Mahābhārata (critical edition) 3.113

विभाण्डक उवाच रक्षांसि चैतानि चरन्ति पुत्र; रूपेण तेनाद्भुतदर्शनेन अतुल्यरूपाण्य् अतिघोरवन्ति; विघ्नं सदा तपसश् चिन्तयन्ति

vibhāṇḍaka uvāca rakṣāṃsi caitāni caranti putra; rūpeṇa tenādbhutadarśanena atulyarūpāṇy atighoravanti; vighnaṃ sadā tapasaś cintayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरूपरूपाणि च तानि तात; प्रलोभयन्ते विविधैर् उपायैः सुखाच् च लोकाच् च निपातयन्ति; तान्य् उग्रकर्माणि मुनीन् वनेषु

surūparūpāṇi ca tāni tāta; pralobhayante vividhair upāyaiḥ sukhāc ca lokāc ca nipātayanti; tāny ugrakarmāṇi munīn vaneṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तानि सेवेत मुनिर् यतात्मा; सतां लोकान् प्रार्थयानः कथं चित् कृत्वा विघ्नं तापसानां रमन्ते; पापाचारास् तपसस् तान्य् अपाप

na tāni seveta munir yatātmā; satāṃ lokān prārthayānaḥ kathaṃ cit kṛtvā vighnaṃ tāpasānāṃ ramante; pāpācārās tapasas tāny apāpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असज्जनेनाचरितानि पुत्र; पापान्य् अपेयानि मधूनि तानि माल्यानि चैतानि न वै मुनीनां; स्मृतानि चित्रोज्ज्वलगन्धवन्ति

asajjanenācaritāni putra; pāpāny apeyāni madhūni tāni mālyāni caitāni na vai munīnāṃ; smṛtāni citrojjvalagandhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमश उवाच रक्षांसि तानीति निवार्य पुत्रं; विभाण्डकस् तां मृगयां बभूव नासादयाम् आस यदा त्र्यहेण; तदा स पर्याववृते ऽऽश्रमाय

lomaśa uvāca rakṣāṃsi tānīti nivārya putraṃ; vibhāṇḍakas tāṃ mṛgayāṃ babhūva nāsādayām āsa yadā tryaheṇa; tadā sa paryāvavṛte ''śramāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा पुनः काश्यपो वै जगाम; फलान्य् आहर्तुं विधिना श्रामणेन तदा पुनर् लोभयितुं जगाम; सा वेशयोषा मुनिम् ऋश्यशृङ्गम्

yadā punaḥ kāśyapo vai jagāma; phalāny āhartuṃ vidhinā śrāmaṇena tadā punar lobhayituṃ jagāma; sā veśayoṣā munim ṛśyaśṛṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव ताम् ऋश्यशृङ्गः प्रहृष्टः; संभ्रान्तरूपो ऽभ्यपतत् तदानीम् प्रोवाच चैनां भवतो ऽऽश्रमाय; गच्छाव यावन् न पिता ममैति

dṛṣṭvaiva tām ṛśyaśṛṅgaḥ prahṛṣṭaḥ; saṃbhrāntarūpo 'bhyapatat tadānīm provāca caināṃ bhavato ''śramāya; gacchāva yāvan na pitā mamaiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजन् काश्यपस्यैकपुत्रं; प्रवेश्य योगेन विमुच्य नावम् प्रलोभयन्त्यो विविधैर् उपायैर्; आजग्मुर् अङ्गाधिपतेः समीपम्

tato rājan kāśyapasyaikaputraṃ; praveśya yogena vimucya nāvam pralobhayantyo vividhair upāyair; ājagmur aṅgādhipateḥ samīpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थाप्य ताम् आश्रमदर्शने तु; संतारितां नावम् अतीव शुभ्राम् तीराद् उपादाय तथैव चक्रे; राजाश्रमं नाम वनं विचित्रम्

saṃsthāpya tām āśramadarśane tu; saṃtāritāṃ nāvam atīva śubhrām tīrād upādāya tathaiva cakre; rājāśramaṃ nāma vanaṃ vicitram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तःपुरे तं तु निवेश्य राजा; विभाण्डकस्यात्मजम् एकपुत्रम् ददर्श देवं सहसा प्रवृष्टम्; आपूर्यमाणं च जगज् जलेन

antaḥpure taṃ tu niveśya rājā; vibhāṇḍakasyātmajam ekaputram dadarśa devaṃ sahasā pravṛṣṭam; āpūryamāṇaṃ ca jagaj jalena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स लोमपादः परिपूर्णकामः; सुतां ददाव् ऋश्यशृङ्गाय शान्ताम् क्रोधप्रतीकारकरं च चक्रे; गोभिश् च मार्गेष्व् अभिकर्षणं च

sa lomapādaḥ paripūrṇakāmaḥ; sutāṃ dadāv ṛśyaśṛṅgāya śāntām krodhapratīkārakaraṃ ca cakre; gobhiś ca mārgeṣv abhikarṣaṇaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभाण्डकस्याव्रजतः स राजा; पशून् प्रभूतान् पशुपांश् च वीरान् समादिशत् पुत्रगृद्धी महर्षिर्; विभाण्डकः परिपृच्छेद् यदा वः

vibhāṇḍakasyāvrajataḥ sa rājā; paśūn prabhūtān paśupāṃś ca vīrān samādiśat putragṛddhī maharṣir; vibhāṇḍakaḥ paripṛcched yadā vaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वक्तव्यः प्राञ्जलिभिर् भवद्भिः; पुत्रस्य ते पशवः कर्षणं च किं ते प्रियं वै क्रियतां महर्षे; दासाः स्म सर्वे तव वाचि बद्धाः

