Library·Mahābhārata (critical edition)·2·2.61
भीम उवाच भवन्ति देशे बन्धक्यः कितवानां युधिष्ठिर न ताभिर् उत दीव्यन्ति दया चैवास्ति तास्व् अपि
bhīma uvāca bhavanti deśe bandhakyaḥ kitavānāṃ yudhiṣṭhira na tābhir uta dīvyanti dayā caivāsti tāsv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्यो यद् बलिम् आहार्षीद् द्रव्यं यच् चान्यद् उत्तमम् तथान्ये पृथिवीपाला यानि रत्नान्य् उपाहरन्
kāśyo yad balim āhārṣīd dravyaṃ yac cānyad uttamam tathānye pṛthivīpālā yāni ratnāny upāharan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाहनानि धनं चैव कवचान्य् आयुधानि च राज्यम् आत्मा वयं चैव कैतवेन हृतं परैः
vāhanāni dhanaṃ caiva kavacāny āyudhāni ca rājyam ātmā vayaṃ caiva kaitavena hṛtaṃ paraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च मे तत्र कोपो ऽभूत् सर्वस्येशो हि नो भवान् इदं त्व् अतिकृतं मन्ये द्रौपदी यत्र पण्यते
na ca me tatra kopo 'bhūt sarvasyeśo hi no bhavān idaṃ tv atikṛtaṃ manye draupadī yatra paṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा ह्य् अनर्हती बाला पाण्डवान् प्राप्य कौरवैः त्वत्कृते क्लिश्यते क्षुद्रैर् नृशंसैर् निकृतिप्रियैः
eṣā hy anarhatī bālā pāṇḍavān prāpya kauravaiḥ tvatkṛte kliśyate kṣudrair nṛśaṃsair nikṛtipriyaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याः कृते मन्युर् अयं त्वयि राजन् निपात्यते बाहू ते संप्रधक्ष्यामि सहदेवाग्निम् आनय
asyāḥ kṛte manyur ayaṃ tvayi rājan nipātyate bāhū te saṃpradhakṣyāmi sahadevāgnim ānaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच न पुरा भीमसेन त्वम् ईदृशीर् वदिता गिरः परैस् ते नाशितं नूनं नृशंसैर् धर्मगौरवम्
arjuna uvāca na purā bhīmasena tvam īdṛśīr vaditā giraḥ parais te nāśitaṃ nūnaṃ nṛśaṃsair dharmagauravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सकामाः परे कार्या धर्मम् एवाचरोत्तमम् भ्रातरं धार्मिकं ज्येष्ठं नातिक्रमितुम् अर्हति
na sakāmāḥ pare kāryā dharmam evācarottamam bhrātaraṃ dhārmikaṃ jyeṣṭhaṃ nātikramitum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहूतो हि परै राजा क्षात्रधर्मम् अनुस्मरन् दीव्यते परकामेन तन् नः कीर्तिकरं महत्
āhūto hi parai rājā kṣātradharmam anusmaran dīvyate parakāmena tan naḥ kīrtikaraṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेन उवाच एवम् अस्मिकृतं विद्यां यद्य् अस्याहं धनंजय दीप्ते ऽग्नौ सहितौ बाहू निर्दहेयं बलाद् इव
bhīmasena uvāca evam asmikṛtaṃ vidyāṃ yady asyāhaṃ dhanaṃjaya dīpte 'gnau sahitau bāhū nirdaheyaṃ balād iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच तथा तान् दुःखितान् दृष्ट्वा पाण्डवान् धृतराष्ट्रजः क्लिश्यमानां च पाञ्चालीं विकर्ण इदम् अब्रवीत्
vaiśaṃpāyana uvāca tathā tān duḥkhitān dṛṣṭvā pāṇḍavān dhṛtarāṣṭrajaḥ kliśyamānāṃ ca pāñcālīṃ vikarṇa idam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याज्ञसेन्या यद् उक्तं तद् वाक्यं विब्रूत पार्थिवाः अविवेकेन वाक्यस्य नरकः सद्य एव नः
