Library·Mahābhārata (critical edition)·2·2.66
जनमेजय उवाच अनुज्ञातांस् तान् विदित्वा सरत्नधनसंचयान् पाण्डवान् धार्तराष्ट्राणां कथम् आसीन् मनस् तदा
janamejaya uvāca anujñātāṃs tān viditvā saratnadhanasaṃcayān pāṇḍavān dhārtarāṣṭrāṇāṃ katham āsīn manas tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच अनुज्ञातांस् तान् विदित्वा धृतराष्ट्रेण धीमता राजन् दुःशासनः क्षिप्रं जगाम भ्रातरं प्रति
vaiśaṃpāyana uvāca anujñātāṃs tān viditvā dhṛtarāṣṭreṇa dhīmatā rājan duḥśāsanaḥ kṣipraṃ jagāma bhrātaraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधनं समासाद्य सामात्यं भरतर्षभ दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ इदं वचनम् अब्रवीत्
duryodhanaṃ samāsādya sāmātyaṃ bharatarṣabha duḥkhārto bharataśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखेनैतत् समानीतं स्थविरो नाशयत्य् असौ शत्रुसाद् गमयद् द्रव्यं तद् बुध्यध्वं महारथाः
duḥkhenaitat samānītaṃ sthaviro nāśayaty asau śatrusād gamayad dravyaṃ tad budhyadhvaṃ mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश् चापि सौबलः मिथः संगम्य सहिताः पाण्डवान् प्रति मानिनः
atha duryodhanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ mithaḥ saṃgamya sahitāḥ pāṇḍavān prati māninaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैचित्रवीर्यं राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् अभिगम्य त्वरायुक्ताः श्लक्ष्णं वचनम् अब्रुवन्
vaicitravīryaṃ rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam abhigamya tvarāyuktāḥ ślakṣṇaṃ vacanam abruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधन उवाच न त्वयेदं श्रुतं राजन् यज् जगाद बृहस्पतिः शक्रस्य नीतिं प्रवदन् विद्वान् देवपुरोहितः
duryodhana uvāca na tvayedaṃ śrutaṃ rājan yaj jagāda bṛhaspatiḥ śakrasya nītiṃ pravadan vidvān devapurohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वोपायैर् निहन्तव्याः शत्रवः शत्रुकर्षण पुरा युद्धाद् बलाद् वापि प्रकुर्वन्ति तवाहितम्
sarvopāyair nihantavyāḥ śatravaḥ śatrukarṣaṇa purā yuddhād balād vāpi prakurvanti tavāhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वयं पाण्डवधनैः सर्वान् संपूज्य पार्थिवान् यदि तान् योधयिष्यामः किं वा नः परिहास्यति
te vayaṃ pāṇḍavadhanaiḥ sarvān saṃpūjya pārthivān yadi tān yodhayiṣyāmaḥ kiṃ vā naḥ parihāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहीन् आशीविषान् क्रुद्धान् दंशाय समुपस्थितान् कृत्वा कण्ठे च पृष्ठे च कः समुत्स्रष्टुम् अर्हति
ahīn āśīviṣān kruddhān daṃśāya samupasthitān kṛtvā kaṇṭhe ca pṛṣṭhe ca kaḥ samutsraṣṭum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्तशस्त्रा रथगताः कुपितास् तात पाण्डवाः निःशेषं नः करिष्यन्ति क्रुद्धा ह्य् आशीविषा यथा
āttaśastrā rathagatāḥ kupitās tāta pāṇḍavāḥ niḥśeṣaṃ naḥ kariṣyanti kruddhā hy āśīviṣā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संनद्धो ह्य् अर्जुनो याति विवृत्य परमेषुधी गाण्डीवं मुहुर् आदत्ते निःश्वसंश् च निरीक्षते
saṃnaddho hy arjuno yāti vivṛtya parameṣudhī gāṇḍīvaṃ muhur ādatte niḥśvasaṃś ca nirīkṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गदां गुर्वीं समुद्यम्य त्वरितश् च वृकोदरः स्वरथं योजयित्वाशु निर्यात इति नः श्रुतम्