sa vaktavyaḥ prāñjalibhir bhavadbhiḥ; putrasya te paśavaḥ karṣaṇaṃ ca kiṃ te priyaṃ vai kriyatāṃ maharṣe; dāsāḥ sma sarve tava vāci baddhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपायात् स मुनिश् चण्डकोपः; स्वम् आश्रमं मूलफलानि गृह्य अन्वेषमाणश् च न तत्र पुत्रं; ददर्श चुक्रोध ततो भृशं सः

athopāyāt sa muniś caṇḍakopaḥ; svam āśramaṃ mūlaphalāni gṛhya anveṣamāṇaś ca na tatra putraṃ; dadarśa cukrodha tato bhṛśaṃ saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स कोपेन विदीर्यमाण; आशङ्कमानो नृपतेर् विधानम् जगाम चम्पां प्रदिधक्षमाणस्; तम् अङ्गराजं विषयं च तस्य

tataḥ sa kopena vidīryamāṇa; āśaṅkamāno nṛpater vidhānam jagāma campāṃ pradidhakṣamāṇas; tam aṅgarājaṃ viṣayaṃ ca tasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै श्रान्तः क्षुधितः काश्यपस् तान्; घोषान् समासादितवान् समृद्धान् गोपैश् च तैर् विधिवत् पूज्यमानो; राजेव तां रात्रिम् उवास तत्र

sa vai śrāntaḥ kṣudhitaḥ kāśyapas tān; ghoṣān samāsāditavān samṛddhān gopaiś ca tair vidhivat pūjyamāno; rājeva tāṃ rātrim uvāsa tatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संप्राप्य सत्कारम् अतीव तेभ्यः; प्रोवाच कस्य प्रथिताः स्थ सौम्याः ऊचुस् ततस् ते ऽभ्युपगम्य सर्वे; धनं तवेदं विहितं सुतस्य

saṃprāpya satkāram atīva tebhyaḥ; provāca kasya prathitāḥ stha saumyāḥ ūcus tatas te 'bhyupagamya sarve; dhanaṃ tavedaṃ vihitaṃ sutasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशे तु देशे तु स पूज्यमानस्; तांश् चैव शृण्वन् मधुरान् प्रलापान् प्रशान्तभूयिष्ठरजाः प्रहृष्टः; समाससादाङ्गपतिं पुरस्थम्

deśe tu deśe tu sa pūjyamānas; tāṃś caiva śṛṇvan madhurān pralāpān praśāntabhūyiṣṭharajāḥ prahṛṣṭaḥ; samāsasādāṅgapatiṃ purastham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूजितस् तेन नरर्षभेण; ददर्श पुत्रं दिवि देवं यथेन्द्रम् शान्तां स्नुषां चैव ददर्श तत्र; सौदामिनीम् उच्चरन्तीं यथैव

saṃpūjitas tena nararṣabheṇa; dadarśa putraṃ divi devaṃ yathendram śāntāṃ snuṣāṃ caiva dadarśa tatra; saudāminīm uccarantīṃ yathaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामांश् च घोषांश् च सुतं च दृष्ट्वा; शान्तां च शान्तो ऽस्य परः स कोपः चकार तस्मै परमं प्रसादं; विभाण्डको भूमिपतेर् नरेन्द्र

grāmāṃś ca ghoṣāṃś ca sutaṃ ca dṛṣṭvā; śāntāṃ ca śānto 'sya paraḥ sa kopaḥ cakāra tasmai paramaṃ prasādaṃ; vibhāṇḍako bhūmipater narendra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तत्र निक्षिप्य सुतं महर्षिर्; उवाच सूर्याग्निसमप्रभावम् जाते पुत्रे वनम् एवाव्रजेथा; राज्ञः प्रियाण्य् अस्य सर्वाणि कृत्वा

sa tatra nikṣipya sutaṃ maharṣir; uvāca sūryāgnisamaprabhāvam jāte putre vanam evāvrajethā; rājñaḥ priyāṇy asya sarvāṇi kṛtvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तद्वचः कृतवान् ऋश्यशृङ्गो; ययौ च यत्रास्य पिता बभूव शान्ता चैनं पर्यचरद् यथावत्; खे रोहिणी सोमम् इवानुकूला

sa tadvacaḥ kṛtavān ṛśyaśṛṅgo; yayau ca yatrāsya pitā babhūva śāntā cainaṃ paryacarad yathāvat; khe rohiṇī somam ivānukūlā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरुन्धती वा सुभगा वसिष्ठं; लोपामुद्रा वापि यथा ह्य् अगस्त्यम् नलस्य वा दमयन्ती यथाभूद्; यथा शची वज्रधरस्य चैव

arundhatī vā subhagā vasiṣṭhaṃ; lopāmudrā vāpi yathā hy agastyam nalasya vā damayantī yathābhūd; yathā śacī vajradharasya caiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडायनी चेन्द्रसेना यथैव; वश्या नित्यं मुद्गलस्याजमीढ तथा शान्ता ऋश्यशृङ्गं वनस्थं; प्रीत्या युक्ता पर्यचरन् नरेन्द्र

nāḍāyanī cendrasenā yathaiva; vaśyā nityaṃ mudgalasyājamīḍha tathā śāntā ṛśyaśṛṅgaṃ vanasthaṃ; prītyā yuktā paryacaran narendra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्रमः पुण्य एषो विभाति; महाह्रदं शोभयन् पुण्यकीर्तेः अत्र स्नातः कृतकृत्यो विशुद्धस्; तीर्थान्य् अन्यान्य् अनुसंयाहि राजन्

tasyāśramaḥ puṇya eṣo vibhāti; mahāhradaṃ śobhayan puṇyakīrteḥ atra snātaḥ kṛtakṛtyo viśuddhas; tīrthāny anyāny anusaṃyāhi rājan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.