yājñasenyā yad uktaṃ tad vākyaṃ vibrūta pārthivāḥ avivekena vākyasya narakaḥ sadya eva naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीष्मश् च धृतराष्ट्रश् च कुरुवृद्धतमाव् उभौ समेत्य नाहतुः किं चिद् विदुरश् च महामतिः
bhīṣmaś ca dhṛtarāṣṭraś ca kuruvṛddhatamāv ubhau sametya nāhatuḥ kiṃ cid viduraś ca mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारद्वाजो ऽपि सर्वेषाम् आचार्यः कृप एव च अत एताव् अपि प्रश्नं नाहतुर् द्विजसत्तमौ
bhāradvājo 'pi sarveṣām ācāryaḥ kṛpa eva ca ata etāv api praśnaṃ nāhatur dvijasattamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये त्व् अन्ये पृथिवीपालाः समेताः सर्वतो दिशः कामक्रोधौ समुत्सृज्य ते ब्रुवन्तु यथामति
ye tv anye pṛthivīpālāḥ sametāḥ sarvato diśaḥ kāmakrodhau samutsṛjya te bruvantu yathāmati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् इदं द्रौपदी वाक्यम् उक्तवत्य् असकृच् छुभा विमृश्य कस्य कः पक्षः पार्थिवा वदतोत्तरम्
yad idaṃ draupadī vākyam uktavaty asakṛc chubhā vimṛśya kasya kaḥ pakṣaḥ pārthivā vadatottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स बहुशः सर्वान् उक्तवांस् तान् सभासदः न च ते पृथिवीपालास् तम् ऊचुः साध्व् असाधु वा
evaṃ sa bahuśaḥ sarvān uktavāṃs tān sabhāsadaḥ na ca te pṛthivīpālās tam ūcuḥ sādhv asādhu vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्त्वा तथासकृत् सर्वान् विकर्णः पृथिवीपतीन् पाणिं पाणौ विनिष्पिष्य निःश्वसन्न् इदम् अब्रवीत्
uktvā tathāsakṛt sarvān vikarṇaḥ pṛthivīpatīn pāṇiṃ pāṇau viniṣpiṣya niḥśvasann idam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विब्रूत पृथिवीपाला वाक्यं मा वा कथं चन मन्ये न्याय्यं यद् अत्राहं तद् धि वक्ष्यामि कौरवाः
vibrūta pṛthivīpālā vākyaṃ mā vā kathaṃ cana manye nyāyyaṃ yad atrāhaṃ tad dhi vakṣyāmi kauravāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वार्य् आहुर् नरश्रेष्ठा व्यसनानि महीक्षिताम् मृगयां पानम् अक्षांश् च ग्राम्ये चैवातिसक्तताम्
catvāry āhur naraśreṣṭhā vyasanāni mahīkṣitām mṛgayāṃ pānam akṣāṃś ca grāmye caivātisaktatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषु हि नरः सक्तो धर्मम् उत्सृज्य वर्तते तथायुक्तेन च कृतां क्रियां लोको न मन्यते
eteṣu hi naraḥ sakto dharmam utsṛjya vartate tathāyuktena ca kṛtāṃ kriyāṃ loko na manyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अयं पाण्डुपुत्रेण व्यसने वर्तता भृशम् समाहूतेन कितवैर् आस्थितो द्रौपदीपणः
tad ayaṃ pāṇḍuputreṇa vyasane vartatā bhṛśam samāhūtena kitavair āsthito draupadīpaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधारणी च सर्वेषां पाण्डवानाम् अनिन्दिता जितेन पूर्वं चानेन पाण्डवेन कृतः पणः
sādhāraṇī ca sarveṣāṃ pāṇḍavānām aninditā jitena pūrvaṃ cānena pāṇḍavena kṛtaḥ paṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं च कीर्तिता कृष्णा सौबलेन पणार्थिना एतत् सर्वं विचार्याहं मन्ये न विजिताम् इमाम्
