Mahābhārata (critical edition) 14.5

युधिष्ठिर उवाच कथंवीर्यः समभवत् स राजा वदतां वरः कथं च जातरूपेण समयुज्यत स द्विज

yudhiṣṭhira uvāca kathaṃvīryaḥ samabhavat sa rājā vadatāṃ varaḥ kathaṃ ca jātarūpeṇa samayujyata sa dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व च तत् सांप्रतं द्रव्यं भगवन्न् अवतिष्ठते कथं च शक्यम् अस्माभिस् तद् अवाप्तुं तपोधन

kva ca tat sāṃprataṃ dravyaṃ bhagavann avatiṣṭhate kathaṃ ca śakyam asmābhis tad avāptuṃ tapodhana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच असुराश् चैव देवाश् च दक्षस्यासन् प्रजापतेः अपत्यं बहुलं तात ते ऽस्पर्धन्त परस्परम्

vyāsa uvāca asurāś caiva devāś ca dakṣasyāsan prajāpateḥ apatyaṃ bahulaṃ tāta te 'spardhanta parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवाङ्गिरसः पुत्रौ व्रततुल्यौ बभूवतुः बृहस्पतिर् बृहत्तेजाः संवर्तश् च तपोधनः

tathaivāṅgirasaḥ putrau vratatulyau babhūvatuḥ bṛhaspatir bṛhattejāḥ saṃvartaś ca tapodhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताव् अपि स्पर्धिनौ राजन् पृथग् आस्तां परस्परम् बृहस्पतिश् च संवर्तं बाधते स्म पुनः पुनः

tāv api spardhinau rājan pṛthag āstāṃ parasparam bṛhaspatiś ca saṃvartaṃ bādhate sma punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बाध्यमानः सततं भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत अर्थान् उत्सृज्य दिग्वासा वनवासम् अरोचयत्

sa bādhyamānaḥ satataṃ bhrātrā jyeṣṭhena bhārata arthān utsṛjya digvāsā vanavāsam arocayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासवो ऽप्य् असुरान् सर्वान् निर्जित्य च निहत्य च इन्द्रत्वं प्राप्य लोकेषु ततो वव्रे पुरोहितम् पुत्रम् अङ्गिरसो ज्येष्ठं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

vāsavo 'py asurān sarvān nirjitya ca nihatya ca indratvaṃ prāpya lokeṣu tato vavre purohitam putram aṅgiraso jyeṣṭhaṃ vipraśreṣṭhaṃ bṛhaspatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याज्यस् त्व् अङ्गिरसः पूर्वम् आसीद् राजा करंधमः वीर्येणाप्रतिमो लोके वृत्तेन च बलेन च शतक्रतुर् इवौजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः

yājyas tv aṅgirasaḥ pūrvam āsīd rājā karaṃdhamaḥ vīryeṇāpratimo loke vṛttena ca balena ca śatakratur ivaujasvī dharmātmā saṃśitavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाहनं यस्य योधाश् च द्रव्याणि विविधानि च ध्यानाद् एवाभवद् राजन् मुखवातेन सर्वशः

vāhanaṃ yasya yodhāś ca dravyāṇi vividhāni ca dhyānād evābhavad rājan mukhavātena sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गुणैः पार्थिवान् सर्वान् वशे चक्रे नराधिपः संजीव्य कालम् इष्टं च सशरीरो दिवं गतः

sa guṇaiḥ pārthivān sarvān vaśe cakre narādhipaḥ saṃjīvya kālam iṣṭaṃ ca saśarīro divaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव तस्य पुत्रस् तु ययातिर् इव धर्मवित् अविक्षिन् नाम शत्रुक्षित् स वशे कृतवान् महीम् विक्रमेण गुणैश् चैव पितेवासीत् स पार्थिवः

babhūva tasya putras tu yayātir iva dharmavit avikṣin nāma śatrukṣit sa vaśe kṛtavān mahīm vikrameṇa guṇaiś caiva pitevāsīt sa pārthivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वासवतुल्यो ऽभून् मरुत्तो नाम वीर्यवान् पुत्रस् तम् अनुरक्ताभूत् पृथिवी सागराम्बरा

tasya vāsavatulyo 'bhūn marutto nāma vīryavān putras tam anuraktābhūt pṛthivī sāgarāmbarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पर्धते सततं स स्म देवराजेन पार्थिवः वासवो ऽपि मरुत्तेन स्पर्धते पाण्डुनन्दन

spardhate satataṃ sa sma devarājena pārthivaḥ vāsavo 'pi maruttena spardhate pāṇḍunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचिः स गुणवान् आसीन् मरुत्तः पृथिवीपतिः यतमानो ऽपि यं शक्रो न विशेषयति स्म ह