gadāṃ gurvīṃ samudyamya tvaritaś ca vṛkodaraḥ svarathaṃ yojayitvāśu niryāta iti naḥ śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः खड्गम् आदाय चर्म चाप्य् अष्टचन्द्रकम् सहदेवश् च राजा च चक्रुर् आकारम् इङ्गितैः
nakulaḥ khaḍgam ādāya carma cāpy aṣṭacandrakam sahadevaś ca rājā ca cakrur ākāram iṅgitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते त्व् आस्थाय रथान् सर्वे बहुशस्त्रपरिच्छदान् अभिघ्नन्तो रथव्रातान् सेनायोगाय निर्ययुः
te tv āsthāya rathān sarve bahuśastraparicchadān abhighnanto rathavrātān senāyogāya niryayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न क्षंस्यन्ते तथास्माभिर् जातु विप्रकृता हि ते द्रौपद्याश् च परिक्लेशं कस् तेषां क्षन्तुम् अर्हति
na kṣaṃsyante tathāsmābhir jātu viprakṛtā hi te draupadyāś ca parikleśaṃ kas teṣāṃ kṣantum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् दीव्याम भद्रं ते वनवासाय पाण्डवैः एवम् एतान् वशे कर्तुं शक्ष्यामो भरतर्षभ
punar dīvyāma bhadraṃ te vanavāsāya pāṇḍavaiḥ evam etān vaśe kartuṃ śakṣyāmo bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वा द्वादश वर्षाणि वयं वा द्यूतनिर्जिताः प्रविशेम महारण्यम् अजिनैः प्रतिवासिताः
te vā dvādaśa varṣāṇi vayaṃ vā dyūtanirjitāḥ praviśema mahāraṇyam ajinaiḥ prativāsitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयोदशं च सजने अज्ञाताः परिवत्सरम् ज्ञाताश् च पुनर् अन्यानि वने वर्षाणि द्वादश
trayodaśaṃ ca sajane ajñātāḥ parivatsaram jñātāś ca punar anyāni vane varṣāṇi dvādaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवसेम वयं ते वा तथा द्यूतं प्रवर्तताम् अक्षान् उप्त्वा पुनर्द्यूतम् इदं दीव्यन्तु पाण्डवाः
nivasema vayaṃ te vā tathā dyūtaṃ pravartatām akṣān uptvā punardyūtam idaṃ dīvyantu pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् कृत्यतमं राजन्न् अस्माकं भरतर्षभ अयं हि शकुनिर् वेद सविद्याम् अक्षसंपदम्
etat kṛtyatamaṃ rājann asmākaṃ bharatarṣabha ayaṃ hi śakunir veda savidyām akṣasaṃpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृढमूला वयं राज्ये मित्राणि परिगृह्य च सारवद् विपुलं सैन्यं सत्कृत्य च दुरासदम्
dṛḍhamūlā vayaṃ rājye mitrāṇi parigṛhya ca sāravad vipulaṃ sainyaṃ satkṛtya ca durāsadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते च त्रयोदशे वर्षे पारयिष्यन्ति चेद् व्रतम् जेष्यामस् तान् वयं राजन् रोचतां ते परंतप
te ca trayodaśe varṣe pārayiṣyanti ced vratam jeṣyāmas tān vayaṃ rājan rocatāṃ te paraṃtapa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतराष्ट्र उवाच तूर्णं प्रत्यानयस्वैतान् कामं व्यध्वगतान् अपि आगच्छन्तु पुनर्द्यूतम् इदं कुर्वन्तु पाण्डवाः
dhṛtarāṣṭra uvāca tūrṇaṃ pratyānayasvaitān kāmaṃ vyadhvagatān api āgacchantu punardyūtam idaṃ kurvantu pāṇḍavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच ततो द्रोणः सोमदत्तो बाह्लीकश् च महारथः विदुरो द्रोणपुत्रश् च वैश्यापुत्रश् च वीर्यवान्
vaiśaṃpāyana uvāca tato droṇaḥ somadatto bāhlīkaś ca mahārathaḥ viduro droṇaputraś ca vaiśyāputraś ca vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूरिश्रवाः शांतनवो विकर्णश् च महारथः मा द्यूतम् इत्य् अभाषन्त शमो ऽस्त्व् इति च सर्वशः