iyaṃ ca kīrtitā kṛṣṇā saubalena paṇārthinā etat sarvaṃ vicāryāhaṃ manye na vijitām imām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा महान् नादः सभ्यानाम् उदतिष्ठत विकर्णं शंसमानानां सौबलं च विनिन्दताम्
etac chrutvā mahān nādaḥ sabhyānām udatiṣṭhata vikarṇaṃ śaṃsamānānāṃ saubalaṃ ca vinindatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् उपरते शब्दे राधेयः क्रोधमूर्छितः प्रगृह्य रुचिरं बाहुम् इदं वचनम् अब्रवीत्
tasminn uparate śabde rādheyaḥ krodhamūrchitaḥ pragṛhya ruciraṃ bāhum idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यन्ते वै विकर्णे हि वैकृतानि बहून्य् अपि तज्जस् तस्य विनाशाय यथाग्निर् अरणिप्रजः
dṛśyante vai vikarṇe hi vaikṛtāni bahūny api tajjas tasya vināśāya yathāgnir araṇiprajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते न किं चिद् अप्य् आहुश् चोद्यमानापि कृष्णया धर्मेण विजितां मन्ये मन्यन्ते द्रुपदात्मजाम्
ete na kiṃ cid apy āhuś codyamānāpi kṛṣṇayā dharmeṇa vijitāṃ manye manyante drupadātmajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं तु केवलबाल्येन धार्तराष्ट्र विदीर्यसे यद् ब्रवीषि सभामध्ये बालः स्थविरभाषितम्
tvaṃ tu kevalabālyena dhārtarāṣṭra vidīryase yad bravīṣi sabhāmadhye bālaḥ sthavirabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च धर्मं यथातत्त्वं वेत्सि दुर्योधनावर यद् ब्रवीषि जितां कृष्णाम् अजितेति सुमन्दधीः
na ca dharmaṃ yathātattvaṃ vetsi duryodhanāvara yad bravīṣi jitāṃ kṛṣṇām ajiteti sumandadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं ह्य् अविजितां कृष्णां मन्यसे धृतराष्ट्रज यदा सभायां सर्वस्वं न्यस्तवान् पाण्डवाग्रजः
kathaṃ hy avijitāṃ kṛṣṇāṃ manyase dhṛtarāṣṭraja yadā sabhāyāṃ sarvasvaṃ nyastavān pāṇḍavāgrajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यन्तरा च सर्वस्वे द्रौपदी भरतर्षभ एवं धर्मजितां कृष्णां मन्यसे न जितां कथम्
abhyantarā ca sarvasve draupadī bharatarṣabha evaṃ dharmajitāṃ kṛṣṇāṃ manyase na jitāṃ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तिता द्रौपदी वाचा अनुज्ञाता च पाण्डवैः भवत्य् अविजिता केन हेतुनैषा मता तव
kīrtitā draupadī vācā anujñātā ca pāṇḍavaiḥ bhavaty avijitā kena hetunaiṣā matā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यसे वा सभाम् एताम् आनीताम् एकवाससम् अधर्मेणेति तत्रापि शृणु मे वाक्यम् उत्तरम्
manyase vā sabhām etām ānītām ekavāsasam adharmeṇeti tatrāpi śṛṇu me vākyam uttaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको भर्ता स्त्रिया देवैर् विहितः कुरुनन्दन इयं त्व् अनेकवशगा बन्धकीति विनिश्चिता
eko bhartā striyā devair vihitaḥ kurunandana iyaṃ tv anekavaśagā bandhakīti viniścitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याः सभाम् आनयनं न चित्रम् इति मे मतिः एकाम्बरधरत्वं वाप्य् अथ वापि विवस्त्रता
