Library·Mahābhārata (critical edition)·3·3.131
श्येन उवाच धर्मात्मानं त्व् आहुर् एकं सर्वे राजन् महीक्षितः स वै धर्मविरुद्धं त्वं कस्मात् कर्म चिकीर्षसि
śyena uvāca dharmātmānaṃ tv āhur ekaṃ sarve rājan mahīkṣitaḥ sa vai dharmaviruddhaṃ tvaṃ kasmāt karma cikīrṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितं भक्षणं राजन् पीड्यमानस्य मे क्षुधा मा भाङ्क्षीर् धर्मलोभेन धर्मम् उत्सृष्टवान् असि
vihitaṃ bhakṣaṇaṃ rājan pīḍyamānasya me kṣudhā mā bhāṅkṣīr dharmalobhena dharmam utsṛṣṭavān asi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच संत्रस्तरूपस् त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज मत्सकाशम् अनुप्राप्तः प्राणगृध्नुर् अयं द्विजः
rājovāca saṃtrastarūpas trāṇārthī tvatto bhīto mahādvija matsakāśam anuprāptaḥ prāṇagṛdhnur ayaṃ dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अभ्यागतस्येह कपोतस्याभयार्थिनः अप्रदाने परो ऽधर्मः किं त्वं श्येन प्रपश्यसि
evam abhyāgatasyeha kapotasyābhayārthinaḥ apradāne paro 'dharmaḥ kiṃ tvaṃ śyena prapaśyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्पन्दमानः संभ्रान्तः कपोतः श्येन लक्ष्यते मत्सकाशं जीवितार्थी तस्य त्यागो विगर्हितः
praspandamānaḥ saṃbhrāntaḥ kapotaḥ śyena lakṣyate matsakāśaṃ jīvitārthī tasya tyāgo vigarhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येन उवाच आहारात् सर्वभूतानि संभवन्ति महीपते आहारेण विवर्धन्ते तेन जीवन्ति जन्तवः
śyena uvāca āhārāt sarvabhūtāni saṃbhavanti mahīpate āhāreṇa vivardhante tena jīvanti jantavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्यते दुस्त्यजे ऽप्य् अर्थे चिररात्राय जीवितुम् न तु भोजनम् उत्सृज्य शक्यं वर्तयितुं चिरम्
śakyate dustyaje 'py arthe cirarātrāya jīvitum na tu bhojanam utsṛjya śakyaṃ vartayituṃ ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्याद् विलोपितस्याद्य मम प्राणा विशां पते विसृज्य कायम् एष्यन्ति पन्थानम् अपुनर्भवम्
bhakṣyād vilopitasyādya mama prāṇā viśāṃ pate visṛjya kāyam eṣyanti panthānam apunarbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमृते मयि धर्मात्मन् पुत्रदारं नशिष्यति रक्षमाणः कपोतं त्वं बहून् प्राणान् नशिष्यसि
pramṛte mayi dharmātman putradāraṃ naśiṣyati rakṣamāṇaḥ kapotaṃ tvaṃ bahūn prāṇān naśiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं यो बाधते धर्मो न स धर्मः कुधर्म तत् अविरोधी तु यो धर्मः स धर्मः सत्यविक्रम
dharmaṃ yo bādhate dharmo na sa dharmaḥ kudharma tat avirodhī tu yo dharmaḥ sa dharmaḥ satyavikrama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरोधिषु महीपाल निश्चित्य गुरुलाघवम् न बाधा विद्यते यत्र तं धर्मं समुदाचरेत्
virodhiṣu mahīpāla niścitya gurulāghavam na bādhā vidyate yatra taṃ dharmaṃ samudācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुलाघवम् आज्ञाय धर्माधर्मविनिश्चये यतो भूयांस् ततो राजन् कुरु धर्मविनिश्चयम्
gurulāghavam ājñāya dharmādharmaviniścaye yato bhūyāṃs tato rājan kuru dharmaviniścayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच बहुकल्याणसंयुक्तं भाषसे विहगोत्तम सुपर्णः पक्षिराट् किं त्वं धर्मज्ञश् चास्य् असंशयम् तथा हि धर्मसंयुक्तं बहु चित्रं प्रभाषसे
rājovāca bahukalyāṇasaṃyuktaṃ bhāṣase vihagottama suparṇaḥ pakṣirāṭ kiṃ tvaṃ dharmajñaś cāsy asaṃśayam tathā hi dharmasaṃyuktaṃ bahu citraṃ prabhāṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते ऽस्त्य् अविदितं किं चिद् इति त्वा लक्षयाम्य् अहम् शरणैषिणः परित्यागं कथं साध्व् इति मन्यसे
na te 'sty aviditaṃ kiṃ cid iti tvā lakṣayāmy aham śaraṇaiṣiṇaḥ parityāgaṃ kathaṃ sādhv iti manyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहारार्थं समारम्भस् तव चायं विहंगम शक्यश् चाप्य् अन्यथा कर्तुम् आहारो ऽप्य् अधिकस् त्वया
āhārārthaṃ samārambhas tava cāyaṃ vihaṃgama śakyaś cāpy anyathā kartum āhāro 'py adhikas tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषो ऽपि वा त्वदर्थम् अद्य क्रियतां यद् वान्यद् अभिकाङ्क्षसे
