo dātum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातॄणाम् अविभक्तानाम् उत्थानम् अपि चेत् सह न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात् कथं चन
bhrātṝṇām avibhaktānām utthānam api cet saha na putrabhāgaṃ viṣamaṃ pitā dadyāt kathaṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ज्येष्ठान् अवमन्येत दुष्कृतः सुकृतो ऽपि वा यदि स्त्री यद्य् अवरजः श्रेयः पश्येत् तथाचरेत् धर्मं हि श्रेय इत्य् आहुर् इति धर्मविदो विदुः
na jyeṣṭhān avamanyeta duṣkṛtaḥ sukṛto 'pi vā yadi strī yady avarajaḥ śreyaḥ paśyet tathācaret dharmaṃ hi śreya ity āhur iti dharmavido viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशाचार्यान् उपाध्याय उपाध्यायान् पिता दश दश चैव पितॄन् माता सर्वां वा पृथिवीम् अपि
daśācāryān upādhyāya upādhyāyān pitā daśa daśa caiva pitṝn mātā sarvāṃ vā pṛthivīm api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरवेणाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः माता गरीयसी यच् च तेनैतां मन्यते जनः
gauraveṇābhibhavati nāsti mātṛsamo guruḥ mātā garīyasī yac ca tenaitāṃ manyate janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठो भ्राता पितृसमो मृते पितरि भारत स ह्य् एषां वृत्तिदाता स्यात् स चैतान् परिपालयेत्
jyeṣṭho bhrātā pitṛsamo mṛte pitari bhārata sa hy eṣāṃ vṛttidātā syāt sa caitān paripālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनिष्ठास् तं नमस्येरन् सर्वे छन्दानुवर्तिनः तम् एव चोपजीवेरन् यथैव पितरं तथा
kaniṣṭhās taṃ namasyeran sarve chandānuvartinaḥ tam eva copajīveran yathaiva pitaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरम् एतौ सृजतः पिता माता च भारत आचार्यशास्ता या जातिः सा सत्या साजरामरा
śarīram etau sṛjataḥ pitā mātā ca bhārata ācāryaśāstā yā jātiḥ sā satyā sājarāmarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठा मातृसमा चापि भगिनी भरतर्षभ भ्रातुर् भार्या च तद्वत् स्याद् यस्या बाल्ये स्तनं पिबेत्
jyeṣṭhā mātṛsamā cāpi bhaginī bharatarṣabha bhrātur bhāryā ca tadvat syād yasyā bālye stanaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.