asyāḥ sabhām ānayanaṃ na citram iti me matiḥ ekāmbaradharatvaṃ vāpy atha vāpi vivastratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् चैषां द्रविणं किं चिद् या चैषा ये च पाण्डवाः सौबलेनेह तत् सर्वं धर्मेण विजितं वसु
yac caiṣāṃ draviṇaṃ kiṃ cid yā caiṣā ye ca pāṇḍavāḥ saubaleneha tat sarvaṃ dharmeṇa vijitaṃ vasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःशासन सुबालो ऽयं विकर्णः प्राज्ञवादिकः पाण्डवानां च वासांसि द्रौपद्याश् चाप्य् उपाहर
duḥśāsana subālo 'yaṃ vikarṇaḥ prājñavādikaḥ pāṇḍavānāṃ ca vāsāṃsi draupadyāś cāpy upāhara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा पाण्डवाः सर्वे स्वानि वासांसि भारत अवकीर्योत्तरीयाणि सभायां समुपाविशन्
tac chrutvā pāṇḍavāḥ sarve svāni vāsāṃsi bhārata avakīryottarīyāṇi sabhāyāṃ samupāviśan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुःशासनो राजन् द्रौपद्या वसनं बलात् सभामध्ये समाक्षिप्य व्यपक्रष्टुं प्रचक्रमे
tato duḥśāsano rājan draupadyā vasanaṃ balāt sabhāmadhye samākṣipya vyapakraṣṭuṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकृष्यमाणे वसने द्रौपद्यास् तु विशां पते तद्रूपम् अपरं वस्त्रं प्रादुरासीद् अनेकशः
ākṛṣyamāṇe vasane draupadyās tu viśāṃ pate tadrūpam aparaṃ vastraṃ prādurāsīd anekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हलहलाशब्दस् तत्रासीद् घोरनिस्वनः तद् अद्भुततमं लोके वीक्ष्य सर्वमहीक्षिताम्
tato halahalāśabdas tatrāsīd ghoranisvanaḥ tad adbhutatamaṃ loke vīkṣya sarvamahīkṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशाप तत्र भीमस् तु राजमध्ये महास्वनः क्रोधाद् विस्फुरमाणोष्ठो विनिष्पिष्य करे करम्
śaśāpa tatra bhīmas tu rājamadhye mahāsvanaḥ krodhād visphuramāṇoṣṭho viniṣpiṣya kare karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं मे वाक्यम् आदद्ध्वं क्षत्रिया लोकवासिनः नोक्तपूर्वं नरैर् अन्यैर् न चान्यो यद् वदिष्यति
idaṃ me vākyam ādaddhvaṃ kṣatriyā lokavāsinaḥ noktapūrvaṃ narair anyair na cānyo yad vadiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्य् एतद् एवम् उक्त्वा तु न कुर्यां पृथिवीश्वराः पितामहानां सर्वेषां नाहं गतिम् अवाप्नुयाम्
yady etad evam uktvā tu na kuryāṃ pṛthivīśvarāḥ pitāmahānāṃ sarveṣāṃ nāhaṃ gatim avāpnuyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्य पापस्य दुर्जातेर् भारतापसदस्य च न पिबेयं बलाद् वक्षो भित्त्वा चेद् रुधिरं युधि
asya pāpasya durjāter bhāratāpasadasya ca na pibeyaṃ balād vakṣo bhittvā ced rudhiraṃ yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य ते वचनं श्रुत्वा सर्वलोकप्रहर्षणम् प्रचक्रुर् बहुलां पूजां कुत्सन्तो धृतराष्ट्रजम्
tasya te vacanaṃ śrutvā sarvalokapraharṣaṇam pracakrur bahulāṃ pūjāṃ kutsanto dhṛtarāṣṭrajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तु वाससां राशिः सभामध्ये समाचितः ततो दुःशासनः श्रान्तो व्रीडितः समुपाविशत्