govṛṣo vā varāho vā mṛgo vā mahiṣo 'pi vā tvadartham adya kriyatāṃ yad vānyad abhikāṅkṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येन उवाच न वराहं न चोक्षाणं न मृगान् विविधांस् तथा भक्षयामि महाराज किम् अन्नाद्येन तेन मे
śyena uvāca na varāhaṃ na cokṣāṇaṃ na mṛgān vividhāṃs tathā bhakṣayāmi mahārāja kim annādyena tena me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु मे दैवविहितो भक्षः क्षत्रियपुंगव तम् उत्सृज महीपाल कपोतम् इमम् एव मे
yas tu me daivavihito bhakṣaḥ kṣatriyapuṃgava tam utsṛja mahīpāla kapotam imam eva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येनाः कपोतान् खादन्ति स्थितिर् एषा सनातनी मा राजन् मार्गम् आज्ञाय कदलीस्कन्धम् आरुह
śyenāḥ kapotān khādanti sthitir eṣā sanātanī mā rājan mārgam ājñāya kadalīskandham āruha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच राज्यं शिबीनाम् ऋद्धं वै शाधि पक्षिगणार्चित यद् वा कामयसे किं चिच् छ्येन सर्वं ददानि ते विनेमं पक्षिणं श्येन शरणार्थिनम् आगतम्
rājovāca rājyaṃ śibīnām ṛddhaṃ vai śādhi pakṣigaṇārcita yad vā kāmayase kiṃ cic chyena sarvaṃ dadāni te vinemaṃ pakṣiṇaṃ śyena śaraṇārthinam āgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येनेमं वर्जयेथास् त्वं कर्मणा पक्षिसत्तम तद् आचक्ष्व करिष्यामि न हि दास्ये कपोतकम्
yenemaṃ varjayethās tvaṃ karmaṇā pakṣisattama tad ācakṣva kariṣyāmi na hi dāsye kapotakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येन उवाच उशीनर कपोते ते यदि स्नेहो नराधिप आत्मनो मांसम् उत्कृत्य कपोततुलया धृतम्
śyena uvāca uśīnara kapote te yadi sneho narādhipa ātmano māṃsam utkṛtya kapotatulayā dhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा समं कपोतेन तव मांसं भवेन् नृप तदा प्रदेयं तन् मह्यं सा मे तुष्टिर् भविष्यति
yadā samaṃ kapotena tava māṃsaṃ bhaven nṛpa tadā pradeyaṃ tan mahyaṃ sā me tuṣṭir bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच अनुग्रहम् इमं मन्ये श्येन यन् माभियाचसे तस्मात् ते ऽद्य प्रदास्यामि स्वमांसं तुलया धृतम्
rājovāca anugraham imaṃ manye śyena yan mābhiyācase tasmāt te 'dya pradāsyāmi svamāṃsaṃ tulayā dhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमश उवाच अथोत्कृत्य स्वमांसं तु राजा परमधर्मवित् तुलयाम् आस कौन्तेय कपोतेन सहाभिभो
lomaśa uvāca athotkṛtya svamāṃsaṃ tu rājā paramadharmavit tulayām āsa kaunteya kapotena sahābhibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रियमाणस् तु तुलया कपोतो व्यतिरिच्यते पुनश् चोत्कृत्य मांसानि राजा प्रादाद् उशीनरः
dhriyamāṇas tu tulayā kapoto vyatiricyate punaś cotkṛtya māṃsāni rājā prādād uśīnaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विद्यते यदा मांसं कपोतेन समं धृतम् तत उत्कृत्तमांसो ऽसाव् आरुरोह स्वयं तुलाम्
na vidyate yadā māṃsaṃ kapotena samaṃ dhṛtam tata utkṛttamāṃso 'sāv āruroha svayaṃ tulām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येन उवाच इन्द्रो ऽहम् अस्मि धर्मज्ञ कपोतो हव्यवाड् अयम् जिज्ञासमानौ धर्मे त्वां यज्ञवाटम् उपागतौ
śyena uvāca indro 'ham asmi dharmajña kapoto havyavāḍ ayam jijñāsamānau dharme tvāṃ yajñavāṭam upāgatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् ते मांसानि गात्रेभ्य उत्कृत्तानि विशां पते एषा ते भास्वरी कीर्तिर् लोकान् अभिभविष्यति
yat te māṃsāni gātrebhya utkṛttāni viśāṃ pate eṣā te bhāsvarī kīrtir lokān abhibhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावल् लोके मनुष्यास् त्वां कथयिष्यन्ति पार्थिव तावत् कीर्तिश् च लोकाश् च स्थास्यन्ति तव शाश्वताः
yāval loke manuṣyās tvāṃ kathayiṣyanti pārthiva tāvat kīrtiś ca lokāś ca sthāsyanti tava śāśvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमश उवाच तत् पाण्डवेय सदनं राज्ञस् तस्य महात्मनः पश्यस्वैतन् मया सार्धं पुण्यं पापप्रमोचनम्
lomaśa uvāca tat pāṇḍaveya sadanaṃ rājñas tasya mahātmanaḥ paśyasvaitan mayā sārdhaṃ puṇyaṃ pāpapramocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र वै सततं देवा मुनयश् च सनातनाः दृश्यन्ते ब्राह्मणै राजन् पुण्यवद्भिर् महात्मभिः
atra vai satataṃ devā munayaś ca sanātanāḥ dṛśyante brāhmaṇai rājan puṇyavadbhir mahātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.