śuciḥ sa guṇavān āsīn maruttaḥ pṛthivīpatiḥ yatamāno 'pi yaṃ śakro na viśeṣayati sma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽशक्नुवन् विशेषाय समाहूय बृहस्पतिम् उवाचेदं वचो देवैः सहितो हरिवाहनः

so 'śaknuvan viśeṣāya samāhūya bṛhaspatim uvācedaṃ vaco devaiḥ sahito harivāhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहस्पते मरुत्तस्य मा स्म कार्षीः कथं चन दैवं कर्माथ वा पित्र्यं कर्तासि मम चेत् प्रियम्

bṛhaspate maruttasya mā sma kārṣīḥ kathaṃ cana daivaṃ karmātha vā pitryaṃ kartāsi mama cet priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि त्रिषु लोकेषु सुराणां च बृहस्पते इन्द्रत्वं प्राप्तवान् एको मरुत्तस् तु महीपतिः

ahaṃ hi triṣu lokeṣu surāṇāṃ ca bṛhaspate indratvaṃ prāptavān eko maruttas tu mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं ह्य् अमर्त्यं ब्रह्मंस् त्वं याजयित्वा सुराधिपम् याजयेर् मृत्युसंयुक्तं मरुत्तम् अविशङ्कया

kathaṃ hy amartyaṃ brahmaṃs tvaṃ yājayitvā surādhipam yājayer mṛtyusaṃyuktaṃ maruttam aviśaṅkayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां वा वृणीष्व भद्रं ते मरुत्तं वा महीपतिम् परित्यज्य मरुत्तं वा यथाजोषं भजस्व माम्

māṃ vā vṛṇīṣva bhadraṃ te maruttaṃ vā mahīpatim parityajya maruttaṃ vā yathājoṣaṃ bhajasva mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तः स कौरव्य देवराज्ञा बृहस्पतिः मुहूर्तम् इव संचिन्त्य देवराजानम् अब्रवीत्

evam uktaḥ sa kauravya devarājñā bṛhaspatiḥ muhūrtam iva saṃcintya devarājānam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं भूतानाम् अधिपतिस् त्वयि लोकाः प्रतिष्ठिताः नमुचेर् विश्वरूपस्य निहन्ता त्वं बलस्य च

tvaṃ bhūtānām adhipatis tvayi lokāḥ pratiṣṭhitāḥ namucer viśvarūpasya nihantā tvaṃ balasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् आजहर्थ देवानाम् एको वीर श्रियं पराम् त्वं बिभर्षि भुवं द्यां च सदैव बलसूदन

tvam ājahartha devānām eko vīra śriyaṃ parām tvaṃ bibharṣi bhuvaṃ dyāṃ ca sadaiva balasūdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौरोहित्यं कथं कृत्वा तव देवगणेश्वर याजयेयम् अहं मर्त्यं मरुत्तं पाकशासन

paurohityaṃ kathaṃ kṛtvā tava devagaṇeśvara yājayeyam ahaṃ martyaṃ maruttaṃ pākaśāsana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाश्वसिहि देवेश नाहं मर्त्याय कर्हि चित् ग्रहीष्यामि स्रुवं यज्ञे शृणु चेदं वचो मम

samāśvasihi deveśa nāhaṃ martyāya karhi cit grahīṣyāmi sruvaṃ yajñe śṛṇu cedaṃ vaco mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यरेतसो ऽम्भः स्यात् परिवर्तेत मेदिनी भासं च न रविः कुर्यान् मत्सत्यं विचलेद् यदि

hiraṇyaretaso 'mbhaḥ syāt parivarteta medinī bhāsaṃ ca na raviḥ kuryān matsatyaṃ vicaled yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहस्पतिवचः श्रुत्वा शक्रो विगतमत्सरः प्रशस्यैनं विवेशाथ स्वम् एव भवनं तदा

bṛhaspativacaḥ śrutvā śakro vigatamatsaraḥ praśasyainaṃ viveśātha svam eva bhavanaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.