yadā tu vāsasāṃ rāśiḥ sabhāmadhye samācitaḥ tato duḥśāsanaḥ śrānto vrīḍitaḥ samupāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिक्शब्दस् तु ततस् तत्र समभूल् लोमहर्षणः सभ्यानां नरदेवानां दृष्ट्वा कुन्तीसुतांस् तदा
dhikśabdas tu tatas tatra samabhūl lomaharṣaṇaḥ sabhyānāṃ naradevānāṃ dṛṣṭvā kuntīsutāṃs tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विब्रुवन्ति कौरव्याः प्रश्नम् एतम् इति स्म ह स जनः क्रोशति स्मात्र धृतराष्ट्रं विगर्हयन्
na vibruvanti kauravyāḥ praśnam etam iti sma ha sa janaḥ krośati smātra dhṛtarāṣṭraṃ vigarhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बाहू समुच्छ्रित्य निवार्य च सभासदः विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनम् अब्रवीत्
tato bāhū samucchritya nivārya ca sabhāsadaḥ viduraḥ sarvadharmajña idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच द्रौपदी प्रश्नम् उक्त्वैवं रोरवीति ह्य् अनाथवत् न च विब्रूत तं प्रश्नं सभ्या धर्मो ऽत्र पीड्यते
vidura uvāca draupadī praśnam uktvaivaṃ roravīti hy anāthavat na ca vibrūta taṃ praśnaṃ sabhyā dharmo 'tra pīḍyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभां प्रपद्यते ह्य् आर्तः प्रज्वलन्न् इव हव्यवाट् तं वै सत्येन धर्मेण सभ्याः प्रशमयन्त्य् उत
sabhāṃ prapadyate hy ārtaḥ prajvalann iva havyavāṭ taṃ vai satyena dharmeṇa sabhyāḥ praśamayanty uta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मप्रश्नम् अथो ब्रूयाद् आर्तः सभ्येषु मानवः विब्रूयुस् तत्र ते प्रश्नं कामक्रोधवशातिगाः
dharmapraśnam atho brūyād ārtaḥ sabhyeṣu mānavaḥ vibrūyus tatra te praśnaṃ kāmakrodhavaśātigāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्णेन यथाप्रज्ञम् उक्तः प्रश्नो नराधिपाः भवन्तो ऽपि हि तं प्रश्नं विब्रुवन्तु यथामति
vikarṇena yathāprajñam uktaḥ praśno narādhipāḥ bhavanto 'pi hi taṃ praśnaṃ vibruvantu yathāmati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो हि प्रश्नं न विब्रूयाद् धर्मदर्शी सभां गतः अनृते या फलावाप्तिस् तस्याः सो ऽर्धं समश्नुते
yo hi praśnaṃ na vibrūyād dharmadarśī sabhāṃ gataḥ anṛte yā phalāvāptis tasyāḥ so 'rdhaṃ samaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पुनर् वितथं ब्रूयाद् धर्मदर्शी सभां गतः अनृतस्य फलं कृत्स्नं संप्राप्नोतीति निश्चयः
yaḥ punar vitathaṃ brūyād dharmadarśī sabhāṃ gataḥ anṛtasya phalaṃ kṛtsnaṃ saṃprāpnotīti niścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् प्रह्लादस्य च संवादं मुनेर् आङ्गिरसस्य च
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam prahlādasya ca saṃvādaṃ muner āṅgirasasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लादो नाम दैत्येन्द्रस् तस्य पुत्रो विरोचनः कन्याहेतोर् आङ्गिरसं सुधन्वानम् उपाद्रवत्
prahlādo nāma daityendras tasya putro virocanaḥ kanyāhetor āṅgirasaṃ sudhanvānam upādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं ज्यायान् अहं ज्यायान् इति कन्येप्सया तदा तयोर् देवनम् अत्रासीत् प्राणयोर् इति नः श्रुतम्