bhūriśravāḥ śāṃtanavo vikarṇaś ca mahārathaḥ mā dyūtam ity abhāṣanta śamo 'stv iti ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकामानां च सर्वेषां सुहृदाम् अर्थदर्शिनाम् अकरोत् पाण्डवाह्वानं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः
akāmānāṃ ca sarveṣāṃ suhṛdām arthadarśinām akarot pāṇḍavāhvānaṃ dhṛtarāṣṭraḥ sutapriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाब्रवीन् महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् पुत्रहार्दाद् धर्मयुक्तं गान्धारी शोककर्शिता
athābravīn mahārāja dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram putrahārdād dharmayuktaṃ gāndhārī śokakarśitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाते दुर्योधने क्षत्ता महामतिर् अभाषत नीयतां परलोकाय साध्व् अयं कुलपांसनः
jāte duryodhane kṣattā mahāmatir abhāṣata nīyatāṃ paralokāya sādhv ayaṃ kulapāṃsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यनदज् जातमात्रो हि गोमायुर् इव भारत अन्तो नूनं कुलस्यास्य कुरवस् तन् निबोधत
vyanadaj jātamātro hi gomāyur iva bhārata anto nūnaṃ kulasyāsya kuravas tan nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा बालानाम् अशिष्टानाम् अभिमंस्था मतिं प्रभो मा कुलस्य क्षये घोरे कारणं त्वं भविष्यसि
mā bālānām aśiṣṭānām abhimaṃsthā matiṃ prabho mā kulasya kṣaye ghore kāraṇaṃ tvaṃ bhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धं सेतुं को नु भिन्द्याद् धमेच् छान्तं च पावकम् शमे धृतान् पुनः पार्थान् कोपयेत् को नु भारत
baddhaṃ setuṃ ko nu bhindyād dhamec chāntaṃ ca pāvakam śame dhṛtān punaḥ pārthān kopayet ko nu bhārata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरन्तं त्वाम् आजमीढ स्मारयिष्याम्य् अहं पुनः शास्त्रं न शास्ति दुर्बुद्धिं श्रेयसे वेतराय वा
smarantaṃ tvām ājamīḍha smārayiṣyāmy ahaṃ punaḥ śāstraṃ na śāsti durbuddhiṃ śreyase vetarāya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वै वृद्धो बालमतिर् भवेद् राजन् कथं चन त्वन्नेत्राः सन्तु ते पुत्रा मा त्वां दीर्णाः प्रहासिषुः
na vai vṛddho bālamatir bhaved rājan kathaṃ cana tvannetrāḥ santu te putrā mā tvāṃ dīrṇāḥ prahāsiṣuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शमेन धर्मेण परस्य बुद्ध्या; जाता बुद्धिः सास्तु ते मा प्रतीपा प्रध्वंसिनी क्रूरसमाहिता श्रीर्; मृदुप्रौढा गच्छति पुत्रपौत्रान्
śamena dharmeṇa parasya buddhyā; jātā buddhiḥ sāstu te mā pratīpā pradhvaṃsinī krūrasamāhitā śrīr; mṛduprauḍhā gacchati putrapautrān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाब्रवीन् महाराजो गान्धारीं धर्मदर्शिनीम् अन्तः कामं कुलस्यास्तु न शक्ष्यामि निवारितुम्
athābravīn mahārājo gāndhārīṃ dharmadarśinīm antaḥ kāmaṃ kulasyāstu na śakṣyāmi nivāritum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेच्छन्ति तथैवास्तु प्रत्यागच्छन्तु पाण्डवाः पुनर्द्यूतं प्रकुर्वन्तु मामकाः पाण्डवैः सह
yathecchanti tathaivāstu pratyāgacchantu pāṇḍavāḥ punardyūtaṃ prakurvantu māmakāḥ pāṇḍavaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.