Library·Mahābhārata (critical edition)·13·13.154
वैशंपायन उवाच एवम् उक्त्वा कुरून् सर्वान् भीष्मः शांतनवस् तदा तूष्णीं बभूव कौरव्यः स मुहूर्तम् अरिंदम
vaiśaṃpāyana uvāca evam uktvā kurūn sarvān bhīṣmaḥ śāṃtanavas tadā tūṣṇīṃ babhūva kauravyaḥ sa muhūrtam ariṃdama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयाम् आस चात्मानं धारणासु यथाक्रमम् तस्योर्ध्वम् अगमन् प्राणाः संनिरुद्धा महात्मनः
dhārayām āsa cātmānaṃ dhāraṇāsu yathākramam tasyordhvam agaman prāṇāḥ saṃniruddhā mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदम् आश्चर्यम् आसीच् च मध्ये तेषां महात्मनाम् यद् यन् मुञ्चति गात्राणां स शंतनुसुतस् तदा तत् तद् विशल्यं भवति योगयुक्तस्य तस्य वै
idam āścaryam āsīc ca madhye teṣāṃ mahātmanām yad yan muñcati gātrāṇāṃ sa śaṃtanusutas tadā tat tad viśalyaṃ bhavati yogayuktasya tasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणेन प्रेक्षतां तेषां विशल्यः सो ऽभवत् तदा तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे वासुदेवपुरोगमाः सह तैर् मुनिभिः सर्वैस् तदा व्यासादिभिर् नृप
kṣaṇena prekṣatāṃ teṣāṃ viśalyaḥ so 'bhavat tadā taṃ dṛṣṭvā vismitāḥ sarve vāsudevapurogamāḥ saha tair munibhiḥ sarvais tadā vyāsādibhir nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनिरुद्धस् तु तेनात्मा सर्वेष्व् आयतनेषु वै जगाम भित्त्वा मूर्धानं दिवम् अभ्युत्पपात च
saṃniruddhas tu tenātmā sarveṣv āyataneṣu vai jagāma bhittvā mūrdhānaṃ divam abhyutpapāta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोल्केव च भीष्मस्य मूर्धदेशाज् जनाधिप निःसृत्याकाशम् आविश्य क्षणेनान्तरधीयत
maholkeva ca bhīṣmasya mūrdhadeśāj janādhipa niḥsṛtyākāśam āviśya kṣaṇenāntaradhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स नृपशार्दूल नृपः शांतनवस् तदा समयुज्यत लोकैः स्वैर् भरतानां कुलोद्वहः
evaṃ sa nṛpaśārdūla nṛpaḥ śāṃtanavas tadā samayujyata lokaiḥ svair bharatānāṃ kulodvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् त्व् आदाय दारूणि गन्धांश् च विविधान् बहून् चितां चक्रुर् महात्मानः पाण्डवा विदुरस् तथा युयुत्सुश् चापि कौरव्यः प्रेक्षकास् त्व् इतरे ऽभवन्
tatas tv ādāya dārūṇi gandhāṃś ca vividhān bahūn citāṃ cakrur mahātmānaḥ pāṇḍavā viduras tathā yuyutsuś cāpi kauravyaḥ prekṣakās tv itare 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरस् तु गाङ्गेयं विदुरश् च महामतिः छादयाम् आसतुर् उभौ क्षौमैर् माल्यैश् च कौरवम्
yudhiṣṭhiras tu gāṅgeyaṃ viduraś ca mahāmatiḥ chādayām āsatur ubhau kṣaumair mālyaiś ca kauravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयाम् आस तस्याथ युयुत्सुश् छत्रम् उत्तमम् चामरव्यजने शुभ्रे भीमसेनार्जुनाव् उभौ उष्णीषे पर्यगृह्णीतां माद्रीपुत्राव् उभौ तदा
dhārayām āsa tasyātha yuyutsuś chatram uttamam cāmaravyajane śubhre bhīmasenārjunāv ubhau uṣṇīṣe paryagṛhṇītāṃ mādrīputrāv ubhau tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियः कौरवनाथस्य भीष्मं कुरुकुलोद्भवम् तालवृन्तान्य् उपादाय पर्यवीजन् समन्ततः
striyaḥ kauravanāthasya bhīṣmaṃ kurukulodbhavam tālavṛntāny upādāya paryavījan samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽस्य विधिवच् चक्रुः पितृमेधं महात्मनः याजका जुहुवुश् चाग्निं जगुः सामानि सामगाः
tato 'sya vidhivac cakruḥ pitṛmedhaṃ mahātmanaḥ yājakā juhuvuś cāgniṃ jaguḥ sāmāni sāmagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चन्दनकाष्ठैश् च तथा कालेयकैर् अपि कालागरुप्रभृतिभिर् गन्धैश् चोच्चावचैस् तथा
tataś candanakāṣṭhaiś ca tathā kāleyakair api kālāgaruprabhṛtibhir gandhaiś coccāvacais tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समवच्छाद्य गाङ्गेयं प्रज्वाल्य च हुताशनम् अपसव्यम् अकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखा नृपाः
samavacchādya gāṅgeyaṃ prajvālya ca hutāśanam apasavyam akurvanta dhṛtarāṣṭramukhā nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्कृत्य च कुरुश्रेष्ठं गाङ्गेयं कुरुसत्तमाः जग्मुर् भागीरथीतीरम् ऋषिजुष्टं कुरूद्वहाः
saṃskṛtya ca kuruśreṣṭhaṃ gāṅgeyaṃ kurusattamāḥ jagmur bhāgīrathītīram ṛṣijuṣṭaṃ kurūdvahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुगम्यमाना व्यासेन नारदेनासितेन च कृष्णेन भरतस्त्रीभिर् ये च पौराः समागताः