ahaṃ jyāyān ahaṃ jyāyān iti kanyepsayā tadā tayor devanam atrāsīt prāṇayor iti naḥ śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः प्रश्नविवादो ऽभूत् प्रह्लादं ताव् अपृच्छताम् ज्यायान् क आवयोर् एकः प्रश्नं प्रब्रूहि मा मृषा
tayoḥ praśnavivādo 'bhūt prahlādaṃ tāv apṛcchatām jyāyān ka āvayor ekaḥ praśnaṃ prabrūhi mā mṛṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै विवदनाद् भीतः सुधन्वानं व्यलोकयत् तं सुधन्वाब्रवीत् क्रुद्धो ब्रह्मदण्ड इव ज्वलन्
sa vai vivadanād bhītaḥ sudhanvānaṃ vyalokayat taṃ sudhanvābravīt kruddho brahmadaṇḍa iva jvalan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वै वक्ष्यसि मृषा प्रह्लादाथ न वक्ष्यसि शतधा ते शिरो वज्री वज्रेण प्रहरिष्यति
yadi vai vakṣyasi mṛṣā prahlādātha na vakṣyasi śatadhā te śiro vajrī vajreṇa prahariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधन्वना तथोक्तः सन् व्यथितो ऽश्वत्थपर्णवत् जगाम कश्यपं दैत्यः परिप्रष्टुं महौजसम्
sudhanvanā tathoktaḥ san vyathito 'śvatthaparṇavat jagāma kaśyapaṃ daityaḥ paripraṣṭuṃ mahaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लाद उवाच त्वं वै धर्मस्य विज्ञाता दैवस्येहासुरस्य च ब्राह्मणस्य महाप्राज्ञ धर्मकृच्छ्रम् इदं शृणु
prahlāda uvāca tvaṃ vai dharmasya vijñātā daivasyehāsurasya ca brāhmaṇasya mahāprājña dharmakṛcchram idaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वै प्रश्नं न विब्रूयाद् वितथं वापि निर्दिशेत् के वै तस्य परे लोकास् तन् ममाचक्ष्व पृच्छतः
yo vai praśnaṃ na vibrūyād vitathaṃ vāpi nirdiśet ke vai tasya pare lokās tan mamācakṣva pṛcchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यप उवाच जानन् न विब्रुवन् प्रश्नं कामात् क्रोधात् तथा भयात् सहस्रं वारुणान् पाशान् आत्मनि प्रतिमुञ्चति
kaśyapa uvāca jānan na vibruvan praśnaṃ kāmāt krodhāt tathā bhayāt sahasraṃ vāruṇān pāśān ātmani pratimuñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य संवत्सरे पूर्णे पाश एकः प्रमुच्यते तस्मात् सत्यं तु वक्तव्यं जानता सत्यम् अञ्जसा
tasya saṃvatsare pūrṇe pāśa ekaḥ pramucyate tasmāt satyaṃ tu vaktavyaṃ jānatā satyam añjasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्धो धर्मो ह्य् अधर्मेण सभां यत्र प्रपद्यते न चास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास् तत्र सभासदः
viddho dharmo hy adharmeṇa sabhāṃ yatra prapadyate na cāsya śalyaṃ kṛntanti viddhās tatra sabhāsadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धं हरति वै श्रेष्ठः पादो भवति कर्तृषु पादश् चैव सभासत्सु ये न निन्दन्ति निन्दितम्
ardhaṃ harati vai śreṣṭhaḥ pādo bhavati kartṛṣu pādaś caiva sabhāsatsu ye na nindanti ninditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेना भवति श्रेष्ठो मुच्यन्ते च सभासदः एनो गच्छति कर्तारं निन्दार्हो यत्र निन्द्यते
