Mahābhārata (critical edition) 13.68

युधिष्ठिर उवाच भूय एव कुरुश्रेष्ठ दानानां विधिम् उत्तमम् कथयस्व महाप्राज्ञ भूमिदानं विशेषतः

yudhiṣṭhira uvāca bhūya eva kuruśreṣṭha dānānāṃ vidhim uttamam kathayasva mahāprājña bhūmidānaṃ viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवीं क्षत्रियो दद्याद् ब्राह्मणस् तां स्वकर्मणा विधिवत् प्रतिगृह्णीयान् न त्व् अन्यो दातुम् अर्हति

pṛthivīṃ kṣatriyo dadyād brāhmaṇas tāṃ svakarmaṇā vidhivat pratigṛhṇīyān na tv anyo dātum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्ववर्णैस् तु यच् छक्यं प्रदातुं फलकाङ्क्षिभिः वेदे वा यत् समाम्नातं तन् मे व्याख्यातुम् अर्हसि

sarvavarṇais tu yac chakyaṃ pradātuṃ phalakāṅkṣibhiḥ vede vā yat samāmnātaṃ tan me vyākhyātum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्म उवाच तुल्यनामानि देयानि त्रीणि तुल्यफलानि च सर्वकामफलानीह गावः पृथ्वी सरस्वती

bhīṣma uvāca tulyanāmāni deyāni trīṇi tulyaphalāni ca sarvakāmaphalānīha gāvaḥ pṛthvī sarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ब्रूयाच् चापि शिष्याय धर्म्यां ब्राह्मीं सरस्वतीम् पृथिवीगोप्रदानाभ्यां स तुल्यं फलम् अश्नुते

yo brūyāc cāpi śiṣyāya dharmyāṃ brāhmīṃ sarasvatīm pṛthivīgopradānābhyāṃ sa tulyaṃ phalam aśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव गाः प्रशंसन्ति न च देयं ततः परम् संनिकृष्टफलास् ता हि लघ्वर्थाश् च युधिष्ठिर मातरः सर्वभूतानां गावः सर्वसुखप्रदाः

tathaiva gāḥ praśaṃsanti na ca deyaṃ tataḥ param saṃnikṛṣṭaphalās tā hi laghvarthāś ca yudhiṣṭhira mātaraḥ sarvabhūtānāṃ gāvaḥ sarvasukhapradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धिम् आकाङ्क्षता नित्यं गावः कार्याः प्रदक्षिणाः मङ्गलायतनं देव्यस् तस्मात् पूज्याः सदैव हि

vṛddhim ākāṅkṣatā nityaṃ gāvaḥ kāryāḥ pradakṣiṇāḥ maṅgalāyatanaṃ devyas tasmāt pūjyāḥ sadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रचोदनं देवकृतं गवां कर्मसु वर्तताम् पूर्वम् एवाक्षरं नान्यद् अभिधेयं कथं चन

pracodanaṃ devakṛtaṃ gavāṃ karmasu vartatām pūrvam evākṣaraṃ nānyad abhidheyaṃ kathaṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रचारे वा निपाने वा बुधो नोद्वेजयेत गाः तृषिता ह्य् अभिवीक्षन्त्यो नरं हन्युः सबान्धवम्

pracāre vā nipāne vā budho nodvejayeta gāḥ tṛṣitā hy abhivīkṣantyo naraṃ hanyuḥ sabāndhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृसद्मानि सततं देवतायतनानि च पूयन्ते शकृता यासां पूतं किम् अधिकं ततः

pitṛsadmāni satataṃ devatāyatanāni ca pūyante śakṛtā yāsāṃ pūtaṃ kim adhikaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात् संवत्सरं तु यः अकृत्वा स्वयम् आहारं व्रतं तत् सार्वकामिकम्

grāsamuṣṭiṃ paragave dadyāt saṃvatsaraṃ tu yaḥ akṛtvā svayam āhāraṃ vrataṃ tat sārvakāmikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हि पुत्रान् यशोर्थं च श्रियं चाप्य् अधिगच्छति नाशयत्य् अशुभं चैव दुःस्वप्नं च व्यपोहति

sa hi putrān yaśorthaṃ ca śriyaṃ cāpy adhigacchati nāśayaty aśubhaṃ caiva duḥsvapnaṃ ca vyapohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युधिष्ठिर उवाच देयाः किंलक्षणा गावः काश् चापि परिवर्जयेत् कीदृशाय प्रदातव्या न देयाः कीदृशाय च

yudhiṣṭhira uvāca deyāḥ kiṃlakṣaṇā gāvaḥ kāś cāpi parivarjayet kīdṛśāya pradātavyā na deyāḥ kīdṛśāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भीष्म उवाच असद्वृत्ताय पापाय लुब्धायानृतवादिने हव्यकव्यव्यपेताय न देया गौः कथं चन

bhīṣma uvāca asadvṛttāya pāpāya lubdhāyānṛtavādine havyakavyavyapetāya na deyā gauḥ kathaṃ cana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षवे बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये दत्त्वा दशगवां दाता लोकान् आप्नोत्य् अनुत्तमान्

bhikṣave bahuputrāya śrotriyāyāhitāgnaye dattvā daśagavāṃ dātā lokān āpnoty anuttamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं चैव धर्मं कुरुते तस्य पुण्यफलं च यत् सर्वस्यैवांशभाग् दाता तन्निमित्तं प्रवृत्तयः

yaṃ caiva dharmaṃ kurute tasya puṇyaphalaṃ ca yat sarvasyaivāṃśabhāg dātā tannimittaṃ pravṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश् चैनम् उत्पादयति यश् चैनं त्रायते भयात् यश् चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस् त्रयः

yaś cainam utpādayati yaś cainaṃ trāyate bhayāt yaś cāsya kurute vṛttiṃ sarve te pitaras trayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद् यशः अपुत्रतां त्रयः पुत्रा अवृत्तिं दश धेनवः

kalmaṣaṃ guruśuśrūṣā hanti māno mahad yaśaḥ aputratāṃ trayaḥ putrā avṛttiṃ daśa dhenavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदान्तनिष्ठस्य बहुश्रुतस्य; प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रियस्य शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव; भूतेषु नित्यं प्रियवादिनश् च

vedāntaniṣṭhasya bahuśrutasya; prajñānatṛptasya jitendriyasya śiṣṭasya dāntasya yatasya caiva; bhūteṣu nityaṃ priyavādinaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः क्षुद्भयाद् वै न विकर्म कुर्यान्; मृदुर् दान्तश् चातिथेयश् च नित्यम् वृत्तिं विप्रायातिसृजेत तस्मै; यस् तुल्यशीलश् च सपुत्रदारः

yaḥ kṣudbhayād vai na vikarma kuryān; mṛdur dāntaś cātitheyaś ca nityam vṛttiṃ viprāyātisṛjeta tasmai; yas tulyaśīlaś ca saputradāraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभे पात्रे ये गुणा गोप्रदाने; तावान् दोषो ब्राह्मणस्वापहारे सर्वावस्थं ब्राह्मणस्वापहारो; दाराश् चैषां दूरतो वर्जनीयाः

śubhe pātre ye guṇā gopradāne; tāvān doṣo brāhmaṇasvāpahāre sarvāvasthaṃ brāhmaṇasvāpahāro; dārāś caiṣāṃ dūrato varjanīyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.