anugamyamānā vyāsena nāradenāsitena ca kṛṣṇena bharatastrībhir ye ca paurāḥ samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकं चक्रिरे चैव गाङ्गेयस्य महात्मनः विधिवत् क्षत्रियश्रेष्ठाः स च सर्वो जनस् तदा
udakaṃ cakrire caiva gāṅgeyasya mahātmanaḥ vidhivat kṣatriyaśreṣṭhāḥ sa ca sarvo janas tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भागीरथी देवी तनयस्योदके कृते उत्थाय सलिलात् तस्माद् रुदती शोकलालसा
tato bhāgīrathī devī tanayasyodake kṛte utthāya salilāt tasmād rudatī śokalālasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिदेवयती तत्र कौरवान् अभ्यभाषत निबोधत यथावृत्तम् उच्यमानं मयानघाः
paridevayatī tatra kauravān abhyabhāṣata nibodhata yathāvṛttam ucyamānaṃ mayānaghāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजवृत्तेन संपन्नः प्रज्ञयाभिजनेन च सत्कर्ता कुरुवृद्धानां पितृभक्तो दृढव्रतः
rājavṛttena saṃpannaḥ prajñayābhijanena ca satkartā kuruvṛddhānāṃ pitṛbhakto dṛḍhavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जामदग्न्येन रामेण पुरा यो न पराजितः दिव्यैर् अस्त्रैर् महावीर्यः स हतो ऽद्य शिखण्डिना
jāmadagnyena rāmeṇa purā yo na parājitaḥ divyair astrair mahāvīryaḥ sa hato 'dya śikhaṇḍinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम पार्थिवाः अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं यत्र दीर्यति मे ऽद्य वै
aśmasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ mama pārthivāḥ apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ yatra dīryati me 'dya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां स्वयंवरे विजित्यैकरथेनाजौ कन्यास् ता यो जहार ह
sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kāśipuryāṃ svayaṃvare vijityaikarathenājau kanyās tā yo jahāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य नास्ति बले तुल्यः पृथिव्याम् अपि कश् चन हतं शिखण्डिना श्रुत्वा यन् न दीर्यति मे मनः
yasya nāsti bale tulyaḥ pṛthivyām api kaś cana hataṃ śikhaṇḍinā śrutvā yan na dīryati me manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जामदग्न्यः कुरुक्षेत्रे युधि येन महात्मना पीडितो नातियत्नेन निहतः स शिखण्डिना
jāmadagnyaḥ kurukṣetre yudhi yena mahātmanā pīḍito nātiyatnena nihataḥ sa śikhaṇḍinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधं बहु तदा विलपन्तीं महानदीम् आश्वासयाम् आस तदा साम्ना दामोदरो विभुः
evaṃvidhaṃ bahu tadā vilapantīṃ mahānadīm āśvāsayām āsa tadā sāmnā dāmodaro vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्वसिहि भद्रे त्वं मा शुचः शुभदर्शने गतः स परमां सिद्धिं तव पुत्रो न संशयः
samāśvasihi bhadre tvaṃ mā śucaḥ śubhadarśane gataḥ sa paramāṃ siddhiṃ tava putro na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुर् एष महातेजाः शापदोषेण शोभने मनुष्यताम् अनुप्राप्तो नैनं शोचितुम् अर्हसि
vasur eṣa mahātejāḥ śāpadoṣeṇa śobhane manuṣyatām anuprāpto nainaṃ śocitum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष क्षत्रधर्मेण युध्यमानो रणाजिरे धनंजयेन निहतो नैष नुन्नः शिखण्डिना
sa eṣa kṣatradharmeṇa yudhyamāno raṇājire dhanaṃjayena nihato naiṣa nunnaḥ śikhaṇḍinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्मं हि कुरुशार्दूलम् उद्यतेषुं महारणे न शक्तः संयुगे हन्तुं साक्षाद् अपि शतक्रतुः
bhīṣmaṃ hi kuruśārdūlam udyateṣuṃ mahāraṇe na śaktaḥ saṃyuge hantuṃ sākṣād api śatakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छन्देन सुतस् तुभ्यं गतः स्वर्गं शुभानने न शक्ताः स्युर् निहन्तुं हि रणे तं सर्वदेवताः
svacchandena sutas tubhyaṃ gataḥ svargaṃ śubhānane na śaktāḥ syur nihantuṃ hi raṇe taṃ sarvadevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान् मा त्वं सरिच्छ्रेष्ठे शोचस्व कुरुनन्दनम् वसून् एष गतो देवि पुत्रस् ते विज्वरा भव
tasmān mā tvaṃ saricchreṣṭhe śocasva kurunandanam vasūn eṣa gato devi putras te vijvarā bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ता सा तु कृष्णेन व्यासेन च सरिद्वरा त्यक्त्वा शोकं महाराज स्वं वार्य् अवततार ह
ity uktā sā tu kṛṣṇena vyāsena ca saridvarā tyaktvā śokaṃ mahārāja svaṃ vāry avatatāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्कृत्य ते तां सरितं ततः कृष्णमुखा नृपाः अनुज्ञातास् तया सर्वे न्यवर्तन्त जनाधिपाः
satkṛtya te tāṃ saritaṃ tataḥ kṛṣṇamukhā nṛpāḥ anujñātās tayā sarve nyavartanta janādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.