anenā bhavati śreṣṭho mucyante ca sabhāsadaḥ eno gacchati kartāraṃ nindārho yatra nindyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितथं तु वदेयुर् ये धर्मं प्रह्लाद पृच्छते इष्टापूर्तं च ते घ्नन्ति सप्त चैव परावरान्
vitathaṃ tu vadeyur ye dharmaṃ prahlāda pṛcchate iṣṭāpūrtaṃ ca te ghnanti sapta caiva parāvarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृतस्वस्य हि यद् दुःखं हतपुत्रस्य चापि यत् ऋणिनं प्रति यच् चैव राज्ञा ग्रस्तस्य चापि यत्
hṛtasvasya hi yad duḥkhaṃ hataputrasya cāpi yat ṛṇinaṃ prati yac caiva rājñā grastasya cāpi yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियाः पत्या विहीनायाः सार्थाद् भ्रष्टस्य चैव यत् अध्यूढायाश् च यद् दुःखं साक्षिभिर् विहतस्य च
striyāḥ patyā vihīnāyāḥ sārthād bhraṣṭasya caiva yat adhyūḍhāyāś ca yad duḥkhaṃ sākṣibhir vihatasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि वै समान्य् आहुर् दुःखानि त्रिदशेश्वराः तानि सर्वाणि दुःखानि प्राप्नोति वितथं ब्रुवन्
etāni vai samāny āhur duḥkhāni tridaśeśvarāḥ tāni sarvāṇi duḥkhāni prāpnoti vitathaṃ bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समक्षदर्शनात् साक्ष्यं श्रवणाच् चेति धारणात् तस्मात् सत्यं ब्रुवन् साक्षी धर्मार्थाभ्यां न हीयते
samakṣadarśanāt sākṣyaṃ śravaṇāc ceti dhāraṇāt tasmāt satyaṃ bruvan sākṣī dharmārthābhyāṃ na hīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच कश्यपस्य वचः श्रुत्वा प्रह्लादः पुत्रम् अब्रवीत् श्रेयान् सुधन्वा त्वत्तो वै मत्तः श्रेयांस् तथाङ्गिराः
vidura uvāca kaśyapasya vacaḥ śrutvā prahlādaḥ putram abravīt śreyān sudhanvā tvatto vai mattaḥ śreyāṃs tathāṅgirāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता सुधन्वनश् चापि श्रेयसी मातृतस् तव विरोचन सुधन्वायं प्राणानाम् ईश्वरस् तव
mātā sudhanvanaś cāpi śreyasī mātṛtas tava virocana sudhanvāyaṃ prāṇānām īśvaras tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधन्वोवाच पुत्रस्नेहं परित्यज्य यस् त्वं धर्मे प्रतिष्ठितः अनुजानामि ते पुत्रं जीवत्व् एष शतं समाः
sudhanvovāca putrasnehaṃ parityajya yas tvaṃ dharme pratiṣṭhitaḥ anujānāmi te putraṃ jīvatv eṣa śataṃ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदुर उवाच एवं वै परमं धर्मं श्रुत्वा सर्वे सभासदः यथाप्रश्नं तु कृष्णाया मन्यध्वं तत्र किं परम्
vidura uvāca evaṃ vai paramaṃ dharmaṃ śrutvā sarve sabhāsadaḥ yathāpraśnaṃ tu kṛṣṇāyā manyadhvaṃ tatra kiṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच विदुरस्य वचः श्रुत्वा नोचुः किं चन पार्थिवाः कर्णो दुःशासनं त्व् आह कृष्णां दासीं गृहान् नय
vaiśaṃpāyana uvāca vidurasya vacaḥ śrutvā nocuḥ kiṃ cana pārthivāḥ karṇo duḥśāsanaṃ tv āha kṛṣṇāṃ dāsīṃ gṛhān naya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां वेपमानां सव्रीडां प्रलपन्तीं स्म पाण्डवान् दुःशासनः सभामध्ये विचकर्ष तपस्विनीम्
tāṃ vepamānāṃ savrīḍāṃ pralapantīṃ sma pāṇḍavān duḥśāsanaḥ sabhāmadhye vicakarṣa tapasvinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.